Zona Thần Kinh: Nguy Cơ và Cách Phòng Ngừa

Chị Nguyệt là giáo viên sống tại khu đô thị Phú Mỹ Hưng cũ, nay thuộc phường Tân Mỹ, TP HCM. Trước đây, chị không có bệnh nền, sức khỏe ổn định nhưng do thường xuyên thức khuya soạn bài, chị hay thiếu ngủ và mệt mỏi. Đầu tháng 12/2025, vùng cùng cụt sát hậu môn của chị bắt đầu đau rát, sau đó nặng dần. Đến ngày bệnh thứ tư, chị đi khám và bất ngờ khi được chẩn đoán mắc zona thần kinh ở vị trí kín đáo. Đó là khoảng thời gian rất kinh khủng", chị Nguyệt nhớ lại.

Đặc thù nghề giáo phải ngồi nhiều, đi lại và đứng lớp liên tục. Cơn đau khiến chị khó tập trung làm việc, phải xin nghỉ phép dài ngày để điều trị. Hơn một tháng sau, khi bệnh thuyên giảm, chị đến VNVC quận 7 tìm hiểu vaccine zona thần kinh. Được bác sĩ tư vấn bệnh có thể tái phát, tiêm ngừa giúp phòng ngừa, đồng thời giảm nguy cơ đau thần kinh sau zona và các biến chứng khác, chị quyết định tiêm vaccine. Chị cũng được tư vấn thêm các vaccine khác như cúm, não mô cầu, phế cầu do lo ngại cơ địa yếu, dễ mắc bệnh.

Một năm trước, ông Phan, 51 tuổi, quê Tây Ninh, bị đau rát vùng bìu nhưng nghĩ do côn trùng cắn. Vị trí nhạy cảm khiến ông ngại đi khám. Khoảng một tuần sau, vùng tổn thương nặng hơn, xuất hiện nhiều mụn rộp li ti, đau đến mức có lúc ông tiêu, tiểu không tự chủ. Tình cảm vợ chồng cũng bị ảnh hưởng do vợ nghi ngờ ông mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục. Lúc này, ông mới đi khám. "Kết quả chẩn đoán là zona thần kinh, may chưa lây lan quá rộng. Tôi được kê thuốc uống, thuốc bôi, điều trị tại nhà gần hai tháng mới khỏi. Tuy nhiên, vùng tổn thương vẫn đau kéo dài đến nay", ông Phan nói. Mới đây, ông đến VNVC tiêm vaccine để phòng bệnh tái phát.

Thủy đậu là bệnh phổ biến. Trước khi có vaccine, hơn 90% dân số từng mắc bệnh, trong đó có nhiều trường hợp không có triệu chứng rõ ràng. Zona thường gặp ở vùng ngực, liên sườn, chiếm khoảng một nửa số ca bệnh. Tiếp đó là vùng cổ, khoảng 20%, và vùng mắt, khoảng 15%. Zona ở vùng cùng cụt hoặc cơ quan sinh dục hiếm gặp hơn. Một báo cáo ca bệnh đăng trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ năm 2021 cho thấy tỷ lệ zona vùng cùng cụt khoảng 4-8%, vùng sinh dục khoảng 2%. Tuy nhiên, con số thực tế có thể cao hơn do nhiều ca không được báo cáo hoặc chẩn đoán đúng.

Hiện đã có thuốc kháng virus điều trị varicella zoster. Tuy nhiên, một số trường hợp vẫn gặp biến chứng như nhiễm trùng da, viêm loét giác mạc, viêm màng não, đau thần kinh sau zona. Các biến chứng này có thể khiến người bệnh phải điều trị kéo dài, tốn kém chi phí, ảnh hưởng sức khỏe, sinh hoạt và tâm lý.

Để phòng bệnh, Việt Nam hiện có vaccine phòng zona thần kinh Shingrix của GSK, chỉ định cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch do bệnh mạn tính hoặc phải dùng thuốc ức chế miễn dịch. Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau 1-2 tháng, tùy độ tuổi và nguy cơ mắc bệnh. Tiêm đủ hai mũi vaccine có hiệu quả phòng ngừa zona thần kinh.

Người dân nên chủ động tìm hiểu về vaccine này để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình. Việc tiêm chủng không chỉ giúp phòng tránh bệnh mà còn giảm thiểu nguy cơ biến chứng, đặc biệt là đối với những người có nguy cơ cao như giáo viên, nhân viên y tế, hoặc người có hệ miễn dịch yếu.

Chị Nguyệt cũng cho biết thêm rằng, việc phải nghỉ dài ngày để điều trị đã ảnh hưởng không nhỏ đến công việc giảng dạy của cô. "Tôi cảm thấy rất lo lắng vì thời gian đó tôi không thể truyền đạt kiến thức cho học sinh", chị Nguyệt chia sẻ. "Nhưng may mắn là sau khi điều trị, sức khỏe của tôi dần phục hồi và tôi có thể trở lại lớp".

Bên cạnh đó, chị Nguyệt cũng chia sẻ về trải nghiệm của mình khi đến VNVC tiêm vaccine. "Các nhân viên y tế ở đây rất tận tâm và chuyên nghiệp. Họ giải thích rõ ràng về tác dụng của vaccine và hướng dẫn tôi cách chăm sóc bản thân sau tiêm", chị nói.

Ông Phan, người đã từng mắc bệnh zona thần kinh một năm trước, cũng chia sẻ rằng việc tiêm vaccine là quyết định đúng đắn của ông. "Tôi hy vọng rằng với vaccine này, tôi sẽ không phải đối mặt lại với những cơn đau như vậy nữa".

Ngoài ra, bà Nguyễn Thị Thu Hà, một giáo viên khác tại khu vực này, cũng đã tiêm vaccine Shingrix sau khi nghe về lợi ích của nó từ chị Nguyệt. "Tôi cảm thấy rất yên tâm khi biết rằng mình đã có thêm lớp bảo vệ chống lại bệnh zona thần kinh", bà Hà nói.

Cuối cùng, bác sĩ Lan nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiêm chủng: "Vaccine không chỉ giúp phòng ngừa bệnh mà còn giảm nguy cơ biến chứng. Đây là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng".

Theo bài viết của XU HƯỚNG 24 (PHẠM VĂN QUỲNH)