DeepSeek đối mặt bê bối kép: Từ nội dung nhạy cảm đến lộ bí mật năng lực AI Trung Quốc

DeepSeek, một trong những cái tên đầy tham vọng trong ngành trí tuệ nhân tạo (AI) của Trung Quốc, đang phải đối mặt với một loạt sóng gió, làm lung lay niềm tin vào cả khả năng kiểm soát nội dung lẫn thực lực công nghệ của mình. Không chỉ dính líu đến bê bối tạo ra nội dung nhạy cảm và thông tin học thuật thiếu chính xác, công ty này còn chứng kiến vòng gọi vốn quan trọng bị đình chỉ sau những tiết lộ gây chấn động từ chính nhà sáng lập về khoảng cách công nghệ với các đối thủ phương Tây.

Tóm tắt nhanh

• DeepSeek vẫn có khả năng tạo ra nội dung khiêu dâm và đã sản xuất các thông tin học thuật sai lệch, bao gồm tiêu đề nghiên cứu và DOI không tồn tại.
• Vòng gọi vốn thứ hai của DeepSeek đã bị đình chỉ đột ngột vào ngày 25/7, theo thông tin từ Bloomberg.
• Nguyên nhân được cho là do bài phát biểu bị rò rỉ của nhà sáng lập Lương Văn Phong, trong đó ông thừa nhận các mô hình AI Trung Quốc nhỏ hơn khoảng 10 lần so với đối thủ Mỹ.
• Ông Lương cũng ám chỉ việc tiếp cận chip và công nghệ AI của Mỹ thông qua các con đường không hợp pháp, đồng thời khẳng định 50 tỷ nhân dân tệ gọi vốn không đủ để huấn luyện một mô hình AI hàng đầu.

Vì sao đáng chú ý

Những bê bối xung quanh DeepSeek mang ý nghĩa sâu rộng, tác động không chỉ đến uy tín của riêng công ty này mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ ngành AI Trung Quốc và cuộc đua công nghệ toàn cầu. Đối với người dùng, các vấn đề về nội dung nhạy cảm và thông tin sai lệch từ AI làm tăng nguy cơ về thông tin độc hại, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như y tế hoặc nghiên cứu khoa học. Nó nhấn mạnh sự cần thiết của việc kiểm chứng thông tin thủ công và nâng cao nhận thức về giới hạn của AI.

Ở cấp độ ngành, sự đình chỉ vòng gọi vốn của một công ty AI lớn như DeepSeek, cùng với những tiết lộ về khả năng thực sự và việc tiếp cận công nghệ, phản ánh những thách thức lớn mà các công ty Trung Quốc đang đối mặt. Điều này có thể làm chùn bước các nhà đầu tư, khiến họ xem xét lại tiềm năng và rủi ro khi đầu tư vào lĩnh vực AI tại Trung Quốc trong bối cảnh các lệnh trừng phạt công nghệ từ Mỹ ngày càng siết chặt.

Về mặt địa chính trị, thông tin về khoảng cách công nghệ và việc tiếp cận chip AI qua 'con đường bất hợp pháp' càng làm sâu sắc thêm căng thẳng trong cuộc cạnh tranh Mỹ-Trung về AI. Nó không chỉ là vấn đề kinh tế hay công nghệ mà còn là vấn đề an ninh quốc gia, đặt ra câu hỏi về chuỗi cung ứng toàn cầu và đạo đức trong phát triển công nghệ cao.

Bối cảnh

Ngành công nghiệp AI toàn cầu đang trải qua giai đoạn bùng nổ, với những tiến bộ vượt bậc trong các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và các ứng dụng đa dạng. Trung Quốc đã công khai đặt mục tiêu trở thành cường quốc AI hàng đầu thế giới vào năm 2030, bơm hàng tỷ USD vào nghiên cứu và phát triển. DeepSeek là một trong những startup AI được kỳ vọng lớn, thu hút được nguồn vốn đầu tư đáng kể trong vòng gọi vốn đầu tiên.

Tuy nhiên, cuộc đua này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng, đặc biệt là cuộc đối đầu công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc. Chính phủ Mỹ đã áp đặt nhiều biện pháp kiểm soát xuất khẩu nhằm hạn chế Trung Quốc tiếp cận các chip bán dẫn tiên tiến và công nghệ AI quan trọng, coi đây là một phần trong chiến lược ngăn chặn sự phát triển quân sự và công nghệ của Bắc Kinh. Điều này đã tạo ra áp lực lớn lên các công ty AI Trung Quốc trong việc tìm kiếm nguồn cung ứng phần cứng và duy trì khả năng cạnh tranh.

Cùng với đó, vấn đề về đạo đức AI và kiểm soát nội dung luôn là một thách thức lớn đối với các nhà phát triển toàn cầu. Các hệ thống AI có khả năng tạo ra nội dung sai lệch (hallucination), thiên vị hoặc độc hại, đòi hỏi những rào chắn an toàn mạnh mẽ và cơ chế kiểm soát liên tục. Nhiều nền tảng AI đã từng dính bê bối liên quan đến việc tạo ra nội dung không phù hợp, làm dấy lên những cuộc tranh luận về trách nhiệm của nhà phát triển và sự cần thiết của quy định chặt chẽ hơn.

Kiểm duyệt nội dung và thông tin sai lệch: Điểm yếu cố hữu của AI?

Một trong những vấn đề nổi cộm của DeepSeek là khả năng vẫn tạo ra nội dung khiêu dâm, bất chấp những nỗ lực được cho là để thiết lập rào chắn an toàn. Điều này không chỉ vi phạm các tiêu chuẩn đạo đức mà còn có thể gây ra những hậu quả pháp lý và xã hội nghiêm trọng. Đối với một nhà cung cấp AI, việc kiểm soát nội dung là yếu tố tối quan trọng để duy trì uy tín và sự tin cậy từ phía người dùng.

Nghiêm trọng hơn, DeepSeek còn bị phát hiện cung cấp các thông tin học thuật sai lệch. Một nhà sáng tạo nội dung đã yêu cầu DeepSeek cung cấp bài nghiên cứu gốc bằng tiếng Anh và hệ thống đã đưa ra tiêu đề bài nghiên cứu cùng mã DOI (Digital Object Identifier). Tuy nhiên, khi kiểm tra kỹ hơn, nhiều tiêu đề không tồn tại hoặc các mã DOI lại dẫn tới những bài nghiên cứu hoàn toàn khác. Sự cố này đặt ra cảnh báo nghiêm khắc về việc không thể xem thông tin do AI tạo ra là sự thay thế cho việc kiểm chứng thủ công, đặc biệt trong các lĩnh vực đòi hỏi độ chính xác cao như y tế hay nghiên cứu khoa học. Việc lan truyền thông tin sai lệch trong những lĩnh vực này có thể gây ra những hậu quả khôn lường.

Vòng gọi vốn bị đình chỉ và 'Lời thú tội' gây chấn động

Tâm điểm của các tranh cãi gần đây xoay quanh DeepSeek chính là việc vòng gọi vốn thứ hai của công ty này bất ngờ bị đình chỉ. Theo tường thuật của Bloomberg vào ngày 25/7, nguyên nhân bắt nguồn từ một bài phát biểu trước đây của nhà sáng lập Lương Văn Phong đã bị rò rỉ. Bài phát biểu này được cho là đã 'tiết lộ' thực lực thực sự của AI Trung Quốc, cùng với thông tin nhạy cảm về việc tiếp cận chip AI và công nghệ Mỹ thông qua các con đường 'bất hợp pháp'.

Đoạn ghi âm bài phát biểu của ông Lương Văn Phong đã nhanh chóng lan truyền trên mạng, gây ra một làn sóng phản ứng mạnh mẽ. Trong cuộc trao đổi với các nhà đầu tư, ông Lương được cho là đã hiếm hoi thừa nhận rằng so với các đối thủ Mỹ, các công ty AI Trung Quốc chỉ có thể huấn luyện những mô hình có quy mô 'nhỏ hơn khoảng 10 lần'. Đây là một lời thú nhận đáng chú ý, đi ngược lại với hình ảnh thường được vẽ ra về sự phát triển vượt bậc của AI Trung Quốc.

Thực tế phũ phàng về năng lực tính toán và chip AI

Không chỉ dừng lại ở việc thừa nhận khoảng cách về quy mô mô hình, ông Lương Văn Phong còn thẳng thắn chia sẻ về những khó khăn trong việc huấn luyện các mô hình AI hàng đầu. Ông cho rằng với quy mô năng lực tính toán hiện tại, công ty DeepSeek hoàn toàn không thể huấn luyện một mô hình AI có năng lực tương đương các đối thủ Mỹ. Hơn nữa, ông còn tiết lộ rằng ngay cả khi sử dụng toàn bộ 50 tỷ nhân dân tệ (khoảng 6,9 tỷ USD) huy động được trong vòng gọi vốn đầu tiên, công ty cũng 'không đủ khả năng huấn luyện' một mô hình như vậy. Điều này cho thấy rằng vấn đề không chỉ nằm ở vốn đầu tư mà còn ở khả năng tiếp cận và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tính toán khổng lồ.

Tiết lộ về việc 'tiếp cận chip AI và công nghệ Mỹ thông qua các con đường bất hợp pháp' càng làm tình hình thêm phức tạp. Trong bối cảnh các lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm hạn chế Trung Quốc tiếp cận chip bán dẫn tiên tiến, việc các công ty Trung Quốc phải tìm kiếm những phương thức không chính thống để có được công nghệ này cho thấy sự cấp bách và áp lực mà họ đang phải đối mặt. Tuy nhiên, việc này cũng tiềm ẩn rủi ro rất lớn về mặt pháp lý và danh tiếng, có thể gây ra những hậu quả nặng nề cho công ty và các bên liên quan.

DeepSeek: Lựa chọn của hacker?

Thêm vào những vấn đề trên, có những nghiên cứu cho thấy DeepSeek đang trở thành công cụ được ưa chuộng bởi các hacker. Lý do được đưa ra là hệ thống rào chắn an toàn của DeepSeek yếu hơn đáng kể so với các nền tảng AI khác, cùng với chi phí vận hành tương đối thấp. Việc hacker lợi dụng AI để tăng cường năng lực tấn công mạng, tạo ra các mã độc tinh vi hơn hoặc thực hiện các chiến dịch lừa đảo là một mối đe dọa nghiêm trọng. Nếu DeepSeek không thể tăng cường hệ thống bảo mật và kiểm duyệt, nó có nguy cơ trở thành một công cụ tiềm năng cho các hoạt động độc hại, gây ra rủi ro cho an ninh mạng toàn cầu.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Những diễn biến tại DeepSeek phơi bày một thực tế không hề dễ dàng đằng sau những tuyên bố hùng hồn về tham vọng AI của Trung Quốc. Đây không chỉ là một sự cố đơn lẻ về kiểm duyệt nội dung hay quản lý thông tin, mà là dấu hiệu rõ ràng cho thấy những vết nứt sâu sắc trong nền tảng phát triển AI của quốc gia này. Lời thừa nhận của Lương Văn Phong, dù bị rò rỉ, là một lời cảnh tỉnh hiếm hoi về khoảng cách công nghệ thực sự với các cường quốc AI phương Tây, đặc biệt là Mỹ. Nó cho thấy sự phụ thuộc sâu sắc vào công nghệ phần cứng nước ngoài và những thách thức không nhỏ mà các lệnh trừng phạt đang tạo ra cho việc duy trì năng lực cạnh tranh.

Hơn nữa, việc một công ty AI lớn phải đối mặt với nguy cơ bị hacker lợi dụng vì rào chắn an toàn yếu kém là một hồi chuông cảnh báo về trách nhiệm đạo đức và an ninh mạng trong phát triển AI. Khi công nghệ AI ngày càng trở nên mạnh mẽ, khả năng bị lạm dụng cũng tăng theo cấp số nhân. Đối với Trung Quốc, sự cố này cũng đặt ra câu hỏi về mức độ minh bạch và khả năng kiểm soát thông tin nội bộ, đặc biệt là khi những tiết lộ nhạy cảm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến dòng vốn đầu tư và vị thế chiến lược của đất nước trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.

Nguồn tham khảo

• Trí Thức VN (trithucvn2.net)
• Bloomberg
• Epoch Times

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

DeepSeek là gì và những bê bối gần đây của nó là gì?

DeepSeek là một công ty phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) có trụ sở tại Trung Quốc. Các bê bối gần đây bao gồm việc hệ thống AI của họ có thể tạo ra nội dung khiêu dâm và thông tin học thuật sai lệch (tiêu đề nghiên cứu, DOI không tồn tại). Ngoài ra, vòng gọi vốn thứ hai của DeepSeek đã bị đình chỉ sau khi nhà sáng lập Lương Văn Phong có những tiết lộ gây tranh cãi về năng lực AI Trung Quốc và cách tiếp cận công nghệ Mỹ.

Tại sao bài phát biểu của Lương Văn Phong lại gây tranh cãi lớn?

Bài phát biểu bị rò rỉ của nhà sáng lập Lương Văn Phong gây tranh cãi vì ông đã thừa nhận một cách hiếm hoi rằng các mô hình AI của Trung Quốc nhỏ hơn khoảng 10 lần so với đối thủ Mỹ. Ông cũng nói rằng DeepSeek không thể huấn luyện một mô hình AI hàng đầu chỉ với 50 tỷ nhân dân tệ và ám chỉ việc tiếp cận chip và công nghệ Mỹ thông qua các con đường không hợp pháp. Những tiết lộ này đã đi ngược lại với hình ảnh cường quốc AI mà Trung Quốc thường thể hiện và làm dấy lên nghi vấn về năng lực thực sự của ngành.

Vấn đề DeepSeek bị hacker lợi dụng nói lên điều gì về an toàn AI?

Việc DeepSeek bị các hacker ưa chuộng do có rào chắn an toàn yếu và chi phí vận hành thấp là một cảnh báo nghiêm trọng về an toàn AI. Nó cho thấy rằng nếu các hệ thống AI không được xây dựng với các biện pháp bảo mật mạnh mẽ và kiểm duyệt nội dung chặt chẽ, chúng có thể dễ dàng bị lạm dụng cho các mục đích độc hại như tấn công mạng, phát tán thông tin sai lệch hoặc tạo ra nội dung bất hợp pháp, gây ra mối đe dọa cho an ninh mạng và xã hội.