Biến dải phân cách đại lộ Hoa Lư thành ruộng dứa: Nghịch lý quản lý đất công tại Ninh Bình

Những luống dứa xanh mướt, thẳng tắp trải dài ngút tầm mắt ngỡ như một nông trường chuyên canh tại vùng bán sơn địa Ninh Bình, nhưng thực chất lại nằm ngay trên dải phân cách giữa của đại lộ Hoa Lư. Cảnh tượng kỳ lạ này không đơn thuần là câu chuyện tận dụng đất trống của bà con nông dân, mà phơi bày lỗ hổng lớn trong công tác quản lý hành lang an toàn giao thông và bảo trì các công trình hạ tầng trọng điểm.

Tóm tắt nhanh

• Dải phân cách đại lộ Hoa Lư đoạn qua xã Phú Long và Cúc Phương (tỉnh Ninh Bình) bị người dân chiếm dụng để trồng dứa, ngô, lạc trên chiều dài hơn 1km.
• Khu vực bị canh tác có bề rộng từ 15 đến 20m, tạo nên sự đối lập rõ rệt: nơi có hoa màu thì quang đãng, nơi bỏ hoang thì cỏ dại và lau sậy mọc cao quá đầu người.
• Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Ninh Bình đã phát văn bản yêu cầu chính quyền cơ sở phối hợp giải tỏa dứt điểm để bảo vệ kết cấu nền đường và hệ thống thoát nước.

Hiện trạng kỳ lạ: Ruộng nông sản giữa lòng trục lộ chính

Đại lộ Hoa Lư là một trong những trục giao thông kết nối quan trọng tại cửa ngõ phía Tây Nam tỉnh Ninh Bình. Tuy nhiên, thời gian gần đây, tài xế lưu thông qua đoạn tuyến thuộc địa bàn các xã Phú Long và Cúc Phương không khỏi ngỡ ngàng khi dải phân cách tim đường biến thành những thửa ruộng bậc thang thu nhỏ.

Trên phần diện tích đất lưu không rộng tới 15-20m, hàng chục nghìn gốc dứa được cày xới, lên luống ngay hàng thẳng lối. Theo ghi nhận từ chính quyền cơ sở, riêng đoạn tuyến dài khoảng 11km chạy qua xã Phú Long, diện tích dứa tự phát đã chiếm hơn 1km chiều dài tim đường. Tại một số vị trí khác, mặt đất còn bị san ủi cơ học để gieo ngô, tỉa lạc và nhiều loại hoa màu ngắn ngày.

Sự xuất hiện của những luống nông sản này hoàn toàn nằm ngoài quy hoạch thiết kế cảnh quan và cây xanh đô thị của toàn tuyến đại lộ. Hoạt động canh tác do chính các hộ dân sinh sống hai bên đường tự ý triển khai trong thời gian qua khi thấy mặt bằng đất trống chưa được trồng cây phủ xanh theo hồ sơ dự án.

Nghịch lý cảnh quan và điểm nghẽn duy tu

Thực tế tại hiện trường tạo ra một nghịch lý thị giác trớ trêu. Những đoạn dải phân cách được người dân cải tạo làm nông nghiệp trông rất quang đãng, sạch bóng cỏ rác. Ngược lại, những vị trí không có người canh tác lại rơi vào cảnh hoang hóa nặng nề.

Điển hình tại khu vực nút giao Đồng Giao – lối dẫn lên tuyến cao tốc Bắc - Nam thuộc địa phận phường Tam Điệp, dải phân cách gần như bị bỏ mặc cho thiên nhiên xâm lấn. Cỏ dại, cây bụi và lau sậy sinh trưởng tự do, nhiều nơi vươn cao quá đầu người và tràn sát mép bê tông lòng đường. Tình trạng này không chỉ làm mất mỹ quan của một tuyến đường cửa ngõ mà còn trực tiếp che khuất tầm nhìn của tài xế khi chuyển làn hoặc vào cua tại các điểm mở quay đầu.

Vì sao đáng chú ý

Hành lang an toàn giao thông đường bộ được thiết kế với các quy chuẩn khắt khe nhằm đảm bảo an toàn tính mạng cho người tham gia giao thông và duy trì tuổi thọ công trình. Việc biến dải phân cách thành đất nông nghiệp kéo theo hàng loạt hệ lụy trực tiếp:

• Xâm hại kết cấu công trình: Hoạt động cày xới đất, đào rãnh tưới tiêu làm xáo trộn lớp đất đắp kỹ thuật, gây xói mòn và ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thống thu gom, thoát nước mặt ngầm dưới lòng dải phân cách.
• Rủi ro tai nạn giao thông: Người dân thường xuyên băng cắt qua các làn xe cơ giới tốc độ cao để chăm sóc, bón phân, thu hoạch và vận chuyển nông sản, tiềm ẩn nguy cơ va chạm giao thông bất ngờ.
• Hiệu ứng tiền lệ xấu: Nếu không được ngăn chặn và chấn chỉnh kịp thời, việc lấn chiếm đất hạ tầng công cộng để phục vụ lợi ích cá nhân sẽ lan rộng sang các công trình khác, gây khó khăn cho công tác giải phóng mặt bằng hay bàn giao sau này.

Bối cảnh

Đại lộ Hoa Lư được đầu tư xây dựng nhằm mở rộng không gian phát triển kinh tế, liên kết mạng lưới du lịch và giao thương giữa các vùng trọng điểm của tỉnh Ninh Bình với tuyến cao tốc quốc gia. Dải phân cách giữa với quy mô mặt cắt ngang lớn (15-20m) vốn được bố trí để dự phòng mở rộng làn xe trong tương lai và trồng cây xanh cách ly, tạo cảnh quan sinh thái đồng bộ.

Tuy nhiên, tiến độ hoàn thiện đồng bộ các hạng mục phụ trợ và cảnh quan cây xanh trên một số đoạn tuyến chưa theo kịp tốc độ thông xe kỹ thuật. Khoảng trống thời gian giữa giai đoạn thi công nền đường và công tác bàn giao quản lý vận hành chính thức đã tạo cơ hội cho việc lấn chiếm cục bộ.

Yêu cầu xử lý dứt điểm từ chủ đầu tư

Trước diễn biến phức tạp trên tuyến, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Ninh Bình đã chính thức phát đi văn bản gửi UBND huyện Nho Quan cùng chính quyền các xã liên quan đề nghị vào cuộc xử lý nghiêm.

Đại diện Ban Quản lý dự án khẳng định mọi hành vi tự ý san ủi, thay đổi hiện trạng mặt đất và canh tác nông nghiệp trong phạm vi bảo vệ công trình giao thông đều vi phạm nghiêm trọng Luật Giao thông đường bộ. Chủ đầu tư yêu cầu các địa phương khẩn trương tuyên truyền, vận động người dân tự giác thu dọn cây trồng, trả lại nguyên trạng mặt bằng sạch để đảm bảo an toàn thoát nước và lưu thông.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Câu chuyện dải phân cách đại lộ Hoa Lư biến thành ruộng dứa không chỉ là câu chuyện vi phạm hành chính đơn lẻ, mà phản ánh một khoảng trống điển hình trong chu trình đầu tư công: sự thiếu hụt phương án quản lý tạm thời đối với quỹ đất dự phòng hạ tầng.

Về mặt pháp lý, người dân hoàn toàn sai khi biến đất công trình giao thông thành tư liệu sản xuất cá nhân. Nhưng xét ở góc độ vận hành, việc đất đai để hoang hóa, cỏ lau mọc um tùm che khuất tầm nhìn tài xế suốt một thời gian dài chính là nguồn cơn thúc đẩy người dân bước vào khoảng trống quản lý đó. Người dân thấy đất màu mỡ bị bỏ phí, họ tận dụng theo thói quen bản năng vùng nông nghiệp.

Xử lý dứt điểm không chỉ dừng lại ở mệnh lệnh hành chính yêu cầu nhổ bỏ dứa, phạt vi phạm hay phát quang cỏ dại. Điều cốt lõi là chủ đầu tư và các cơ quan quản lý chuyên ngành phải nhanh chóng kích hoạt gói thầu cảnh quan, trồng cây xanh thảm cỏ theo đúng đồ án thiết kế được duyệt. Chỉ khi hạ tầng được lấp đầy bằng sự quản lý chuyên nghiệp, các hành vi lấn chiếm tự phát mới không còn đất để sinh sôi.

Nguồn tham khảo

Bài viết được tổng hợp và phân tích dựa trên thông tin chính thức từ cơ quan quản lý dự án và báo chí trong nước:

• Báo điện tử Soha / VTC News: Dải phân cách đại lộ ở Ninh Bình biến thành ruộng dứa, chủ đầu tư yêu cầu dọn bỏ (https://soha.vn/dai-phan-cach-dai-lo-o-ninh-binh-bien-thanh-ruong-dua-chu-dau-tu-yeu-cau-don-bo-198261103083618813.htm)
• Thông tin phản hồi từ Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Ninh Bình và UBND xã Phú Long.