Siêu tên lửa Starship V3 của SpaceX hoãn phóng phút chót: Thử thách trước thềm chinh phục Sao Hỏa

Giấc mơ chinh phục không gian của nhân loại vừa phải tạm dừng một nhịp đầy tiếc nuối. Vào tối ngày 21/5 (giờ địa phương), SpaceX đã buộc phải hoãn vụ phóng thử nghiệm đầu tiên của siêu tên lửa thế hệ mới Starship V3 ngay trong những giây cuối cùng của đồng hồ đếm ngược. Trục trặc kỹ thuật phát sinh đột ngột tại bãi phóng Starbase, Nam Texas đã biến sự kiện được mong chờ nhất năm của ngành hàng không vũ trụ thành một buổi "diễn tập ướt" ngoài ý muốn.

Dù việc trì hoãn phóng (scrub) không phải là điều quá xa lạ đối với các hệ thống tên lửa và bệ phóng hoàn toàn mới, sự cố lần này vẫn mang lại nhiều bài học đắt giá cho đội ngũ kỹ sư của tỷ phú Elon Musk trước khi đưa cỗ máy mạnh nhất lịch sử nhân loại bay vào quỹ đạo.

Trục trặc phút chót và quyết định hoãn phóng đầy tiếc nuối

Căng thẳng đẩy lên đỉnh điểm tại trung tâm điều khiển Starbase khi đồng hồ đếm ngược tiến sát mốc T-40 giây. Đây là thời điểm hệ thống tự động giữ lệnh phóng để kiểm tra các thông số cuối cùng. Đồng hồ đã chạy qua mốc này vài lần trước khi một lỗi kỹ thuật phát sinh buộc hệ thống phải thiết lập lại (reset).

Theo Dan Huot, đại diện truyền thông của SpaceX chia sẻ trực tiếp trên sóng livestream: "Chúng tôi đang học hỏi được rất nhiều điều từ các hệ thống này trong lần đầu tiên vận hành thực tế. Thật tiếc là chúng tôi đã không thể khắc phục kịp thời tất cả các sự cố phát sinh trong những giây cuối cùng để tiến hành phóng."

Một trong những nguyên nhân chính được xác định liên quan đến hệ thống chuyển hướng nước (water diverter) bên dưới bệ phóng. Ngoài ra, việc duy trì trạng thái chờ ở mốc T-40 giây quá lâu cũng khiến nhiệt độ của nhiên liệu đẩy tăng lên vượt mức cho phép, không còn đảm bảo các điều kiện an toàn tối ưu để kích hoạt động cơ. SpaceX đã chính thức tuyên bố hủy chuyến bay vào lúc 19:37 tối (giờ EDT), dù thời gian mở của "cửa sổ phóng" vẫn còn hơn 20 phút.

"Về cơ bản, điều này đã biến đợt phóng hụt thành một buổi diễn tập ướt (wet dress rehearsal) quy mô lớn. Chúng tôi đã nạp đầy nhiên liệu thành công cho tên lửa. Giờ là lúc phân tích kỹ lưỡng nguyên nhân cốt lõi để chuẩn bị cho nỗ lực phóng tiếp theo vào ngày mai," ông Huot nhấn mạnh thêm.

Starship V3: Bước nhảy vọt công nghệ hướng tới Mặt Trăng và Sao Hỏa

Sự chú ý đổ dồn vào Starship V3 bởi đây không chỉ là một đợt phóng thử nghiệm thông thường. Đây là chuyến bay thứ 12 của chương trình Starship, nhưng lại là lần đầu tiên phiên bản nâng cấp toàn diện mang tên "Version 3" (V3) xuất hiện. Tên lửa được phóng từ Bệ phóng số 2 (Pad 2) hoàn toàn mới của Starbase – nơi cũng vừa được nâng cấp mạnh mẽ so với bệ phóng ban đầu.

Hệ thống Starship cấu thành từ hai phần có thể tái sử dụng hoàn toàn: tầng đẩy siêu nặng Super Heavy ở bên dưới và tàu vũ trụ Starship (hay gọi tắt là Ship) ở tầng trên. Phiên bản V3 sở hữu những cải tiến mang tính lột xác về cả cấu trúc động cơ lẫn hiệu suất tải trọng.

Elon Musk, CEO của SpaceX, từng khẳng định V3 là biến thể Starship đầu tiên đủ năng lực kỹ thuật để thực hiện các hành trình dài ngày đưa con người lên Mặt Trăng và Sao Hỏa. Nếu mọi việc tiến triển thuận lợi sau các đợt thử nghiệm này, Starship V3 chính là phương tiện sẽ đồng hành cùng sứ mệnh Artemis 3 của NASA vào cuối năm 2027 (thử nghiệm ghép nối trên quỹ đạo Trái Đất) và đưa các phi hành gia hạ cánh xuống Mặt Trăng trong sứ mệnh Artemis 4 vào cuối năm 2028.

Bên cạnh đó, SpaceX vừa công bố một kế hoạch thậm chí còn táo bạo hơn: thực hiện chuyến bay tư nhân có phi hành đoàn đầu tiên bay sượt qua Sao Hỏa (flyby mission). "Rất nhiều người nói về Sao Hỏa, nhưng chúng tôi muốn hiện thực hóa nó. Chúng tôi sẽ hạ cánh, xây dựng cả một thành phố trên đó. Và bước khởi đầu sẽ là một chuyến bay sượt qua hành tinh đỏ," đại diện SpaceX chia sẻ đầy tự tin.

Bầu không khí lễ hội tại Starbase và vị khách mời đặc biệt

Dù buổi phóng không diễn ra như kỳ vọng, không khí tại Nam Texas vẫn vô cùng náo nhiệt nhờ sự xuất hiện của hàng ngàn người hâm mộ và các nhân vật nổi tiếng. Đặc biệt, nữ ca sĩ đình đám Nicki Minaj – chủ nhân của bản hit toàn cầu "Starships" phát hành năm 2012 – đã có mặt trực tiếp tại hiện trường để cổ vũ.

Diện chiếc áo phông in logo Starship độc quyền, Nicki Minaj không giấu nổi sự phấn khích khi lần đầu tiên được chứng kiến một vụ phóng tên lửa ngoài đời thực: "Đây là một khoảnh khắc lịch sử, một cột mốc vĩ đại đối với tất cả chúng ta. Tôi thực sự yêu chiếc áo này, và cái tên 'Starship' thì không thể tuyệt vời hơn!"

Lịch phóng lại và những thách thức phía trước

Theo thông báo mới nhất từ SpaceX, cơ hội phóng tiếp theo sẽ mở ra vào tối thứ Sáu, ngày 22/5 (giờ địa phương), trong cùng khung giờ dự kiến từ 18:30 đến 20:00 EDT (tức khoảng 05:30 đến 07:00 ngày 23/5 giờ Việt Nam).

Áp lực dành cho SpaceX không hề nhỏ khi họ đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ lớn. NASA hiện đang cân nhắc song song cả hệ thống đổ bộ Blue Moon của Blue Origin (thuộc sở hữu của tỷ phú Jeff Bezos) cho các sứ mệnh thuộc chương trình Artemis. Cơ quan vũ trụ Mỹ tuyên bố sẽ ưu tiên lựa chọn phương tiện nào hoàn thiện công nghệ và sẵn sàng cất cánh sớm nhất.

Việc Starship V3 gặp sự cố kỹ thuật phút chót một mặt gây hụt hẫng, nhưng mặt khác lại chứng minh quy trình kiểm soát an toàn nghiêm ngặt của SpaceX. Đối với một hệ thống tên lửa khổng lồ và phức tạp như Starship, việc phát hiện lỗi và hoãn phóng kịp thời luôn là quyết định khôn ngoan hơn là mạo hiểm để xảy ra một vụ nổ thảm khốc trên bệ phóng.