Đấu khẩu kịch tính tại Đông Sa: Khi khẩu chiến phản ánh cuộc chiến 'vùng xám' nghẹt thở

Một cuộc đối đầu bằng lời nói gay gắt và đầy kịch tính vừa diễn ra giữa lực lượng tuần duyên Đài Loan và tàu hải cảnh Trung Quốc tại vùng biển lân cận quần đảo Đông Sa (Pratas). Sự kiện này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về những căng thẳng âm ỉ nhưng cực kỳ nguy hiểm tại một trong những nút thắt địa chính trị nhạy cảm nhất thế giới.

Không dừng lại ở những tuyên bố chủ quyền mang tính thủ tục, cuộc chạm trán lần này ghi nhận những phát ngôn đối đáp trực diện mang màu sắc chính trị và ý thức hệ rõ nét. Điều này cho thấy ranh giới của các cuộc xung đột trên biển đang dần vượt ra ngoài phạm vi pháp lý thông thường, chuyển dịch sang mặt trận tâm lý chiến đầy cân não.

Khẩu chiến trên sóng vô tuyến: Khi 'dân chủ' được dùng làm vũ khí đối thoại

Theo các nguồn tin thực địa, tàu hải cảnh Trung Quốc mang số hiệu CCG 3501 đã chủ động phát tín hiệu vô tuyến, tuyên bố họ đang thực hiện "nhiệm vụ tuần tra thường lệ" tại khu vực Đông Sa. Phía Trung Quốc đồng thời cảnh báo lực lượng Đài Loan không được can thiệp, khẳng định Bắc Kinh có toàn quyền chủ quyền và quyền tài phán đối với quần đảo này.

Đáp trả lại thông điệp cứng rắn từ phía Trung Quốc, lực lượng bảo vệ bờ biển Đài Loan đã ngay lập tức yêu cầu tàu CCG 3501 chuyển hướng hành trình và "không làm tổn hại đến hòa bình khu vực". Đáng chú ý, phía Đài Loan đã đưa ra một tuyên bố phản pháo đầy tính biểu tượng trên sóng vô tuyến:

"Hãy quay lại và phấn đấu vì dân chủ. Đó mới là cách đúng đắn để phục vụ đất nước."

Theo thông tin từ cơ quan tuần duyên Đài Loan, tàu hải cảnh Trung Quốc sau đó đã neo đậu gần vùng biển Đông Sa trong nhiều giờ trước khi rời đi vào cuối buổi chiều cùng ngày. Sự kiên trì bám trụ và neo đậu sát ranh giới này được giới chức Đài Loan đánh giá là "bất thường" và có chủ đích khiêu khích rõ ràng.

Tầm quan trọng chiến lược của quần đảo Đông Sa

Quần đảo Đông Sa (hay còn gọi là Pratas) nằm ở phía bắc Biển Đông, cách Cao Hùng (Đài Loan) khoảng 440 km và cách Hồng Kông khoảng 310 km. Đây là một rạn san hô vòng có vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng, đóng vai trò như một "yết hầu" kiểm soát lối ra vào từ Biển Đông hướng ra Thái Bình Dương thông qua eo biển Bashi.

Vị trí phòng thủ trọng yếu

Đối với Đài Loan, Đông Sa là tiền đồn phòng thủ từ xa. Bất kỳ sự thay đổi quyền kiểm soát nào tại đây cũng sẽ trực tiếp đe dọa đến sườn phía nam của hòn đảo lớn này, đồng thời tạo bàn đạp cho quân đội Trung Quốc (PLA) kiểm soát hoàn toàn các tuyến hàng hải đi qua khu vực.

Mục tiêu của các hoạt động trinh sát

Chính vì vị thế đắc địa này, Đông Sa liên tục trở thành tâm điểm của các hoạt động xâm nhập. Đầu năm nay, Đài Loan từng phát hiện máy bay không người lái (UAV) trinh sát của Trung Quốc bay qua hòn đảo này. Sự hiện diện liên tục của các phương tiện không người lái và tàu khảo sát cho thấy Bắc Kinh đang tích cực thu thập dữ liệu thủy văn và tình báo quân sự tại đây.

Chiến thuật 'vùng xám' và áp lực dồn dập trên biển

Vụ chạm trán của tàu CCG 3501 không phải là một sự kiện đơn lẻ. Trước đó không lâu, tuần duyên Đài Loan cũng đã phải xua đuổi tàu nghiên cứu khoa học Tongji của Trung Quốc khi tàu này áp sát khu vực Đông Sa lần thứ hai trong vòng một tháng.

Giới phân tích quân sự nhận định, việc Trung Quốc đồng loạt sử dụng tàu hải cảnh, tàu nghiên cứu và máy bay không người lái là biểu hiện rõ nét của "chiến thuật vùng xám" (grey-zone tactics). Đây là chiến lược nhằm đạt được các mục tiêu an ninh thông qua các biện pháp phi quân sự dưới ngưỡng chiến tranh, ép buộc đối phương phải nhượng bộ mà không cần khơi mào một cuộc xung đột vũ trang trực diện.

Bằng cách bình thường hóa sự hiện diện của các tàu công vụ và tàu nghiên cứu, Trung Quốc đang tìm cách từng bước xóa nhòa ranh giới kiểm soát thực tế của Đài Loan, tạo ra một "bình thường mới" có lợi cho yêu sách chủ quyền của Bắc Kinh.

Bức tranh toàn cảnh: 100 tàu Trung Quốc bao vây Chuỗi đảo thứ nhất

Căng thẳng tại Đông Sa diễn ra trong bối cảnh áp lực quân sự tổng thể từ phía Trung Quốc đang gia tăng trên toàn bộ khu vực Tây Thái Bình Dương.

Cựu Ngoại trưởng và hiện là Tổng thư ký Hội đồng An ninh Đài Loan, ông Ngô Chiêu Tiếp, mới đây đã công bố một thông tin đáng chú ý trên tài khoản mạng xã hội X. Theo đó, có khoảng 100 tàu các loại của Trung Quốc, bao gồm cả tàu quân sự và tàu hải cảnh, đang hoạt động rải rác dọc theo "Chuỗi đảo thứ nhất".

Chuỗi đảo thứ nhất là khái niệm địa chính trị kéo dài từ quần đảo Kuril, qua Nhật Bản, Okinawa, Đài Loan xuống đến phía bắc Philippines. Việc duy trì một mật độ tàu bè khổng lồ như vậy cho thấy ý đồ chiến lược của Trung Quốc trong việc:

• Kiểm soát và hạn chế khả năng cơ động của hải quân các nước đối địch.
• Ngăn chặn sự can thiệp từ bên ngoài (đặc biệt là từ Mỹ và các đồng minh) trong trường hợp xảy ra khủng hoảng tại eo biển Đài Loan.
• Tăng cường khả năng giám sát và sẵn sàng chiến đấu tầm cao.

Hệ lụy đối với an ninh khu vực và quốc tế

Sự gia tăng tần suất các vụ va chạm tại Đông Sa và eo biển Đài Loan đang đẩy khu vực này vào trạng thái bấp bênh. Chỉ một tính toán sai lầm nhỏ từ lực lượng thực thi pháp luật của hai bên cũng có thể dẫn đến những xung đột ngoài ý muốn.

Đối với cộng đồng quốc tế, bất kỳ sự gián đoạn nào tại khu vực Biển Đông và eo biển Đài Loan cũng sẽ gây ra những hậu quả thảm khốc cho chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là ngành vận tải hàng hải và sản xuất chất bán dẫn.

Cuộc chiến ngôn từ giữa tuần duyên Đài Loan và hải cảnh Trung Quốc tại Đông Sa không đơn thuần là một cuộc cãi vã trên biển. Đó là hiện thân của một cuộc đối đầu chiến lược sâu sắc hơn nhiều giữa hai hệ thống chính trị, giữa khát vọng duy trì trật tự tự do và áp lực thay đổi nguyên trạng từ một siêu cường đang lên.