ZA/UM (Disco Elysium) Sa Thải 32 Nhân Viên Dù Game Mới Được Khen Ngợi

ZA/UM, cái tên vang dội trong ngành game với siêu phẩm nhập vai đoạt nhiều giải thưởng Disco Elysium, một lần nữa lại gây xôn xao dư luận khi công bố đợt cắt giảm nhân sự lớn. Động thái này diễn ra chỉ hai tháng sau khi studio ra mắt tựa game mới nhất, Zero Parades: For Dead Spies, một sản phẩm đã nhận được không ít lời ngợi khen từ giới chuyên môn. Thông báo mới nhất cho thấy tới 32 nhân viên có nguy cơ mất việc, một quyết định mà theo ZA/UM là hệ quả của việc hiệu suất thương mại của Zero Parades không thể duy trì quy mô studio hiện tại.

Tóm tắt nhanh

• Studio ZA/UM đã công bố sa thải tới 32 nhân viên chỉ hai tháng sau khi ra mắt tựa game mới Zero Parades: For Dead Spies.
• Lý do được đưa ra là hiệu suất thương mại của Zero Parades không đủ để duy trì quy mô studio hiện tại, bất chấp việc game này nhận được nhiều đánh giá tích cực từ giới phê bình.
• Đây là lần cắt giảm nhân sự thứ hai trong vài năm qua của ZA/UM, tiếp nối một chuỗi các tranh chấp nội bộ, kiện tụng pháp lý và sự ra đi của các nhà phát triển chủ chốt từ năm 2022.
• Studio cam kết sẽ tiếp tục làm việc với liên đoàn lao động của mình trong quá trình khó khăn này và khẳng định tiêu chuẩn nghệ thuật không thay đổi.

Vì sao đáng chú ý

Quyết định sa thải hàng loạt của ZA/UM không chỉ là tin tức buồn cho những người bị ảnh hưởng mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh cho toàn ngành công nghiệp game. Nó phơi bày thực tế khắc nghiệt về sự cân bằng mong manh giữa thành công nghệ thuật và khả năng tồn tại về mặt thương mại, đặc biệt đối với các studio từng có một “hit” lớn. Đối với người hâm mộ, sự bất ổn tại ZA/UM đặt ra câu hỏi về tương lai của những trò chơi độc đáo, có chiều sâu về cốt truyện mà studio này đã tạo ra. Liệu những bất ổn nội bộ và áp lực tài chính có làm lu mờ tầm nhìn sáng tạo đã định hình nên Disco Elysium hay không? Đối với các nhà phát triển, đây là lời nhắc nhở về tính biến động của thị trường, nơi ngay cả sự hoan nghênh của giới phê bình cũng không đảm bảo sự ổn định tài chính, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý tài chính và cấu trúc studio hiệu quả.

Bối cảnh

ZA/UM nổi lên như một hiện tượng vào năm 2019 với Disco Elysium, tựa game nhập vai được ca ngợi là một kiệt tác về cốt truyện và phong cách nghệ thuật, giành nhiều giải thưởng danh giá tại The Game Awards. Tuy nhiên, vầng hào quang đó nhanh chóng bị che mờ bởi những sóng gió nội bộ. Mọi rắc rối thực sự bắt đầu vào đầu tháng 10 năm 2022, khi một số nhà phát triển chủ chốt, bao gồm nhà văn và nhà thiết kế Robert Kurvitz, nhà văn Helen Hindpere và trưởng nhóm nghệ thuật và thiết kế Aleksander Rostov, được cho là đã rời studio một cách không tự nguyện. Chỉ vài tuần sau, Kurvitz đã đệ đơn kiện công ty, cùng với Rostov cáo buộc Ilmar Kompus và Tõnis Haavel của Tütreke OÜ đã giành quyền kiểm soát ZA/UM “bằng cách gian lận”. ZA/UM đã phủ nhận những cáo buộc này và đưa ra những lời buộc tội riêng.

Trong bối cảnh nội bộ tan rã, một loạt các studio phụ được thành lập bởi các cựu nhà phát triển của ZA/UM đã xuất hiện, như Dark Math Games và Longdue Games với các dự án XXX Nightshift và Hopetown, cùng với Summer Eternal. Tới năm 2024, ZA/UM lại tiếp tục cắt giảm khoảng 24 nhân viên và hủy bỏ một bản mở rộng độc lập của Disco Elysium. Những sự kiện này đã tạo nên một bức tranh hỗn loạn và đầy thách thức cho ZA/UM, làm suy yếu niềm tin của cộng đồng và gây ra những nghi ngờ về khả năng duy trì sự sáng tạo của studio.

Thách thức của thành công kế tiếp

Trong tuyên bố chính thức đăng trên tài khoản X/Twitter của mình, studio có trụ sở tại Vương quốc Anh này cho biết, dù Zero Parades: For Dead Spies ra mắt vào tháng 5 với “lời khen ngợi từ giới phê bình”, nhưng “hiệu suất thương mại của nó đã không cho phép chúng tôi duy trì một studio với quy mô hiện tại”. Điều này cho thấy sự tương phản rõ rệt giữa chất lượng nghệ thuật và khả năng sinh lời. Disco Elysium khi ra mắt đã nhận được điểm số 9.6/10 từ IGN, trong khi Zero Parades: For Dead Spies, dù không đạt được mức độ vang dội như người tiền nhiệm, vẫn có điểm Metacritic là 83 từ giới phê bình sau khi ra mắt vào ngày 21 tháng 5 năm 2026 cho PC và PS5. Rõ ràng, điểm số cao không phải lúc nào cũng chuyển hóa thành doanh thu đủ để nuôi sống một đội ngũ lớn.

ZA/UM thông báo rằng họ đã “gửi thông báo về việc dư thừa hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến 32 đồng nghiệp của chúng tôi trên tất cả các phòng ban tại ZA/UM Studio”. Studio cũng nhấn mạnh vai trò của những nhân viên này: “Công việc của họ đã tạo nên sự khác biệt lâu dài và để lại dấu ấn trên Zero Parades: For Dead Spies, và toàn bộ studio”. Đây là một động thái khó khăn, và ZA/UM cho biết họ sẽ tiếp tục “tham vấn và làm việc với” các thành viên của liên đoàn lao động Workers' Alliance của mình trong suốt quá trình này. Thông điệp cũng nói thêm rằng các đợt sa thải sẽ thay đổi “hình dạng của ZA/UM, nhưng không phải mục đích của nó”.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Trường hợp của ZA/UM là một minh chứng rõ ràng cho “cái dớp album thứ hai” trong ngành game. Thành công vang dội của một sản phẩm đột phá như Disco Elysium có thể tạo ra kỳ vọng khổng lồ, nhưng cũng đặt ra áp lực cực lớn cho các dự án tiếp theo. Sự bất cân xứng giữa lời khen ngợi của giới phê bình và hiệu suất thương mại của Zero Parades: For Dead Spies cho thấy thị trường game ngày càng cạnh tranh và đòi hỏi nhiều hơn là chỉ chất lượng nghệ thuật. Các studio phải đối mặt với thách thức không nhỏ trong việc duy trì một đội ngũ lớn khi sản phẩm không đạt được doanh thu kỳ vọng, ngay cả khi nó được đánh giá là xuất sắc. Điều này cũng làm nổi bật tầm quan trọng của sự ổn định nội bộ và quản lý hiệu quả tài sản trí tuệ (IP). Những tranh chấp kéo dài và sự ra đi của các nhà phát triển chủ chốt đã chắc chắn ảnh hưởng đến quy trình sản xuất và có thể cả định hướng sáng tạo, dẫn đến những hệ quả tài chính khó tránh khỏi. Với những gì đang diễn ra, ZA/UM đang đứng trước ngã ba đường, và chỉ thời gian mới có thể trả lời liệu studio có thể vượt qua cơn bão này để tiếp tục tạo ra những tác phẩm độc đáo như Disco Elysium hay không.

Nguồn tham khảo

• IGN.com

Những Thay Đổi và Cam Kết

Dù phải đối mặt với một đợt tái cấu trúc đau đớn, ZA/UM vẫn khẳng định: “Tiêu chuẩn nghệ thuật của chúng tôi vẫn không thay đổi: chúng tôi sẽ kiên trì”. Lời tuyên bố này cho thấy studio vẫn giữ vững tầm nhìn cốt lõi của mình, bất chấp những khó khăn. ZA/UM cũng kêu gọi các nhà tuyển dụng khác xem xét những nhân viên sắp rời khỏi studio, một động thái thể hiện sự quan tâm đối với những cá nhân đã cống hiến cho họ. Điều này ngụ ý rằng, dù studio phải thu hẹp quy mô, nhưng họ vẫn trân trọng những đóng góp của đội ngũ của mình.

Tuy nhiên, những gì đã xảy ra tại ZA/UM cũng là một lời nhắc nhở về xu hướng đáng lo ngại của ngành công nghiệp game trong những năm gần đây. Hàng loạt studio, cả lớn lẫn nhỏ, đã phải trải qua những đợt sa thải. Áp lực phát triển game ngày càng cao, chi phí sản xuất tăng vọt và sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường đã khiến nhiều studio phải đưa ra những quyết định khó khăn để tồn tại. Đối với ZA/UM, câu chuyện này còn phức tạp hơn với những rạn nứt nội bộ sâu sắc đã diễn ra trong quá khứ.

Tương lai của ZA/UM sẽ phụ thuộc vào khả năng họ có thể học hỏi từ những sai lầm và thách thức này. Việc duy trì “mục đích” và “tiêu chuẩn nghệ thuật” sẽ là chìa khóa, nhưng việc tìm ra một mô hình kinh doanh bền vững, cùng với việc hàn gắn những rạn nứt nội bộ, mới là con đường thực sự để studio này có thể tiếp tục phát triển và mang đến những trải nghiệm game đột phá cho người chơi.