TP.HCM và Nam bộ đón mưa lớn diện rộng: Cảnh báo ngập lụt và dông lốc nguy hiểm

Những trận mưa xối xả trút xuống TP.HCM và các tỉnh thành phía Nam trong những ngày qua không chỉ mang lại bầu không khí mát mẻ sau chuỗi ngày oi bức, mà còn là lời cảnh báo rõ ràng về một mùa mưa bão đầy khắc nghiệt đã chính thức bắt đầu. Đợt thiên tai này khiến nhiều tuyến đường huyết mạch tại khu vực trung tâm TP.HCM ngập sâu trong nước, giao thông tê liệt và cuộc sống của hàng triệu người dân bị đảo lộn. Theo thông tin mới nhất từ cơ quan khí tượng, hình thế thời tiết cực đoan này sẽ tiếp tục duy trì cường độ mạnh, đe dọa gây ngập lụt diện rộng trước khi có xu hướng giảm dần từ ngày mai.

Tóm tắt nhanh

• Mưa lớn diện rộng cục bộ trên 100mm: Nam bộ và Lâm Đồng tiếp tục ghi nhận lượng mưa phổ biến 20 - 50 mm, có nơi vượt ngưỡng 100 mm, tập trung chủ yếu vào khung giờ chiều và tối.
• Nguyên nhân do tổ hợp thiên tai: Hoạt động của rãnh áp thấp có trục đi qua khu vực Nam Trung bộ nối trực tiếp với vùng áp thấp ở giữa Biển Đông tạo ra dòng ẩm dồi dào.
• Cảnh báo nguy hiểm trên biển: Vùng biển từ Khánh Hòa đến Cà Mau và khu vực Biển Đông áp dụng cảnh báo thiên tai cấp độ 2 với gió giật mạnh cấp 7 - 8, sóng cao đến 4m.

Trận mưa lớn chiều qua khiến nhiều khu vực trung tâm TP.HCM chịu cảnh ngập sâu trong nước. Ảnh: Phạm Hữu

Vì sao đáng chú ý

Đợt mưa lớn này không đơn thuần là những cơn mưa chuyển mùa thông thường, mà nó mang theo những tổ hợp thiên tai cực đoan có sức tàn phá lớn như lốc xoáy, sấm sét, mưa đá và gió giật mạnh.

Áp lực nặng nề lên hạ tầng đô thị

Tại các đô thị lớn như TP.HCM, hệ thống thoát nước vốn dĩ đã quá tải nay phải đối mặt với lượng mưa cục bộ vượt quá 100mm chỉ trong vài giờ. Điều này dẫn đến kịch bản ngập lụt cục bộ diện rộng, gây hư hỏng phương tiện giao thông, ách tắc giao thông vào giờ tan tầm và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng, hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp bán lẻ.

Mối nguy hiểm thường trực trên biển và vùng cao

Đối với khu vực Tây Nguyên (Lâm Đồng, Gia Lai, Đắk Lắk), lượng mưa lớn tích lũy nhanh trên nền đất dốc làm tăng nguy cơ sạt lở đất đá, đe dọa trực tiếp đến các tuyến đường đèo huyết mạch và các khu dân cư ven sườn đồi.

Trong khi đó, trên các vùng biển phía Nam, gió Tây Nam mạnh cấp 6, giật cấp 7 - 8 kèm sóng cao tới 4m đang tạo ra một môi trường cực kỳ nguy hiểm cho hoạt động đánh bắt hải sản của ngư dân cũng như các tàu vận tải hàng hóa nội địa. Cấp độ rủi ro thiên tai được thiết lập ở mức cấp 2, đòi hỏi sự chủ động ứng phó ở mức cao nhất từ chính quyền địa phương và người dân.

Bối cảnh

Thời tiết Nam bộ và Tây Nguyên đang có những biến chuyển phức tạp khi chuyển dịch từ trạng thái khô hạn kéo dài sang mùa mưa chính thức. Giai đoạn chuyển mùa năm nay ghi nhận tần suất xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan dày đặc hơn do tác động gián tiếp của hiện tượng biến đổi khí hậu toàn cầu.

Cơ chế hình thành đợt mưa diện rộng

Sự xuất hiện của rãnh áp thấp có trục đi qua khu vực Nam Trung bộ đóng vai trò như một "máng hút ẩm" khổng lồ. Khi rãnh áp thấp này kết nối trực tiếp với một vùng áp thấp nhiệt đới đang hoạt động ở khu vực giữa Biển Đông, nó đã tạo ra một lực đẩy mạnh mẽ, hút gió Tây Nam mang theo lượng hơi nước khổng lồ từ vịnh Thái Lan và Biển Đông đổ bộ vào đất liền.

Sự hội tụ của các luồng gió ẩm này gặp điều kiện địa hình và nhiệt độ bề mặt cao vào ban ngày đã tạo nên những khối mây đối lưu phát triển mạnh mẽ, dẫn đến những trận mưa giông dữ dội kèm theo sấm sét và gió giật vào thời điểm chiều tối.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Diễn biến thời tiết cực đoan tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam trong những ngày qua cho thấy tính dễ bị tổn thương của các đô thị lớn trước thiên tai. Việc các tuyến đường trung tâm nhanh chóng biến thành sông chỉ sau một cơn mưa lớn cho thấy các giải pháp công trình thoát nước hiện tại vẫn chưa thể đuổi kịp tốc độ đô thị hóa và sự cực đoan hóa của thời tiết.

Chúng ta cần một tư duy quy hoạch đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu thay vì chỉ cố gắng "chống đỡ". Việc tăng cường diện tích thấm hút tự nhiên, xây dựng các hồ điều tiết thông minh và tối ưu hóa hệ thống cảnh báo sớm qua ứng dụng di động là những bước đi không thể trì hoãn. Người dân cũng cần chủ động theo dõi sát sao các bản tin dự báo thời tiết, hạn chế di chuyển qua các tuyến đường ngập sâu hoặc các khu vực có nguy cơ sạt lở cao để tự bảo vệ tính mạng và tài sản của chính mình.

Nguồn tham khảo

Bài viết được tổng hợp dựa trên dữ liệu dự báo khí tượng và thông tin thực địa từ báo Thanh Niên (thanhnien.vn).