Miền Bắc sắp đón mưa lớn diện rộng, chấm dứt đợt nắng nóng đặc biệt gay gắt

Miền Bắc và miền Trung đang trải qua những ngày nắng nóng gay gắt đỉnh điểm với nền nhiệt thực tế ngoài trời tại các đô thị lớn vượt ngưỡng 42 độ C do tác động cộng hưởng của vùng áp thấp nóng phía Tây và hiệu ứng đảo nhiệt. Tuy nhiên, theo thông tin mới nhất từ cơ quan khí tượng thủy văn, một đợt mưa dông diện rộng sắp xuất hiện, hứa hẹn sẽ làm dịu đi cái nóng hầm hập kéo dài nhiều ngày qua.

Tóm tắt nhanh

• Thời điểm giảm nhiệt: Bắc Bộ bắt đầu dịu dần từ ngày 28/5; Trung Bộ từ ngày 29/5 nắng nóng cũng sẽ giảm dần cường độ.
• Diễn biến mưa lớn: Từ chiều tối và đêm 27-30/5, miền Bắc đón mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to đến rất to. Trung Bộ đón mưa dông muộn hơn một ngày, bắt đầu từ đêm 28-30/5.
• Đỉnh điểm nhiệt độ: Nhiều trạm quan trắc đã ghi nhận nhiệt độ vượt mốc 40 độ C như Bắc Ninh (40,5 độ C), Thanh Hóa (40,5 độ C), Nghệ An (40,3 độ C).

Vì sao đáng chú ý

Sự chuyển pha thời tiết đột ngột từ nắng nóng đặc biệt gay gắt sang mưa dông diện rộng tiềm ẩn nhiều rủi ro thiên tai cực đoan. Khi một lượng nhiệt tích tụ lớn trong nhiều ngày gặp khối khí mát tràn về, các hiện tượng như lốc xoáy, sét, mưa đá và gió giật mạnh rất dễ xảy ra với cường độ lớn.

Bên cạnh đó, áp lực lên hệ thống lưới điện quốc gia do nhu cầu sử dụng thiết bị làm mát tăng vọt trong những ngày qua sẽ phần nào được giải tỏa. Đối với người dân, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột này cũng đòi hỏi sự thích ứng nhanh chóng để tránh các bệnh lý về đường hô hấp và sốc nhiệt, đặc biệt là ở trẻ em và người cao tuổi.

Bối cảnh

Trong các ngày 25 và 26/5, vùng áp thấp nóng phía Tây phát triển mạnh mẽ và mở rộng diện tích bao trùm toàn bộ khu vực trung du, đồng bằng Bắc Bộ và các tỉnh miền Trung. Nền nhiệt đo được tại các trạm khí tượng đạt mức kỷ lục mới trong mùa hè năm nay.

Cụ thể, khu vực đồng bằng Bắc Bộ, Phú Thọ và dải đất từ Thanh Hóa đến Thừa Thiên Huế ghi nhận mức nhiệt phổ biến từ 38-40 độ C, nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ C. Một số trạm quan trắc tiêu chuẩn ghi nhận thông số rất cao như:

• Bắc Ninh: 40,5 độ C
• Hồi Xuân (Thanh Hóa): 40,5 độ C
• Đô Lương (Nghệ An): 40,3 độ C
• Hương Khê (Hà Tĩnh): 40,2 độ C

Hà Nội cũng trở thành một trong những tâm nóng của cả nước. Theo lý giải từ bà Nguyễn Thị Huế (Phòng Dự báo Thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia), bên cạnh tác động của vùng thấp nóng, thủ đô còn chịu ảnh hưởng nặng nề bởi hiệu ứng đảo nhiệt đô thị.

Tiến sĩ Trương Bá Kiên phân tích thêm rằng mật độ bê tông hóa cao, mặt đường nhựa hấp thụ nhiệt mạnh, cộng với lượng nhiệt thải ra từ các cục nóng điều hòa và phương tiện giao thông dày đặc khiến nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời tại Hà Nội thường cao hơn nhiệt độ đo trong lều khí tượng từ 2-4 độ C. Do đó, dù lều khí tượng báo 40 độ C thì người đi đường có thể phải chịu đựng mức nhiệt thực tế lên tới 43-44 độ C.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Sự biến đổi khí hậu đang làm thay đổi quy luật thời tiết thông thường, tạo ra các đợt nắng nóng có cường độ mạnh hơn và các đợt mưa chuyển mùa diễn ra dồn dập hơn. Việc chuyển trạng thái thời tiết từ cực đoan khô nóng sang mưa lớn cục bộ là một minh chứng rõ nét cho sự mất cân bằng nhiệt động học trong khí quyển.

Đối với các đô thị lớn như Hà Nội, thách thức không chỉ dừng lại ở việc chống nóng mà còn là bài toán chống ngập úng cục bộ ngay sau khi nắng nóng kết thúc. Khi mặt đất đang khô cứng, việc đón nhận một lượng mưa lớn trong thời gian ngắn sẽ khiến nước không kịp thẩm thấu, hệ thống thoát nước đô thị dễ rơi vào tình trạng quá tải. Người dân cần chủ động theo dõi sát các bản tin cảnh báo thời thời gian thực để có phương án bảo vệ tài sản và lộ trình di chuyển an toàn.

Nguồn tham khảo

Báo điện tử Soha (soha.vn) phối hợp cùng số liệu từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nhiệt độ dự báo của cơ quan khí tượng và nhiệt độ cảm nhận thực tế khác nhau như thế nào?

Nhiệt độ dự báo được đo trong lều khí tượng tiêu chuẩn (đặt ở độ cao 2m, có bóng râm và thông gió). Nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời luôn cao hơn từ 2-4 độ C, đặc biệt tại khu vực đô thị do chịu ảnh hưởng từ bức xạ nhiệt của bê tông, nhựa đường và các hoạt động nhân tạo.

Đợt mưa dông sắp tới có nguy hiểm không?

Có nguy cơ cao xảy ra các hiện tượng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh trong những giờ đầu tiên khi mưa xuống do sự tranh chấp giữa khối khí nóng cũ và khối khí mát mới tràn về.

Làm thế nào để phòng tránh sốc nhiệt trong những ngày này?

Người dân nên hạn chế ra đường vào khung giờ cao điểm từ 11h đến 16h, uống đủ nước, không hạ nhiệt độ điều hòa quá thấp so với môi trường bên ngoài để tránh hiện tượng sốc nhiệt khi bước ra ngoài trời.