Hé lộ chiến dịch bí mật của Hải quân Mỹ: Dọn thủy lôi Iran ở Hormuz

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Vịnh Ba Tư, một chiến dịch quân sự bí mật kéo dài bốn tháng của Hải quân Mỹ đã được hé lộ, tập trung vào việc rà phá các bãi thủy lôi mà Iran bị cáo buộc đã rải trên eo biển Hormuz. Diễn ra chủ yếu vào ban đêm, giữa những đợt tấn công ăn miếng trả miếng giữa hai quốc gia, chiến dịch này đã âm thầm làm sạch một trong những tuyến đường hàng hải quan trọng nhất thế giới, nơi vận chuyển một phần năm lượng dầu mỏ toàn cầu.

Tóm tắt nhanh

• Hải quân Mỹ đã triển khai lực lượng đặc nhiệm SEAL và các thiết bị không người lái tiên tiến để bí mật rà phá thủy lôi của Iran tại eo biển Hormuz trong khoảng 4 tháng.
• Chiến dịch đã vô hiệu hóa hơn 200 "vật thể giống thủy lôi" và 11 quả thủy lôi thực sự trên các tuyến đường hàng hải quốc tế, theo các quan chức Mỹ.
• Mục tiêu chính là khôi phục sự an toàn cho các tàu thương mại di chuyển qua eo biển, nơi phí bảo hiểm đã tăng gấp 10 lần do nguy cơ chiến sự.
• Iran phủ nhận hoạt động rà phá của Mỹ và khẳng định chỉ Tehran mới biết vị trí của thủy lôi, đồng thời tuyên bố tiếp tục rải thêm.

Vì sao đáng chú ý

Chiến dịch rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz không chỉ là một nỗ lực quân sự đơn thuần mà còn mang ý nghĩa địa chính trị và kinh tế sâu sắc. Eo biển này là cửa ngõ chiến lược cho các tàu chở dầu từ Vịnh Ba Tư, nơi sản xuất khoảng 30% lượng dầu thô của thế giới, đi ra thị trường quốc tế. Việc dỡ bỏ mối đe dọa từ thủy lôi có thể giúp ổn định giá dầu toàn cầu, giảm đáng kể phí bảo hiểm hàng hải vốn đã tăng vọt và khôi phục niềm tin cho các công ty vận tải biển. Nó cũng thể hiện năng lực tác chiến ngầm và công nghệ rà phá thủy lôi tiên tiến của Mỹ trong việc duy trì an ninh hàng hải quốc tế trước các thách thức từ Iran.

Bối cảnh

Eo biển Hormuz từ lâu đã là điểm nóng địa chính trị, đặc biệt trong mối quan hệ căng thẳng giữa Mỹ và Iran. Kể từ khi xung đột bùng phát giữa hai nước, Tehran đã nhiều lần đe dọa phong tỏa eo biển này, một hành động có thể gây ra chấn động lớn cho nền kinh tế thế giới. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) từng ước tính khoảng 80 quả thủy lôi đã được rải trong khu vực vào tháng 6, khiến các tàu thương mại không dám đi qua và đẩy chi phí bảo hiểm tăng lên đến 10 triệu USD cho một siêu tàu chở dầu. Trong bối cảnh đó, Hải quân Mỹ cũng đang trải qua một cuộc cải tổ học thuyết chiến tranh thủy lôi, dần loại bỏ các tàu quét mìn truyền thống và thay thế bằng các hệ thống không người lái tiên tiến. Điều này cho thấy sự chuẩn bị từ lâu của Lầu Năm Góc cho các chiến dịch quy mô lớn, với các cuộc diễn tập định kỳ của Bộ Tư lệnh Trung tâm Hải quân Mỹ (NAVCENT) đã được tiến hành từ năm 2012.

Chiến dịch bí mật: Công nghệ và Rủi ro

Theo nguồn tin từ chính phủ Mỹ mà Financial Times tiết lộ, Lầu Năm Góc đã điều động các lực lượng đặc nhiệm hải quân SEAL, cùng với xuồng không người lái (UUV) và các phương tiện chuyên dụng dưới nước. Các thiết bị này được trang bị cảm biến thủy âm (sonar) độ phân giải cao để quét và xác định vị trí thủy lôi. Đây là một phương pháp hiệu quả giúp kiểm tra một khu vực rộng lớn trong mỗi lần thực hiện nhiệm vụ, đồng thời giảm thiểu rủi ro cho quân nhân.

Sau khi mục tiêu được xác định, thợ lặn hải quân sẽ tiếp cận, đặt thuốc nổ và phá hủy thủy lôi. Ông Nitya Labh, chuyên gia tại Viện Chatham House, nhận định quá trình này "chắc chắn tiêu tốn rất nhiều thời gian" và là một chiến thuật tìm kiếm, chủ động hủy nổ "những quả bom ẩn mình dưới biển".

Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ, đã xác nhận chiến dịch kéo dài nhiều tháng này tập trung vào Khu vực Phân chia Giao thông (TSS) – các tuyến đường chính mà tàu thương mại sử dụng. Ông Cooper cho biết chiến dịch huy động một lực lượng tổng hợp từ không quân, lục quân, hải quân và thủy quân lục chiến, nhưng không tiết lộ con số cụ thể về số lượng thủy lôi được phát hiện hoặc phá hủy.

Tuy nhiên, các quan chức Mỹ được Axios dẫn lời tiết lộ rằng chiến dịch đã quét qua hơn 200 "vật thể giống thủy lôi" tại tuyến hàng hải chính của Hormuz. Trong số đó, 11 vật thể được xác định chính xác là thủy lôi, và chỉ một vài quả được triển khai đúng cách. Mặc dù không có thương vong nào được ghi nhận cho lực lượng Mỹ, các chuyên gia cảnh báo rằng nhiệm vụ này vẫn cực kỳ nguy hiểm do tính chất chậm chạp và thiếu các biện pháp phòng thủ phù hợp cho lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ.

Thợ lặn hải quân Mỹ diễn tập tại căn cứ liên hợp Trân Châu Cảng - Hickam ở Hawaii. Ảnh: US Navy

Cuộc cải tổ học thuyết rà phá thủy lôi của Hải quân Mỹ

Hoạt động rà phá tại Hormuz diễn ra đúng vào thời điểm Hải quân Mỹ đang thực hiện một cuộc cải cách sâu rộng trong học thuyết chiến tranh thủy lôi của mình. Năm 2025, lực lượng này dự kiến loại biên bốn tàu quét mìn đang đồn trú tại Bahrain, thay thế chúng bằng các hệ thống không người lái mới. Phó đô đốc về hưu Kevin Donegan, cựu chỉ huy Hạm đội 5 hải quân Mỹ, nhấn mạnh rằng công nghệ mới đang ngày càng được ứng dụng rộng rãi để phát hiện và vô hiệu hóa thủy lôi.

Các hệ thống không người lái chuyên lập bản đồ đáy biển và xác định mối đe dọa, trước khi lực lượng xử lý vật liệu nổ tiếp cận mục tiêu, đã trở thành xương sống của chiến lược mới. Những công nghệ này cho phép Mỹ rà phá cùng lúc nhiều khu vực khác nhau trong TSS, mỗi vùng sẽ có một thời gian biểu độc lập. Điều này có nghĩa là khi lực lượng thực địa đang vô hiệu hóa thủy lôi tại một khu vực, hoạt động tìm kiếm và xác định mục tiêu vẫn có thể tiếp diễn ở nơi khác, tối ưu hóa hiệu quả và tốc độ.

Theo Bill Hamblet, cựu đại tá hải quân Mỹ, chiến dịch rà phá thủy lôi ở Hormuz có thể đã được tổ chức với các đội hình "rất nhỏ và nhẹ". Một phần của chiến dịch thậm chí có thể đã triển khai từ tàu căn cứ viễn chinh di động USS Miguel Keith, một con tàu được thiết kế để hỗ trợ các hoạt động đặc biệt và không người lái, đang được bố trí tại vùng Vịnh. Các chuyên gia như Bryan Clark từ Viện Hudson cũng chỉ ra rằng nhiều loại tàu lặn robot, bao gồm SeaFox của Anh hoặc AN/ASQ-235 Archerfish của Mỹ, có thể đã được huy động cho nhiệm vụ này.

Khu trục hạm USS Rafael Peralta tham gia chiến dịch phong tỏa các cảng Iran. Ảnh: Hải quân Mỹ

Phản ứng và nghi vấn: Iran và cộng đồng hàng hải

Trong khi Mỹ tuyên bố thành công, Iran lại kiên quyết phủ nhận. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cuối tháng 8 khẳng định "không ai ngoài Tehran" biết được vị trí của những quả thủy lôi đang triển khai trong khu vực. Truyền thông Iran thậm chí còn đưa tin rằng nước này đang rải thêm thủy lôi gần vùng biển Oman, và cáo buộc hai tàu chở dầu đã trúng thủy lôi trong tuần qua, mặc dù giới chức hàng hải phương Tây chưa xác nhận vụ việc nào trong nửa năm xung đột.

Bất chấp tuyên bố của Tổng thống Trump rằng "toàn bộ thủy lôi" tại vùng biển quốc tế của eo biển Hormuz đã được gỡ bỏ hoặc vô hiệu hóa, Trung tâm Thông tin Hàng hải Chung (JMIC) do Hải quân Mỹ điều hành vẫn cảnh báo rằng khu vực này "vẫn còn nguy cơ thủy lôi trôi dạt hoặc chưa được xác định vị trí". Các nhà phân tích quân sự cũng nhấn mạnh rằng Iran sở hữu hàng nghìn thủy lôi các loại, với độ sâu hoạt động và cơ chế kích hoạt đa dạng, từ loại nặng 500-1.000 kg triển khai bằng tàu lớn đến loại nhỏ 50 kg phóng bằng rocket.

Dù các chủ tàu và giới tư vấn an ninh hàng hải bày tỏ lạc quan rằng nửa phía nam của eo biển Hormuz, gần bờ biển Oman và hiện là tuyến đường Mỹ đang hướng dẫn tàu thuyền đi qua, đã được rà phá thủy lôi, phó đô đốc về hưu Donegan cảnh báo rằng việc hoàn tất rà phá một tuyến hàng hải cũng không thể đảm bảo xóa bỏ hoàn toàn nguy cơ thủy lôi trôi dạt.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Chiến dịch rà phá thủy lôi bí mật của Hải quân Mỹ tại Hormuz là một minh chứng rõ ràng cho sự thay đổi trong chiến lược quân sự và khả năng công nghệ của Washington. Việc sử dụng lực lượng đặc nhiệm và các thiết bị không người lái hiện đại không chỉ cho phép thực hiện nhiệm vụ rủi ro cao một cách hiệu quả hơn mà còn gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về quyết tâm duy trì tự do hàng hải trong khu vực. Tuy nhiên, sự khác biệt trong tuyên bố giữa Mỹ và Iran, cùng với cảnh báo về nguy cơ thủy lôi trôi dạt, cho thấy an ninh tại Hormuz vẫn là một thách thức phức tạp và kéo dài. Thay vì là một giải pháp dứt điểm, chiến dịch này nhiều khả năng chỉ là một phần trong cuộc đối đầu ngầm liên tục, nơi mỗi bên đều tìm cách khẳng định ưu thế và khả năng gây ảnh hưởng trên một trong những điểm nóng chiến lược nhất thế giới.

Nguồn tham khảo

• VnExpress.net: Cách hải quân Mỹ 'bí mật dọn thủy lôi' trên eo biển Hormuz

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Eo biển Hormuz quan trọng như thế nào?

Eo biển Hormuz là một trong những tuyến đường hàng hải quan trọng nhất thế giới, nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Biển Ả Rập. Khoảng một phần năm lượng dầu mỏ toàn cầu được vận chuyển qua eo biển này mỗi ngày, khiến nó trở thành một điểm nút chiến lược đối với thương mại và an ninh năng lượng toàn cầu.

2. Hải quân Mỹ đã sử dụng những phương pháp nào để rà phá thủy lôi?

Hải quân Mỹ đã triển khai một chiến dịch kết hợp sử dụng lực lượng đặc nhiệm hải quân SEAL, xuồng không người lái (UUV) và các phương tiện chuyên dụng dưới nước được trang bị cảm biến thủy âm (sonar) độ phân giải cao để phát hiện thủy lôi. Sau đó, thợ lặn hải quân sẽ tiếp cận các mục tiêu đã xác định để đặt thuốc nổ và phá hủy chúng.

3. Tình hình thủy lôi ở Hormuz hiện tại có thực sự an toàn tuyệt đối không?

Mặc dù Tổng thống Mỹ tuyên bố "toàn bộ thủy lôi" đã được gỡ bỏ hoặc vô hiệu hóa, Trung tâm Thông tin Hàng hải Chung (JMIC) do Hải quân Mỹ điều hành vẫn cảnh báo rằng khu vực này "vẫn còn nguy cơ thủy lôi trôi dạt hoặc chưa được xác định vị trí". Iran cũng phủ nhận các hoạt động rà phá của Mỹ và tuyên bố tiếp tục rải thêm thủy lôi, cho thấy tình hình chưa hoàn toàn an toàn tuyệt đối.

4. Iran phản ứng thế nào về chiến dịch rà phá thủy lôi này?

Iran đã kiên quyết phủ nhận các hoạt động rà phá thủy lôi của Hải quân Mỹ. Thứ trưởng Ngoại giao Iran khẳng định chỉ Tehran mới biết vị trí của thủy lôi trong khu vực và thậm chí còn tuyên bố rằng Iran đang rải thêm thủy lôi gần vùng biển Oman.