Lừa đảo qua điện thoại: Kẻ gian lợi dụng quy định mới để chiếm đoạt tài sản

Trong bối cảnh các quy định về quản lý thông tin thuê bao di động ngày càng được siết chặt nhằm đảm bảo an ninh mạng và trật tự xã hội, một làn sóng lừa đảo mới lại nổi lên, lợi dụng chính những chính sách này để giăng bẫy người dân. Hàng loạt cuộc gọi từ số lạ, tự xưng là nhân viên nhà mạng, thông báo về việc thông tin thuê bao chưa chuẩn hóa và đe dọa khóa số, đang trở thành nỗi lo thường trực, tiềm ẩn nguy cơ chiếm đoạt tài sản và dữ liệu cá nhân một cách tinh vi.

Tóm tắt nhanh

• Kẻ lừa đảo lợi dụng Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ về xác thực thông tin thuê bao để thực hiện các cuộc gọi mạo danh.
• Chúng giả danh nhân viên nhà mạng, thông báo thuê bao chưa chuẩn hóa và đe dọa khóa số nếu không cập nhật ngay, nhằm đánh vào tâm lý lo lắng của người dân.
• Các đối tượng yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân nhạy cảm như căn cước công dân, ảnh giấy tờ, thông tin tài khoản ngân hàng, hoặc cài đặt ứng dụng độc hại để chiếm quyền điều khiển điện thoại.
• Các nhà mạng và cơ quan chức năng khẳng định không bao giờ yêu cầu khách hàng cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin ngân hàng qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội. Mọi việc chuẩn hóa thông tin đều qua kênh chính thức.

Vì sao đáng chú ý

Tình trạng lừa đảo qua điện thoại không chỉ gây thiệt hại tài chính trực tiếp cho các nạn nhân, mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến niềm tin của người dân vào các dịch vụ số và khả năng bảo mật thông tin cá nhân. Với thủ đoạn ngày càng tinh vi, việc kẻ gian lợi dụng chính sách nhà nước để tạo vỏ bọc đáng tin cậy khiến ranh giới giữa cuộc gọi thật và lừa đảo trở nên mờ nhạt, gây hoang mang cho cộng đồng. Điều này đặc biệt đáng lo ngại khi một bộ phận người dân, đặc biệt là người lớn tuổi hoặc ít tiếp xúc công nghệ, dễ trở thành mục tiêu do thiếu thông tin hoặc khả năng nhận diện rủi ro. Việc mất kiểm soát điện thoại, rò rỉ dữ liệu cá nhân có thể dẫn đến nhiều hậu quả khôn lường khác, từ việc bị lợi dụng thông tin cho các mục đích bất hợp pháp đến các cuộc tấn công lừa đảo tiếp theo. Đây là thách thức lớn đối với công tác bảo vệ người tiêu dùng và an ninh mạng quốc gia.

Bối cảnh

Vấn đề chuẩn hóa thông tin thuê bao di động tại Việt Nam đã được đặt ra và triển khai trong nhiều năm qua, nhằm mục tiêu quản lý chặt chẽ hơn các thuê bao, hạn chế sim rác, và phòng chống tin nhắn rác, cuộc gọi rác. Gần đây nhất, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN về việc xác thực thông tin thuê bao di động, có hiệu lực từ ngày 15/4/2026. Đây là một động thái quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch và chính xác của dữ liệu thuê bao, góp phần vào công cuộc chuyển đổi số quốc gia và phòng chống tội phạm công nghệ cao.

Tuy nhiên, chính trong bối cảnh các quy định mới được đưa ra và người dân cần phải thực hiện việc cập nhật thông tin để đảm bảo quyền lợi, các đối tượng tội phạm đã nhanh chóng nắm bắt thời cơ. Chúng khai thác sự thiếu hiểu biết hoặc tâm lý lo lắng của người dân về việc bị khóa liên lạc, bị thu hồi số để tạo ra các kịch bản lừa đảo vô cùng chuyên nghiệp. Điều này cho thấy sự thích nghi nhanh chóng của tội phạm mạng với các diễn biến chính sách, biến một quy định tích cực thành công cụ để trục lợi.

Thủ đoạn lừa đảo tinh vi

Các đối tượng lừa đảo thường áp dụng một loạt chiêu thức để tiếp cận và lừa phỉnh nạn nhân. Đầu tiên, chúng sử dụng các số điện thoại lạ hoặc công nghệ giả mạo để hiển thị tên/số gọi đến giống như các nhà mạng lớn như Viettel, VinaPhone. Kịch bản phổ biến là thông báo rằng thông tin thuê bao của người dùng chưa được chuẩn hóa hoặc có sai sót, và đe dọa sẽ khóa một chiều, hai chiều hoặc thu hồi số nếu không thực hiện cập nhật ngay lập tức. Đây là một đòn tâm lý mạnh mẽ, đánh vào nỗi sợ mất liên lạc hoặc mất số điện thoại đã sử dụng lâu năm.

Khi nạn nhân đã rơi vào trạng thái lo lắng, kẻ gian sẽ yêu cầu cung cấp các thông tin cá nhân cực kỳ nhạy cảm. Đó có thể là họ tên đầy đủ, số căn cước công dân (CCCD), ảnh chụp giấy tờ tùy thân, thông tin tài khoản ngân hàng, và đặc biệt là mã xác thực OTP (One-Time Password). Việc cung cấp OTP sẽ cho phép kẻ lừa đảo thực hiện các giao dịch chuyển tiền trái phép từ tài khoản ngân hàng của nạn nhân.

Ở mức độ tinh vi hơn, các đối tượng này còn gửi đường dẫn (link) qua tin nhắn hoặc Zalo đến các trang web giả mạo có giao diện giống hệt website chính thức của nhà mạng. Chúng cũng có thể hướng dẫn người dân cài đặt các ứng dụng không rõ nguồn gốc, thường được giới thiệu là “ứng dụng hỗ trợ chuẩn hóa trực tuyến”. Thực chất, đây là các phần mềm độc hại, ứng dụng gián điệp hoặc ứng dụng điều khiển từ xa, cho phép kẻ lừa đảo toàn quyền kiểm soát điện thoại của nạn nhân. Từ đó, chúng có thể dễ dàng đánh cắp dữ liệu cá nhân, thông tin đăng nhập ngân hàng, mã OTP và thực hiện các hành vi chiếm đoạt tài sản mà nạn nhân không hề hay biết.

Khuyến cáo từ nhà mạng và cơ quan chức năng

Để chủ động phòng ngừa các thủ đoạn lừa đảo tinh vi này, các nhà mạng viễn thông và cơ quan Công an đã liên tục đưa ra các cảnh báo và khuyến cáo quan trọng. Điều cốt lõi mà người dân cần ghi nhớ là: KHÔNG BAO GIỜ cung cấp thông tin cá nhân nhạy cảm, số căn cước công dân, thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu hoặc mã OTP cho bất kỳ cá nhân nào thông qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội. Đây là nguyên tắc vàng để bảo vệ bản thân trước các cuộc tấn công lừa đảo.

Các nhà mạng lớn tại Việt Nam khẳng định mạnh mẽ rằng họ không bao giờ yêu cầu khách hàng cung cấp mật khẩu, mã OTP hay thông tin tài khoản ngân hàng qua các kênh không chính thức. Mọi quy trình chuẩn hóa hoặc cập nhật thông tin thuê bao (nếu có yêu cầu từ cơ quan quản lý) đều được thực hiện thông qua các kênh chính thức và an toàn đã được xác thực. Đó là ứng dụng chính thức của nhà mạng (ví dụ: My Viettel, My VNPT, My MobiFone), website chính thức có địa chỉ rõ ràng, hoặc trực tiếp tại các cửa hàng, điểm giao dịch được ủy quyền của nhà mạng. Người dân nên tự chủ động kiểm tra thông tin thuê bao của mình thông qua các kênh này hoặc liên hệ tổng đài hỗ trợ chính thức khi có bất kỳ thắc mắc nào.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Cuộc chiến chống lại tội phạm công nghệ cao luôn là một cuộc đua không ngừng nghỉ giữa các cơ quan chức năng, nhà mạng và những kẻ lừa đảo. Thông tư 08/2026/TT-BKHCN, dù ra đời với mục đích tốt đẹp là tăng cường quản lý và bảo mật thông tin thuê bao, đã vô tình tạo ra một kẽ hở mới để tội phạm khai thác. Điều này cho thấy rằng, mọi chính sách số hóa, dù hiệu quả đến đâu, nếu không đi kèm với một chiến lược truyền thông sâu rộng, rõ ràng và dễ tiếp cận cho mọi tầng lớp dân cư, có thể sẽ trở thành mảnh đất màu mỡ cho những kẻ có ý đồ xấu. Thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ là phát triển các biện pháp kỹ thuật chống lừa đảo, mà còn là nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức và kỹ năng tự bảo vệ cho người dân trước một môi trường số ngày càng phức tạp. Một xã hội số an toàn đòi hỏi sự đồng bộ giữa chính sách pháp luật, công nghệ và đặc biệt là ý thức cảnh giác cao độ của mỗi cá nhân.

Nguồn tham khảo

• soha.vn: Thông báo mới nhất về cuộc gọi cập nhật thông tin số điện thoại

Câu hỏi thường gặp

1. Làm thế nào để phân biệt cuộc gọi lừa đảo và cuộc gọi chính thức từ nhà mạng?

Các cuộc gọi lừa đảo thường yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân nhạy cảm (CCCD, OTP, tài khoản ngân hàng) ngay lập tức và đe dọa khóa số. Nhà mạng chính thức sẽ không bao giờ yêu cầu các thông tin này qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội. Mọi thông báo chính thức đều được gửi qua ứng dụng riêng của nhà mạng, website chính thức hoặc yêu cầu khách hàng đến trực tiếp điểm giao dịch.

2. Tôi nên làm gì nếu đã lỡ cung cấp thông tin cá nhân cho kẻ lừa đảo?

Nếu bạn đã cung cấp thông tin nhạy cảm như OTP hoặc tài khoản ngân hàng, hãy lập tức liên hệ ngân hàng để khóa tài khoản và thay đổi mật khẩu các dịch vụ liên quan. Đồng thời, trình báo sự việc đến cơ quan Công an gần nhất và thông báo cho nhà mạng để được hỗ trợ. Cần thu thập mọi bằng chứng liên quan (số điện thoại gọi đến, tin nhắn, ảnh chụp màn hình).

3. Thông tư 08/2026/TT-BKHCN có ý nghĩa gì và người dân cần làm gì theo quy định này?

Thông tư 08/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ về xác thực thông tin thuê bao di động nhằm chuẩn hóa thông tin người dùng, nâng cao quản lý và phòng chống sim rác. Nếu được yêu cầu chuẩn hóa, người dân cần đến trực tiếp điểm giao dịch của nhà mạng, sử dụng ứng dụng chính thức hoặc truy cập website chính thức để cập nhật, không thực hiện qua các kênh không xác định.