Mỹ bắn hạ UAV và tên lửa Iran: Căng thẳng leo thang ở Eo biển Hormuz

Một sự kiện quân sự đầy kịch tính đã diễn ra vào ngày 5/6 khi các lực lượng vũ trang Mỹ phải đối phó với hàng loạt cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) và tên lửa đạn đạo từ Iran, nhắm vào các đồng minh khu vực Vùng Vịnh và tuyến hàng hải chiến lược Eo biển Hormuz. Diễn biến này không chỉ phơi bày sự mong manh của các thỏa thuận ngừng bắn mà còn đẩy mối quan hệ vốn đã căng thẳng giữa Washington và Tehran tới bờ vực leo thang xung đột nghiêm trọng, với những hệ lụy khó lường cho an ninh khu vực và thị trường năng lượng toàn cầu.

Tóm tắt nhanh

• Quân đội Mỹ đã bắn hạ 4 UAV của Iran hướng về Eo biển Hormuz và sau đó chặn 6 trong số 7 tên lửa đạn đạo phóng về phía Kuwait và Bahrain vào ngày 5/6.
• Đáp trả, Mỹ đã tiến hành tấn công một số địa điểm đặt radar giám sát ven biển của Iran.
• Sự việc này là diễn biến mới nhất trong chuỗi căng thẳng quân sự giữa hai bên, xảy ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump gia tăng áp lực lên Iran.
• Trước đó, một cuộc tấn công bằng UAV của Iran đã gây thiệt hại nặng nề cho sân bay quốc tế Kuwait, khiến một người thiệt mạng và hàng chục người bị thương.

Vì sao đáng chú ý

Cuộc đối đầu quân sự trực tiếp này mang theo những hàm ý sâu rộng và đáng lo ngại trên nhiều phương diện. Thứ nhất, nó trực tiếp đe dọa đến an ninh hàng hải tại Eo biển Hormuz, một trong những tuyến đường biển quan trọng nhất thế giới, nơi khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu được vận chuyển qua. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây đều có thể đẩy giá năng lượng lên cao ngất ngưởng, gây ra cú sốc kinh tế cho nhiều quốc gia.

Thứ hai, sự leo thang này làm tăng nguy cơ sụp đổ hoàn toàn thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Iran và các đối thủ, đẩy khu vực vốn đã bất ổn vào một cuộc xung đột quy mô lớn hơn. Hậu quả sẽ là thương vong dân sự, khủng hoảng nhân đạo và sự phân hóa chính trị sâu sắc hơn. Thứ ba, đối với chính quyền Tổng thống Donald Trump, những diễn biến này diễn ra ngay trước thềm cuộc bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ, có thể gây áp lực chính trị đáng kể khi giá năng lượng tăng cao và nguy cơ chiến tranh hiển hiện. Nó buộc Washington phải cân bằng giữa chính sách gây áp lực tối đa và việc duy trì ổn định khu vực, một nhiệm vụ phức tạp và đầy thách thức.

Bối cảnh

Mối quan hệ Mỹ-Iran đã trải qua nhiều thập kỷ căng thẳng, đặc biệt là từ sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Tuy nhiên, giai đoạn gần đây chứng kiến sự leo thang đáng kể dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump, với việc Mỹ rút khỏi Thỏa thuận Hạt nhân Iran (JCPOA) vào năm 2018 và tái áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế hà khắc. Chính sách “áp lực tối đa” của Washington nhằm buộc Tehran quay lại bàn đàm phán để đạt được một thỏa thuận mới, toàn diện hơn về chương trình hạt nhân và ảnh hưởng khu vực của Iran.

Trước các sự kiện ngày 5/6, khu vực đã chứng kiến nhiều động thái quân sự và chính trị gây căng thẳng. Iran đã siết chặt kiểm soát Eo biển Hormuz, điều mà Washington coi là mối đe dọa trực tiếp đối với tự do hàng hải và an ninh năng lượng toàn cầu. Đáp lại, quân đội Mỹ đã thực thi lệnh phong tỏa các cảng của Iran. Ngay trong tuần này, một chiếc UAV của Iran đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho nhà ga hành khách tại sân bay quốc tế Kuwait, khiến một người thiệt mạng và hàng chục người bị thương, buộc sân bay phải tạm thời đóng cửa. Vụ việc này đã làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về khả năng đổ vỡ của thỏa thuận ngừng bắn đang được duy trì một cách khó khăn. Nó cũng cho thấy một mô hình mới của các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng dân sự, làm phức tạp thêm tình hình.

Các cuộc tấn công và đối phó liên tiếp này không chỉ phản ánh sự rạn nứt sâu sắc trong quan hệ Mỹ-Iran mà còn cho thấy sự bất lực của các nỗ lực ngoại giao trong việc xoa dịu tình hình. Thay vào đó, cả hai bên dường như đang thử thách giới hạn của đối phương, tạo ra một vòng xoáy hành động – phản ứng nguy hiểm, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát xung đột diện rộng bất cứ lúc nào.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Iran không ngừng leo thang, việc Tổng thống Trump tuyên bố vào ngày 5/6 rằng “tình hình với Iran dường như đang diễn ra khá tốt” tạo ra một sự đối lập rõ rệt với thực tế quân sự trên thực địa. Phát biểu này, có thể nhằm mục đích trấn an dư luận hoặc thể hiện lập trường cứng rắn, lại diễn ra chỉ vài giờ sau khi các lực lượng Mỹ phải đối phó với hàng loạt tên lửa và UAV của Iran, đồng thời tự mình tiến hành các cuộc tấn công đáp trả. Điều này cho thấy một sự khác biệt đáng kể giữa thông điệp chính trị công khai và những diễn biến nguy hiểm đang diễn ra tại Vùng Vịnh.

Các cuộc đối đầu quân sự liên tiếp không chỉ là những hành động cô lập mà là một phần của chiến lược “ăn miếng trả miếng” lớn hơn. Iran, với vị thế địa chính trị và khả năng quân sự nhất định, đang sử dụng các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa như một cách để phản ứng lại chính sách “áp lực tối đa” của Mỹ, đồng thời khẳng định khả năng kiểm soát Eo biển Hormuz. Trong khi đó, Mỹ, thông qua các cuộc đánh chặn và tấn công đáp trả, không chỉ bảo vệ các đồng minh và lợi ích của mình mà còn gửi đi một thông điệp rõ ràng về quyết tâm không khoan nhượng. Sự căng thẳng leo thang này đang đẩy khu vực vào một tình thế cực kỳ nguy hiểm, nơi một sai lầm nhỏ cũng có thể châm ngòi cho một cuộc xung đột quy mô lớn hơn nhiều.

Thực tế là các thỏa thuận ngừng bắn vẫn còn “mong manh” và các nỗ lực đàm phán dường như bế tắc. Cả hai bên đều đang đối mặt với những áp lực nội bộ và bên ngoài khiến việc xuống thang trở nên khó khăn. Đối với Mỹ, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới có thể ảnh hưởng đến quyết sách. Đối với Iran, việc nhượng bộ dưới áp lực có thể bị coi là yếu kém. Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn khó thoát, nơi mỗi hành động quân sự, dù nhỏ, cũng đều có thể mang đến những hậu quả to lớn, không chỉ cho Mỹ và Iran mà còn cho toàn bộ khu vực và nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là thị trường năng lượng. Cộng đồng quốc tế đang theo dõi sát sao với hy vọng rằng các bên sẽ tìm ra con đường giảm nhiệt thay vì tiếp tục đẩy rủi ro lên cao.

Nguồn tham khảo

• Quân đội Mỹ bắn hạ UAV của Iran phóng về phía eo biển Hormuz - vtv.vn