Giao tranh bùng nổ trở lại ở eo biển Hormuz: Mỹ-Iran đối đầu gay gắt

Trung Đông hôm 4/5 chứng kiến giao tranh bùng nổ sau khoảng một tháng lắng dịu. Mỹ đã điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường đi qua eo biển Hormuz và hỗ trợ hai tàu treo cờ Mỹ rời khỏi đây nhằm phá vỡ thế kìm kẹp của Iran, theo Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh CENTCOM. Chiến dịch Dự án Tự do được triển khai sau khi lực lượng Mỹ sử dụng 'công nghệ đặc biệt tinh vi' để mở thông một hành lang qua Hormuz trong vài tuần qua và dựng lên một chiếc ô bảo vệ bao trùm khu vực.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho rằng chiến dịch của Mỹ là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn và đáp trả bằng cách phóng tên lửa hành trình, máy bay không người lái (UAV) và sử dụng xuồng cao tốc tấn công tàu bè đi qua Hormuz. IRGC còn tập kích Fujairah, trung tâm dầu mỏ quan trọng của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), nơi nằm ngoài Hormuz và được Abu Dhabi sử dụng như một kênh xuất khẩu dầu thay thế nhằm đối phó tình trạng tắc nghẽn tại eo biển. UAE, quốc gia vốn ủng hộ các biện pháp cứng rắn hơn với Iran, đã trở thành quốc gia vùng Vịnh đầu tiên hứng chịu tác động khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang trở lại ở eo biển Hormuz.

Giới chức UAE cho biết đã bắn hạ 15 tên lửa và 4 UAV được phóng lên từ lãnh thổ Iran. Lần đầu tiên trong gần một tháng, họ phải phát báo động phòng không, yêu cầu người dân xuống hầm trú ẩn, học sinh quay lại học trực tuyến, hàng loạt chuyến bay cũng bị hủy. Ngoài khơi, các thủy thủ trên tàu thương mại đã chứng kiến một vụ tấn công bằng UAV nhắm trúng tàu chở dầu JV Innovation treo cờ quần đảo Marshall. Thuyền trưởng cho biết họ bị tập kích khi đang thả neo chờ băng qua eo biển. Thủy thủ trên các tàu lân cận nói rằng họ đã nhìn thấy một vật thể lao vào và ngọn lửa bùng lên trên boong tàu.

Trong bản ghi âm từ buồng lái của con tàu mà Wall Street Journal thu thập được, thuyền trưởng thông báo tàu bị tấn công và đang bốc cháy, đồng thời yêu cầu những tàu khác gần đó giữ khoảng cách an toàn. Đáp lại những hành động từ phía Iran, đô đốc Cooper cho biết các tàu chiến và máy bay của Washington đã 'phản công' và đánh chìm 6 xuồng tấn công nhanh do Tehran điều động đang 'quấy rối' tàu thuyền tại eo biển.

'Tổng thống khẳng định nếu tiến trình này bị cản trở, Mỹ sẽ phản ứng quyết liệt. Và thực tế là trong 12 giờ qua, phía Iran đã có hành động can thiệp', Cooper nói, đề cập đến chiến dịch khai thông eo biển, thêm rằng Iran còn phóng tên lửa hành trình vào các tàu chiến Mỹ nhưng đều không trúng mục tiêu.

Những cuộc tấn công ăn miếng trả miếng khiến eo biển Hormuz một lần nữa dậy sóng, kể từ khi lệnh ngừng bắn được các bên thực thi ngày 8/4. Trong một tháng qua, dù tình hình trở nên yên tĩnh, việc Iran siết chặt eo biển cùng Mỹ phong tỏa các cảng của nước này đã khiến thị trường toàn cầu thiếu hụt hàng triệu thùng dầu, đẩy giá nhiên liệu tăng cao, đồng thời chồng chất áp lực lên nền kinh tế Iran. Clark cho rằng giai đoạn mới của cuộc xung đột nhiều khả năng sẽ diễn ra trên biển với một cuộc đối đầu tương tự Chiến tranh Tàu dầu giữa Iran và Iraq vào những năm 1980, cũng nhằm giành quyền kiểm soát Hormuz. Cục diện này mở đầu cho một cuộc đối đầu có thể kéo dài và âm ỉ,

Trong một tháng qua, mặc dù tình hình trở nên yên tĩnh, việc Iran siết chặt eo biển cùng Mỹ phong tỏa các cảng của nước này đã khiến thị trường toàn cầu thiếu hụt hàng triệu thùng dầu, đẩy giá nhiên liệu tăng cao, đồng thời chồng chất áp lực lên nền kinh tế Iran. Clark cho rằng giai đoạn mới của cuộc xung đột nhiều khả năng sẽ diễn ra trên biển với một cuộc đối đầu tương tự Chiến tranh Tàu dầu giữa Iran và Iraq vào những năm 1980, cũng nhằm giành quyền kiểm soát Hormuz. Cục diện này mở đầu cho một cuộc đối đầu có thể kéo dài và âm ỉ, tuy ít khốc liệt hơn chiến dịch không kích diện rộng trong 5 tuần đầu xung đột, nhưng sẽ rất dễ leo thang nếu một trong hai bên tính toán sai lầm.

Về mặt kinh tế, việc Iran siết chặt eo biển Hormuz đã gây ra những tác động đáng kể đến thị trường dầu mỏ toàn cầu. Theo số liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), giá dầu Brent đã tăng lên mức cao nhất trong hơn một năm do lo ngại về nguồn cung bị gián đoạn. Các công ty vận tải và sản xuất cũng phải đối mặt với chi phí nhiên liệu tăng cao, ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng cạnh tranh của họ.

Trong bối cảnh này, các quốc gia trong khu vực như Saudi Arabia và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã tăng cường hợp tác để đảm bảo an ninh năng lượng. Họ đã ký kết các thỏa thuận mua bán dầu thô và khí đốt với các đối tác châu Á, nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào Iran và tạo ra một mạng lưới an toàn năng lượng cho khu vực.

Tuy nhiên, việc Mỹ và Iran tiếp tục đối đầu trên eo biển Hormuz cũng đặt ra rủi ro về khả năng xảy ra xung đột quân sự. Theo phân tích của chuyên gia quốc phòng, nguy cơ này tăng cao khi cả hai bên đều có động thái quân sự mạnh mẽ nhằm bảo vệ lợi ích của mình. Đô đốc Cooper nhấn mạnh rằng Mỹ sẽ không để Iran cản trở hoạt động tự do trên biển và sẵn sàng sử dụng lực lượng quân sự để bảo vệ quyền lợi của mình.

Cuối cùng, mặc dù cả Mỹ và Iran đều tuyên bố không muốn xung đột quân sự bùng nổ, nhưng thực tế cho thấy hai bên đang ngày càng đối đầu nhau trên nhiều mặt trận. Việc Iran tiếp tục sử dụng các biện pháp quân sự để bảo vệ lợi ích của mình đã khiến Mỹ phải tăng cường lực lượng tại khu vực và triển khai các chiến dịch quân sự nhằm vào IRGC. Trong bối cảnh này, việc duy trì hòa bình và ổn định ở eo biển Hormuz vẫn là một thách thức lớn đối với cộng đồng quốc tế.

Theo bài viết của XU HƯỚNG 24 (PHẠM VĂN QUỲNH)