Congo đẩy mạnh hợp tác khoáng sản với Mỹ: Cuộc đua tài nguyên chiến lược nóng bỏng

Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC), quốc gia nắm giữ trữ lượng cobalt lớn nhất thế giới và là một trung tâm khai thác đồng quan trọng, đang gia tăng tốc độ triển khai các thỏa thuận khoáng sản chiến lược với Mỹ thông qua việc thành lập một tổ công tác đặc biệt. Quyết định này không chỉ là một bước tiến hành chính đơn thuần, mà còn là tín hiệu rõ ràng cho thấy Kinshasa đang quyết tâm định hình lại bức tranh ngành khai khoáng của mình, từng bước giảm sự phụ thuộc vào các đối tác truyền thống và mở rộng cửa chào đón nguồn vốn cũng như thị trường từ phương Tây, đặc biệt là Hoa Kỳ. Đây là một động thái chiến lược quan trọng, có khả năng tác động sâu sắc đến chuỗi cung ứng khoáng sản toàn cầu và cán cân quyền lực địa chính trị trong bối cảnh cuộc đua giành tài nguyên chiến lược ngày càng nóng bỏng.

Tóm tắt nhanh

• Congo lập tổ công tác đặc biệt với Mỹ nhằm đẩy nhanh việc thực hiện Thỏa thuận Đối tác Chiến lược về khoáng sản quan trọng.
• Thỏa thuận được ký vào tháng 12/2025, đặt ra khuôn khổ hợp tác sâu rộng về khai thác, cơ sở hạ tầng và quản trị, ưu tiên các dự án cho doanh nghiệp Mỹ.
• Các bước đi cụ thể đã bắt đầu, bao gồm cam kết đầu tư từ Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC) và việc công ty quốc doanh Gécamines ưu tiên cung cấp đồng cho thị trường Mỹ.
• Động thái này khẳng định quyết tâm của Congo trong việc đa dạng hóa đối tác, giảm sự thống trị của Trung Quốc và đáp ứng nhu cầu chiến lược về chuỗi cung ứng của Mỹ.

Vì sao đáng chú ý

Cuộc hợp tác giữa Congo và Mỹ có ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ song phương đơn thuần, chạm đến những vấn đề cốt lõi của nền kinh tế toàn cầu và an ninh quốc gia. Với tư cách là nhà sản xuất cobalt lớn nhất thế giới và một trong những quốc gia khai thác đồng hàng đầu, Congo đóng vai trò không thể thiếu trong chuỗi cung ứng các khoáng sản quan trọng – những nguyên liệu đầu vào thiết yếu cho cuộc cách mạng năng lượng xanh, xe điện, công nghệ cao và các ngành công nghiệp quốc phòng. Việc Congo dịch chuyển trọng tâm khỏi các đối tác truyền thống như Trung Quốc để hướng tới phương Tây có thể làm thay đổi đáng kể động lực thị trường, ảnh hưởng đến giá cả và tính ổn định của nguồn cung cấp toàn cầu.

Đối với Mỹ, việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng không chỉ là ưu tiên kinh tế mà còn là một mệnh lệnh an ninh chiến lược. Sự tập trung quá mức vào một vài nguồn cung hoặc một đối tác duy nhất tiềm ẩn rủi ro lớn trong bối cảnh địa chính trị biến động. Bằng cách thiết lập quan hệ đối tác sâu rộng với Congo, Washington không chỉ tìm cách bảo đảm nguồn cung ổn định cho ngành công nghiệp của mình mà còn thách thứac ảnh hưởng ngày càng tăng của Bắc Kinh tại một khu vực giàu tài nguyên chiến lược.

Về phía Congo, việc mở rộng cơ hội hợp tác với Mỹ và các nước phương Tây mang lại tiềm năng đáng kể. Đó là cơ hội thu hút nguồn vốn đầu tư đa dạng hơn, tiếp cận công nghệ khai thác tiên tiến, và xây dựng các chuỗi giá trị bổ sung tại chỗ. Hơn nữa, sự cạnh tranh giữa các đối tác lớn có thể giúp Congo đàm phán được các điều khoản có lợi hơn, cải thiện quản trị trong ngành khai khoáng và đảm bảo lợi ích quốc gia tốt hơn từ nguồn tài nguyên quý giá của mình.

Bối cảnh

Trong nhiều thập kỷ, Cộng hòa Dân chủ Congo đã là điểm nóng trong cuộc đua tài nguyên toàn cầu. Vị trí địa lý chiến lược và trữ lượng khoáng sản khổng lồ, đặc biệt là cobalt và đồng, đã thu hút sự chú ý của nhiều cường quốc. Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, các doanh nghiệp Trung Quốc đã thiết lập một sự hiện diện áp đảo trong hoạt động khai thác, chế biến và thương mại khoáng sản tại quốc gia châu Phi này. Điều này khiến Congo phụ thuộc nặng nề vào một thị trường và nguồn vốn duy nhất, gây ra những lo ngại về kiểm soát tài nguyên và bền vững kinh tế.

Trước bối cảnh đó, Kinshasa đã công khai mong muốn đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư, các đối tác khai khoáng và thị trường xuất khẩu, đặc biệt hướng tới Mỹ và các cường quốc phương Tây. Nỗ lực này được cụ thể hóa bằng việc ký kết Thỏa thuận Đối tác Chiến lược Congo-Mỹ vào ngày 4/12/2025. Thỏa thuận này không chỉ là một văn bản hợp tác đơn thuần, mà còn là một khuôn khổ toàn diện, định rõ các lĩnh vực hợp tác quan trọng bao gồm khoáng sản chiến lược, cơ sở hạ tầng và quản trị tốt.

Một trong những điều khoản nổi bật của thỏa thuận là việc Congo cam kết xây dựng một kho dự trữ tài sản chiến lược, nơi các dự án khoáng sản quan trọng sẽ được trình lên Ủy ban Chỉ đạo chung để xem xét. Đáng chú ý, các doanh nghiệp Mỹ sẽ được trao quyền ưu tiên chào mua đối với một số dự án nhất định, tạo lợi thế cạnh tranh đáng kể. Đây là một sự thay đổi chiến lược lớn so với mô hình hợp tác trước đây, mở đường cho sự tham gia sâu rộng hơn của các công ty Mỹ vào ngành khai khoáng của Congo.

Các bước triển khai cụ thể

Kể từ khi thỏa thuận được ký kết, sự hợp tác giữa hai quốc gia đã bắt đầu tạo ra những kết quả cụ thể, minh chứng cho cam kết của cả hai bên. Tháng 12/2025, ngay sau khi Thỏa thuận Đối tác Chiến lược được công bố, Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC) đã tuyên bố ý định đầu tư vào một liên doanh quan trọng giữa công ty khai khoáng quốc doanh Gécamines của Congo và tập đoàn thương mại Mercuria. Mục tiêu của khoản đầu tư này là nhằm thúc đẩy thương mại đồng, cobalt và các khoáng sản quan trọng khác, củng cố chuỗi cung ứng từ gốc.

Một động thái đáng chú ý khác, thể hiện sự dịch chuyển rõ rệt của Congo, là quyết định của Gécamines vào đầu năm nay. Công ty quốc doanh này đã quyết định mua 100.000 tấn đồng từ sản lượng năm 2026 của mỏ Tenke Fungurume – một mỏ có quy mô lớn, tương đương khoảng 20% tổng sản lượng của mỏ này. Điều quan trọng là số lượng đồng này được dự kiến dành riêng cho thị trường Mỹ. Đây được xem là một trong những bước triển khai thực tế đầu tiên và rõ ràng nhất, phù hợp với mục tiêu mở rộng xuất khẩu khoáng sản của Congo sang phương Tây, qua đó làm sâu sắc thêm quan hệ đối tác với Washington.

Song song đó, một tập đoàn khác do Mỹ hậu thuẫn cũng đang tích cực tìm cách mở rộng sự hiện diện và ảnh hưởng của mình tại các tài sản khoáng sản chiến lược của Congo, bao gồm cả những dự án có liên quan đến tập đoàn khai khoáng đa quốc gia Glencore. Điều này nhấn mạnh mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt trong việc giành quyền tiếp cận nguồn đồng, cobalt và các khoáng sản chiến lược khác của Congo, vốn là xương sống của nền kinh tế hiện đại và tương lai.

Mặc dù tổ công tác Congo-Mỹ ban đầu dự kiến hoạt động từ tháng 2 năm nay nhưng đã gặp phải sự trì hoãn do các thủ tục hành chính. Tuy nhiên, Kinshasa đã khẳng định rằng quá trình hợp tác với Washington vẫn tiếp tục diễn ra trong khoảng thời gian này. Việc chính thức thúc đẩy cơ chế đặc biệt hiện nay cho thấy Congo đang muốn đẩy nhanh tiến độ, biến các cam kết và thỏa thuận thành dòng vốn đầu tư cụ thể, thị trường xuất khẩu ổn định và nâng cao năng lực khai khoáng trong nước. Đây là một tín hiệu rõ ràng cho thấy Congo không muốn lãng phí thời gian trong việc củng cố vị thế của mình trên bản đồ khoáng sản thế giới.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Việc Congo thiết lập tổ công tác đặc biệt để tăng tốc hợp tác khoáng sản với Mỹ không chỉ là một thỏa thuận thương mại đơn thuần; nó là một biểu hiện của sự dịch chuyển chiến lược sâu sắc trong địa chính trị tài nguyên toàn cầu. Đối với Congo, đây là cơ hội vàng để phá vỡ thế độc quyền của một số đối tác, từ đó có thể đạt được các điều khoản kinh tế tốt hơn, thúc đẩy phát triển cơ sở hạ tầng và nâng cao tiêu chuẩn quản trị trong ngành khai khoáng. Tuy nhiên, quá trình này chắc chắn sẽ đối mặt với không ít thách thức, từ việc quản lý các kỳ vọng của cả hai bên đến việc điều hòa lợi ích với các nhà đầu tư hiện có.

Từ góc độ của Washington, động thái này là một phần không thể thiếu trong chiến lược rộng lớn nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng, giảm thiểu rủi ro địa chính trị và đảm bảo năng lực cạnh tranh trong cuộc cách mạng công nghệ xanh. Việc Mỹ chủ động xây dựng quan hệ đối tác với các quốc gia sở hữu tài nguyên chiến lược như Congo cho thấy một sự thay đổi trong cách tiếp cận ngoại giao kinh tế, từ việc phụ thuộc vào thị trường mở sang việc chủ động định hình các chuỗi cung ứng thân thiện. Cuộc đua giành ảnh hưởng tại Congo, với sự tham gia ngày càng mạnh mẽ của Mỹ và phương Tây, dự báo sẽ còn tiếp diễn và trở nên gay cấn hơn, định hình lại cấu trúc của thị trường khoáng sản toàn cầu trong thập kỷ tới.

Nguồn tham khảo

• trithucvn2.net: Congo lập tổ công tác đặc biệt, đẩy nhanh thỏa thuận khoáng sản với Mỹ
• Bloomberg: Congo indicated it's approving Virtus Minerals’ purchase of Chemaf