Hà Nội và các tỉnh phía Bắc đối mặt đợt nắng nóng kỷ lục tháng 5/2026: Nhiệt độ vượt mốc 40 độ C, cảnh báo hiện tượng cực đoan

Mùa hè năm 2026 đang chứng kiến những kỷ lục nhiệt độ liên tục bị xô đổ tại khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ. Những ngày cuối tháng 5, người dân Thủ đô Hà Nội và nhiều tỉnh thành lân cận phải oằn mình gánh chịu đợt nắng nóng đặc biệt gay gắt, với nhiệt độ đo được tại các trạm khí tượng liên tục vượt mốc 40°C. Đây không chỉ là một hiện tượng thời tiết cực đoan ngắn hạn, mà còn là dấu hiệu rõ nét cho một chu kỳ khí hậu đầy biến động dưới tác động mạnh mẽ của hiện tượng El Nino toàn cầu.

Tóm tắt nhanh

• Kỷ lục nhiệt độ tháng 5/2026: Ghi nhận ít nhất 6 trạm quan trắc lớn trên cả nước vượt ngưỡng 40°C vào ngày 25/5, trong đó Vĩnh Yên đạt 40,8°C và Láng (Hà Nội) đạt 40,7°C.
• Nguyên nhân kép: Sự kết hợp giữa vùng áp thấp nóng phía Tây mở rộng về phía Đông Nam, hiệu ứng gió phơn khô nóng (gió Lào) tại miền Trung và hiệu ứng đô thị giữ nhiệt cực lớn tại Hà Nội.
• Lộ trình thời tiết: Đợt nóng dự kiến kéo dài đến ngày 27-28/5 trước khi Bắc Bộ chuyển sang trạng thái mưa dông giải nhiệt, kèm theo nguy cơ rất cao về lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
• Xu hướng dài hạn: Do ảnh hưởng của El Nino, nền nhiệt trung bình cả nước từ nay đến tháng 8/2026 dự báo sẽ cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 đến 1°C, báo hiệu một mùa hè khắc nghiệt hơn năm 2025.

Vì sao đáng chú ý

Hà Nội liên tục lọt vào nhóm những địa phương có nhiệt độ cao nhất cả nước trong đợt nắng nóng này. Do mật độ bê tông hóa cao, hiệu ứng đô thị khiến nhiệt độ thực tế tỏa ra từ mặt đường nhựa, tường nhà tại Hà Nội có thể cao hơn từ 3-5°C so với nhiệt độ đo được trong lều khí tượng tiêu chuẩn, dễ dàng chạm ngưỡng 44-45°C vào khoảng thời gian từ 11h trưa đến 16h chiều.

Sự gia tăng nhiệt độ cực đoan này gây áp lực khổng lồ lên hệ thống lưới điện quốc gia do nhu cầu làm mát tăng vọt, đồng thời đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của hàng triệu người lao động tự do, công nhân xây dựng và những người phải làm việc trực tiếp dưới ánh nắng mặt trời. Thêm vào đó, việc chuyển đổi trạng thái đột ngột từ nắng nóng gay gắt sang mưa dông diện rộng vào cuối đợt (từ ngày 27-28/5) là tác nhân hàng đầu gây ra các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như lốc xoáy, mưa đá và sét đánh, đe dọa đến tính mạng và tài sản của người dân khu vực Bắc Bộ.

Bối cảnh

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia, đợt nắng nóng bắt đầu từ khoảng ngày 23/5 khi tổ hợp gây mưa tại Bắc Bộ suy yếu hoàn toàn, nhường chỗ cho vùng áp thấp nóng phía Tây hoạt động mạnh trở lại và mở rộng hơn về phía Đông Nam. Đây đã là đợt nắng nóng thứ hai trong tháng 5/2026, nhưng có cường độ dài và khốc liệt hơn nhiều so với đợt đầu tiên diễn ra từ ngày 13 đến 16/5.

Đáng chú ý, các chuyên gia khí tượng nhận định đây là một trong ba đợt nắng nóng gay gắt nhất được ghi nhận trong tháng 5 tính từ năm 2021 đến nay. Việc nhiệt độ vượt ngưỡng 40,7°C tại Hà Nội ngay từ đầu mùa hè cho thấy tính chất bất thường và cực đoan của thời tiết năm nay.

Cụ thể, số liệu quan trắc ngày 25/5 ghi nhận hàng loạt điểm cực nóng vượt ngưỡng 40°C trên cả nước:

• Vĩnh Yên (Phú Thọ): 40,8°C
• Láng (Hà Nội): 40,7°C
• Bắc Ninh: 40,5°C
• Hồi Xuân (Thanh Hóa): 40,5°C
• Đô Lương (Nghệ An): 40,3°C
• Hương Khê (Hà Tĩnh): 40,2°C

Trong các ngày 26 và 27/5, đồng bằng Bắc Bộ, Phú Thọ và từ Thanh Hóa đến TP Huế tiếp tục là tâm điểm của đợt nắng nóng này. Trời nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 38-40°C, có nơi trên 40°C. Riêng Hà Nội ít mây, ngày nắng nóng đặc biệt gay gắt, đêm không mưa với nhiệt độ thấp nhất cũng duy trì ở mức rất cao từ 29-31°C, khiến không khí oi bức kéo dài cả ngày lẫn đêm.

Nắng nóng ở Bắc Bộ khả năng kéo dài đến khoảng ngày 27/5, từ ngày 28/5 dịu dần. Ở Trung Bộ, nắng nóng kéo dài đến khoảng ngày 28/5, từ 29/5 nắng nóng xu hướng giảm cường độ. Từ chiều tối và đêm 27-30/5, Bắc Bộ chuyển mưa rào và dông rải rác giúp giải nhiệt, cục bộ có mưa to.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Số liệu từ cơ quan khí tượng cho thấy ảnh hưởng của El Nino đang tác động trực tiếp và sâu sắc đến tình hình thời tiết Việt Nam trong năm 2026. Việc nền nhiệt từ nay đến tháng 8 được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 đến 1°C là một hồi chuông cảnh báo cho các kịch bản cực đoan tiếp theo của mùa hè năm nay. Số ngày nắng nóng và số đợt nắng nóng gay gắt dự kiến sẽ nhiều hơn hẳn so với năm 2025.

Nắng nóng gay gắt hơn, kéo dài hơn đồng nghĩa với việc chúng ta phải đối mặt với nguy cơ hạn hán, thiếu nước ngọt cục bộ và áp lực cực lớn lên hạ tầng năng lượng. Đây không còn là câu chuyện biến đổi khí hậu mang tính lý thuyết, mà đã trở thành những thách thức thực tế đòi hỏi sự chuẩn bị chủ động từ phía các cơ quan quản lý đô thị, ngành điện lực và bản thân mỗi người dân trong việc thay đổi thói quen sử dụng năng lượng cũng như bảo vệ sức khỏe bản thân.

Nguồn tham khảo

Bài viết sử dụng dữ liệu quan trắc và dự báo từ Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia, được đăng tải trên báo điện tử soha.vn.