Hà Nội chốt hạn di dời toàn bộ nhà ở trong hành lang đê cấp IV, V trước 2030

Những trận lũ lụt lịch sử tại các huyện ngoại thành Hà Nội như Chương Mỹ, Quốc Oai trong những năm gần đây đã gióng lên hồi chuông cảnh báo đỏ về mức độ an toàn của hệ thống đê bao, đê bối. Trước áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan, UBND thành phố Hà Nội đã đưa ra một quyết định mang tính chiến lược: Chốt hạn chót đến ngày 31/12/2030 phải di dời toàn bộ nhà ở, công trình nằm trong hành lang bảo vệ đê cấp IV và cấp V. Đây được coi là bước đi quyết liệt nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và củng cố vững chắc lá chắn phòng chống thiên tai của thủ đô.

Tóm tắt nhanh

• Hạn chót di dời: Tất cả các công trình, nhà ở nằm trong hành lang bảo vệ đê cấp IV và cấp V tại Hà Nội phải được di dời hoàn toàn trước ngày 31/12/2030.
• Quy chuẩn hành lang đê: Phạm vi bảo vệ đối với đê cấp IV và cấp V được xác định là 5 mét tính từ chân đê trở ra về cả phía đồng và phía sông.
• Phân cấp trách nhiệm: UBND cấp xã chịu trách nhiệm chủ trì cắm mốc chỉ giới, thống kê số lượng công trình vi phạm và xây dựng kế hoạch di dời chi tiết.

Vì sao đáng chú ý

Quyết định này tác động trực tiếp đến hàng ngàn hộ dân đang sinh sống dọc theo các tuyến đê bối, đê bao tại các khu vực ngoại thành Hà Nội. Việc giải tỏa hành lang đê điều không chỉ đơn thuần là giải quyết bài toán lấn chiếm đất đai, mà là nhiệm vụ sống còn để đảm bảo an toàn thoát lũ cho toàn bộ vùng lõi và vùng đệm của thủ đô.

Hành lang đê bị lấn chiếm suốt nhiều thập kỷ qua đã làm thu hẹp không gian thoát lũ, gây áp lực cực lớn lên thân đê khi nước sông dâng cao. Việc thiết lập lại kỷ cương quản lý đê điều sẽ giúp nâng cao năng lực chủ động ứng phó với thiên tai, giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và của khi có lũ lớn xảy ra.

Bối cảnh

Hà Nội sở hữu mạng lưới đê điều đồ sộ với tổng số hơn 626 km đê đã được phân cấp công trình. Bên cạnh đó, thành phố còn có 43 tuyến đê bao, đê bối với tổng chiều dài hơn 144 km chưa được phân cấp công trình chính thức.

Hệ thống đê cấp IV và cấp V chủ yếu là các tuyến đê chống lũ nội vùng, đê bối hoặc đê bảo vệ quy mô nhỏ nằm rải rác tại các vùng ngoại thành và khu vực phân lũ. Trong quá khứ, do lịch sử để lại và công tác quản lý có phần lỏng lẻo ở một số giai đoạn, nhiều hộ dân đã xây dựng nhà ở kiên cố ngay sát chân đê. Khi mùa mưa bão đến, các khu vực này thường xuyên rơi vào tình trạng báo động, gây khó khăn lớn cho công tác hộ đê và cứu hộ cứu nạn.

Áp lực từ thực tế lũ lụt ngoại thành

Điển hình như tại lưu vực sông Bùi, sông Tích thuộc địa bàn huyện Chương Mỹ, Quốc Oai, tình trạng ngập lụt kéo dài nhiều tuần sau mưa lớn đã trở thành nỗi ám ảnh thường trực của người dân. Các tuyến đê bối tại đây thường xuyên phải đối mặt với nguy cơ tràn hoặc rò rỉ thân đê. Việc tồn tại các công trình xây dựng trong phạm vi 5 mét từ chân đê không chỉ làm yếu kết cấu đê mà còn cản trở xe hộ đê, phương tiện cơ giới tiếp cận hiện trường để ứng cứu khi xảy ra sự cố.

Sự thay đổi trong tư duy quản lý

Quy định mới do Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường ký ban hành đã thể hiện sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý: Chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa. Việc xác định rõ mốc giới 5 mét từ chân đê và quy trách nhiệm trực tiếp cho người đứng đầu UBND cấp xã là công cụ pháp lý mạnh mẽ để chấm dứt tình trạng lấn chiếm mới và xử lý dứt điểm các tồn tại cũ.

Thách thức trong lộ trình triển khai từ nay đến 2030

Mặc dù mục tiêu đã được xác định rõ ràng, hành trình từ chính sách đến thực tiễn trong vòng 6 năm tới chắc chắn sẽ gặp không ít rào cản lớn.

Bài toán đền bù và tái định cư

Nhiều hộ dân nằm trong hành lang bảo vệ đê đã sinh sống ổn định qua nhiều thế hệ, có những khu vực đất đai đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trước khi các quy định về đê điều được thắt chặt. Việc xác định nguồn gốc đất, lập phương án đền bù thỏa đáng và tìm kiếm quỹ đất tái định cư phù hợp tại các địa phương ngoại thành sẽ là một áp lực tài chính và quỹ đất khổng lồ đối với ngân sách thành phố.

Áp lực đè nặng lên chính quyền cấp cơ sở

UBND cấp xã là cấp sát dân nhất, trực tiếp thực hiện việc cắm mốc và vận động, cưỡng chế di dời. Nếu không có sự phối hợp chặt chẽ từ các sở, ban ngành cấp tỉnh về mặt pháp lý và nguồn lực tài chính, cấp xã sẽ rất dễ rơi vào thế "tiến thoái lưỡng nan" khi đối thoại với người dân.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Quyết định dọn dẹp hành lang đê cấp IV, V trước năm 2030 của Hà Nội là một bước đi dũng cảm và hoàn toàn đúng đắn xét dưới góc độ an toàn thiên tai toàn cục. Khi biến đổi khí hậu đang khiến các hình thái thời tiết trở nên cực đoan và dị biệt hơn, việc thỏa hiệp với các vi phạm hành lang đê điều chính là tự đặt hàng triệu người dân vào thế nguy hiểm.

Tuy nhiên, sự thành công của chiến dịch này không nằm ở những văn bản mệnh lệnh hành chính, mà phụ thuộc vào tính nhân văn và sự minh bạch trong quá trình thực thi. Thành phố cần xây dựng một cơ chế đặc thù, phân loại rõ ràng nguồn gốc đất của từng hộ dân để có chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tái định cư phù hợp. Chỉ khi người dân thấy được sự an toàn và quyền lợi chính đáng của họ được đảm bảo, mục tiêu trả lại sự thông thoáng cho những dòng đê trước năm 2030 mới có thể về đích đúng hạn.

Nguồn tham khảo

Báo điện tử Soha (soha.vn)