Vi rút Hanta: Nguy cơ tiềm ẩn từ chuột và cách phòng ngừa hiệu quả

Vi rút Hanta là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm mà người dân cần biết để bảo vệ sức khỏe của mình. Theo các chuyên gia, vi rút này chủ yếu lây sang người qua việc hít phải bụi khí dung chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột bị nhiễm bệnh. Dù không mới, nhưng vi rút Hanta gây lo ngại vì triệu chứng ban đầu dễ nhầm với cúm thông thường và có thể chuyển nặng nhanh chóng, gây tử vong chỉ trong vài giờ.

Vi rút Hanta được phân thành hai nhóm chính: Nhóm "Thế giới cũ" phổ biến ở châu Á và châu Âu, gây ra sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS); trong khi đó, nhóm "Thế giới mới" tại châu Mỹ gây ra hội chứng tim phổi do vi rút Hanta (HPS/HCPS), với tỉ lệ tử vong lên tới 40-50%. Điểm đáng sợ nhất của bệnh là tốc độ diễn tiến rất nhanh. Người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, đau cơ như cúm nhưng sau đó nhanh chóng rơi vào suy hô hấp cấp, phù phổi, tụt huyết áp và sốc tim.

Vi rút Hanta chủ yếu lây sang người qua việc hít phải bụi khí dung chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột bị nhiễm bệnh. Nguy cơ thường xuất hiện khi người dân dọn kho cũ, gác xép, chuồng trại, kho thóc hoặc những nơi có nhiều phân chuột nhưng quét khô, dùng chổi hoặc máy hút bụi khiến vi rút phát tán vào không khí. Vi rút cũng có thể lây qua vết cắn của chuột hoặc khi vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của động vật mang bệnh.

Trong các trường hợp nặng, bệnh nhân có thể phải thở máy, lọc máu hoặc can thiệp ECMO (hệ thống tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể) để duy trì sự sống. Không có thuốc điều trị tận gốc, nên phát hiện muộn sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong.

Một số nghiên cứu dịch tễ học đã phát hiện tỉ lệ nhỏ người dân có kháng thể chống lại vi rút Hanta, cho thấy họ đã từng vô tình phơi nhiễm với mầm bệnh này trong tự nhiên. Vì vậy, dù bệnh hiếm gặp, Bộ Y tế khuyến cáo người dân không được chủ quan. Biện pháp tốt nhất hiện nay là kiểm soát chuột, giữ vệ sinh nhà cửa, bịt kín khe hở ngăn chuột vào nhà, giữ vệ sinh môi trường và đặc biệt luôn xịt ẩm, đeo găng tay, khẩu trang thay vì quét khô khi dọn dẹp những khu vực nghi ngờ có phân chuột.

Bác sĩ Trà cũng cho biết thêm hệ thống y tế Việt Nam hiện có đủ năng lực xét nghiệm và chẩn đoán nếu xuất hiện ca nghi ngờ nhiễm bệnh. Nếu xuất hiện sốt cao, đau cơ, khó thở sau khi làm việc ở kho bãi, đồng ruộng hoặc môi trường có nhiều chuột, người dân cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám, tránh chủ quan vì bệnh có thể diễn tiến rất nhanh.

Mới nhất ngày 8-5, Cơ quan An ninh y tế Anh thông báo phát hiện một trường hợp nghi nhiễm vi rút Hanta là một người Anh từng là hành khách trên du thuyền này.

Vi rút Hanta chủ yếu lây truyền qua việc tiếp xúc với chuột bị nhiễm bệnh. Chuột mang mầm bệnh thường không gây ra triệu chứng gì, nhưng có thể thải ra nước tiểu, phân và nước bọt chứa vi rút vào môi trường sống của chúng. Khi người dân dọn dẹp hoặc tiếp xúc với những khu vực này mà không bảo vệ tốt, họ có nguy cơ bị phơi nhiễm cao.

Việc giữ gìn vệ sinh cá nhân cũng rất quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh. Đeo khẩu trang khi làm việc ở môi trường có nhiều chuột, mặc quần áo kín và sử dụng chất khử trùng đều giúp giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm. Ngoài ra, việc tiêm vaccine nếu có sẵn cũng là một biện pháp hiệu quả để bảo vệ bản thân khỏi vi rút Hanta.

Tại Việt Nam, bệnh Hanta đã được ghi nhận ở nhiều tỉnh thành như Tây Nguyên, miền Trung và Nam Bộ. Tuy nhiên, do đặc điểm lây truyền chủ yếu từ chuột nên việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời còn gặp nhiều khó khăn. Hệ thống y tế cần tăng cường năng lực xét nghiệm và chẩn đoán để nhanh chóng xác định ca bệnh.

Vi rút Hanta không chỉ gây ra nguy cơ tử vong mà còn có thể để lại di chứng nặng nề cho người bệnh, đặc biệt là những trường hợp bị suy hô hấp cấp. Do đó, việc nâng cao nhận thức và thực hiện các biện pháp phòng ngừa là vô cùng quan trọng.

Trong tương lai, nghiên cứu về vi rút Hanta cần được đẩy mạnh để tìm ra phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Hiện nay, các nhà khoa học đang tập trung vào việc phát triển vaccine nhằm ngăn chặn sự lây truyền của bệnh từ chuột sang người.

Theo bài viết của XU HƯỚNG 24 (PHẠM VĂN QUỲNH)