Thủ tướng chỉ đạo khẩn cấp: Miền núi phía Bắc đối mặt lũ quét, sạt lở nghiêm trọng

Hàng loạt trận mưa lớn dồn dập trong những ngày qua đã biến nhiều khu vực miền núi phía Bắc thành tâm điểm của thiên tai, với lũ quét, sạt lở đất đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của hàng vạn hộ dân. Trước tình hình cấp bách này, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã ban hành công điện khẩn số 49, yêu cầu toàn hệ thống chính trị và các lực lượng vũ trang phải vào cuộc một cách quyết liệt, không chậm trễ, nhằm giảm thiểu tối đa thiệt hại và ổn định đời sống cho người dân vùng lũ.

Tóm tắt nhanh

• Thủ tướng Lê Minh Hưng ban hành Công điện 49, chỉ đạo khẩn cấp các bộ ngành và địa phương ứng phó mưa lũ, khắc phục hậu quả thiên tai tại miền núi Bắc Bộ.
• Bộ Quốc phòng, Bộ Công an được giao nhiệm vụ chỉ đạo lực lượng sẵn sàng sơ tán, cứu hộ, cứu nạn và chi viện khi cần.
• Các địa phương, đặc biệt là Lai Châu, phải rà soát phương án, di dời dân khỏi vùng nguy hiểm, đảm bảo nhu yếu phẩm và an toàn hồ đập.
• Mưa lớn kỷ lục tại Lào Cai, Sơn La, Lai Châu đã gây ra ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng, ảnh hưởng đến nhà ở, tài sản và cơ sở hạ tầng.

Vì sao đáng chú ý

Công điện của Thủ tướng không chỉ là một chỉ đạo hành chính thông thường mà còn là lời khẳng định về cam kết của Chính phủ trong việc đặt sự an toàn của người dân lên hàng đầu. Đối với hàng triệu người dân sinh sống tại các tỉnh miền núi phía Bắc, đây là một tín hiệu khẩn cấp, yêu cầu họ phải chủ động hơn trong việc phòng tránh, đồng thời là sự đảm bảo về nguồn lực hỗ trợ khi thiên tai ập đến. Quyết định này cũng có ý nghĩa lớn đối với các địa phương, buộc họ phải xem xét lại năng lực ứng phó, cập nhật các kế hoạch khẩn cấp và tăng cường sự phối hợp giữa các cấp, các ngành. Hơn nữa, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, việc chỉ đạo khẩn cấp và phối hợp liên ngành là yếu tố sống còn để giảm thiểu rủi ro, bảo vệ cơ sở hạ tầng thiết yếu và duy trì ổn định kinh tế - xã hội vùng.

Bối cảnh

Miền núi phía Bắc Việt Nam, với địa hình hiểm trở, hệ thống sông suối dày đặc và thổ nhưỡng dễ bị xói mòn, từ lâu đã là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai, đặc biệt là lũ quét và sạt lở đất trong mùa mưa bão. Những năm gần đây, biến đổi khí hậu đã làm gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan, khiến công tác phòng chống trở nên phức tạp hơn bao giờ hết. Trận mưa lớn vừa qua với lượng mưa kỷ lục như 406 mm tại Chế Tạo (Lào Cai), 378 mm tại Nậm Păm (Sơn La) hay 353 mm tại Phúc Than (Lai Châu) chỉ trong một thời gian ngắn đã vượt quá khả năng thoát nước của hệ thống tự nhiên, gây ra hậu quả thảm khốc.

Trước đó, công tác phòng chống thiên tai luôn được các cấp chính quyền và cộng đồng chú trọng thông qua các kế hoạch ứng phó, hệ thống cảnh báo và các đợt tập huấn. Tuy nhiên, quy mô và mức độ nghiêm trọng của đợt mưa lũ lần này đòi hỏi một phản ứng khẩn cấp và quy mô lớn hơn từ cấp Trung ương, nhằm huy động tổng lực và đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ, ngành và địa phương để ứng phó hiệu quả nhất.

Mưa lũ lịch sử gây thiệt hại nặng nề

Theo báo cáo ban đầu, những trận mưa lớn kéo dài không ngừng đã gây ra tình trạng ngập lụt diện rộng, hàng loạt vụ lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng. Thiệt hại được ghi nhận rất lớn về nhà ở, tài sản của người dân, cùng với đó là diện tích sản xuất nông nghiệp bị tàn phá. Đáng chú ý, nhiều tuyến đường huyết mạch và các công trình cơ sở hạ tầng thiết yếu cũng bị sạt lở, hư hại nặng, gây ách tắc giao thông và cô lập nhiều khu dân cư.

Tình hình này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt của hàng ngàn hộ gia đình mà còn đe dọa đến chuỗi cung ứng hàng hóa, dịch vụ và các hoạt động kinh tế địa phương. Việc khôi phục sau thiên tai sẽ là một thách thức lớn, đòi hỏi nguồn lực đáng kể và thời gian dài, đặc biệt là trong việc tái thiết hạ tầng và ổn định sinh kế cho người dân.

Chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương và trách nhiệm của địa phương

Để đối phó với tình hình khẩn cấp, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chỉ đạo Bộ Quốc phòng, Bộ Công an phải lập tức chỉ đạo các lực lượng đóng trên địa bàn sẵn sàng hỗ trợ sơ tán người dân, ứng phó, khắc phục hậu quả mưa lũ, cứu hộ, cứu nạn và chi viện khi có đề nghị của địa phương. Đây là mệnh lệnh thể hiện sự ưu tiên hàng đầu cho công tác đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản của người dân.

Đơn cử, hình ảnh Cảnh sát PCCC&CNCH - Công an tỉnh Lai Châu đã kịp thời hỗ trợ đưa 10 người dân xã Mường Than mắc kẹt rời khỏi khu vực nguy hiểm là minh chứng rõ nét cho tinh thần chủ động, sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy của lực lượng tuyến đầu.

Trách nhiệm then chốt của chính quyền địa phương

Thủ tướng cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu và các địa phương chịu ảnh hưởng. Các địa phương phải khẩn trương huy động các nguồn lực sẵn có để khắc phục hậu quả, đồng thời phải đảm bảo ổn định đời sống cho nhân dân. Công điện cũng yêu cầu tập trung chỉ đạo, tổ chức thực hiện quyết liệt, kịp thời, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp phòng, chống mưa lũ, thiên tai.

Trong đó, các địa phương cần rà soát, cập nhật phương án ứng phó, đảm bảo luôn sẵn sàng đáp ứng mọi tình huống mưa lũ, ngập lụt, sạt lở đất, không để xảy ra bị động, bất ngờ. Việc tổ chức cập nhật đầy đủ, thông tin kịp thời về tình hình thiên tai đến người dân để họ chủ động ứng phó là vô cùng quan trọng. Song song đó, công tác tuyên truyền, hướng dẫn các biện pháp, kỹ năng phòng, chống thiên tai, đặc biệt là lũ quét và sạt lở đất, cần được đẩy mạnh.

Một nhiệm vụ cấp bách khác là tổ chức sơ tán, di dời ngay các hộ dân tại các khu vực nguy hiểm, đặc biệt là người già, trẻ em, và các đối tượng yếu thế tại các khu vực ngập sâu ven sông suối, khu vực có nguy cơ cao về lũ quét, sạt lở đất. Sau khi di dời, phải kịp thời hỗ trợ thực phẩm, nhu yếu phẩm, đảm bảo đời sống cơ bản cho người dân khi lũ bão, ngập lụt nghiêm trọng xảy ra.

An toàn hạ tầng và vai trò của các Bộ chuyên ngành

Không chỉ dừng lại ở các lực lượng phòng chống thiên tai tại chỗ, Thủ tướng còn chỉ đạo các Bộ trưởng các Bộ: Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Công Thương, Xây dựng tập trung chỉ đạo công tác bảo đảm an toàn hồ đập thủy lợi, thủy điện, hệ thống đê điều, hạ tầng cung cấp điện và viễn thông. Đây là những hạ tầng xương sống, nếu bị hư hại sẽ gây ra những hậu quả dài lâu và nghiêm trọng hơn.

Việc kiểm tra, duy tu, bảo dưỡng và có phương án ứng phó khẩn cấp cho các công trình này là cực kỳ quan trọng để ngăn chặn các thảm họa thứ cấp như vỡ đập hay sập cầu, vốn có thể gây thiệt hại còn lớn hơn trận lũ ban đầu.

Vai trò thiết yếu của truyền thông trong khủng hoảng

Trong mọi tình huống thiên tai, thông tin chính xác và kịp thời là chìa khóa để cứu sống người dân và điều phối hiệu quả các hoạt động cứu trợ. Do đó, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam được yêu cầu kịp thời thông tin về tình hình thiên tai và công tác chỉ đạo ứng phó của các cơ quan chức năng.

Đặc biệt, các cơ quan này cần tăng cường phổ biến, hướng dẫn biện pháp, kỹ năng ứng phó ngập lụt, sạt lở đất, lũ quét cho người dân. Sự vào cuộc của truyền thông không chỉ giúp nâng cao nhận thức cộng đồng mà còn góp phần lan tỏa thông điệp phòng ngừa, hướng dẫn hành động đúng đắn, giảm thiểu hoang mang và những rủi ro không đáng có.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Công điện 49 của Thủ tướng cho thấy một sự thay đổi trong cách tiếp cận quản lý rủi ro thiên tai, từ phản ứng bị động sang chủ động và quyết liệt hơn, với sự huy động đồng bộ các lực lượng từ quân đội, công an đến chính quyền địa phương và các bộ ngành liên quan. Đây là bước đi đúng đắn, không chỉ tối ưu hóa nguồn lực mà còn nâng cao tính hiệu quả trong công tác cứu hộ, cứu nạn và khắc phục hậu quả. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở việc thực thi tại cơ sở: làm thế nào để thông tin cảnh báo đến được với từng hộ dân kịp thời, làm thế nào để đảm bảo người dân chấp hành việc di dời, và làm thế nào để tái thiết cuộc sống sau bão lũ một cách bền vững.

Để đạt được mục tiêu này, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng, minh bạch và đặc biệt là năng lực dự báo, cảnh báo sớm ngày càng chính xác hơn trong bối cảnh biến đổi khí hậu khó lường. Về lâu dài, việc đầu tư vào các giải pháp bền vững như quy hoạch sử dụng đất hợp lý, xây dựng cơ sở hạ tầng chống chịu thiên tai và nâng cao nhận thức cộng đồng là chìa khóa để miền núi phía Bắc có thể chung sống an toàn hơn với thiên tai.

Nguồn tham khảo