Châu Âu đối mặt 'siêu cháy rừng' kỷ lục: Pháp, Tây Ban Nha thiệt hại nặng nề

Khi ngọn lửa khổng lồ không ngừng nuốt chửng những cánh rừng xanh tốt, hàng trăm nghìn người dân tại Pháp và Tây Ban Nha đang phải đối mặt với một trong những mùa hè tồi tệ nhất trong lịch sử. Dưới cái nắng như thiêu đốt và những cơn gió mạnh, các quốc gia châu Âu này đang nỗ lực hết sức để khống chế các “siêu đám cháy rừng” với quy mô chưa từng thấy, đe dọa nghiêm trọng đến cuộc sống, môi trường và cơ sở hạ tầng, đồng thời hé lộ một thực tế đáng sợ về tác động của biến đổi khí hậu.

Tóm tắt nhanh

• Gần 100.000 hecta rừng đã bị thiêu rụi tại Pháp và Tây Ban Nha, trong đó Tây Ban Nha ghi nhận vụ cháy rừng lớn nhất lịch sử nước này.
• Hơn 325.000 người dân đã phải sơ tán khẩn cấp khỏi các khu vực bị ảnh hưởng, nhiều người mất nhà cửa và tài sản.
• Hiện tượng “mây lửa” khổng lồ xuất hiện tại Pháp, khiến ngọn lửa lan nhanh và khó kiểm soát hơn đáng kể.
• Các chuyên gia đồng tình rằng biến đổi khí hậu đang là nguyên nhân chính gây ra tần suất và cường độ ngày càng tăng của những “siêu đám cháy” này.

Vì sao đáng chú ý

Những vụ cháy rừng với quy mô và tốc độ tàn phá kỷ lục tại Pháp và Tây Ban Nha không chỉ là một thảm họa môi trường đơn thuần mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh nghiêm trọng cho toàn châu Âu và thế giới. Chúng minh họa rõ nét sự bất lực của các biện pháp phòng cháy chữa cháy truyền thống trước sức mạnh của thiên nhiên bị biến đổi bởi khí hậu. Hàng trăm nghìn người phải sơ tán không chỉ đối mặt với nguy cơ mất mát tài sản mà còn là nỗi ám ảnh về sự ổn định cuộc sống. Về mặt kinh tế, thiệt hại đối với ngành nông nghiệp, du lịch và cơ sở hạ tầng là rất lớn, đòi hỏi nguồn lực tái thiết khổng lồ. Về môi trường, việc mất đi hàng chục nghìn hecta rừng gây ra hậu quả lâu dài cho đa dạng sinh học, chất lượng không khí và khả năng hấp thụ carbon, làm trầm trọng thêm vòng xoáy của biến đổi khí hậu. Đây là vấn đề không chỉ của hai quốc gia mà đòi hỏi sự phối hợp và chiến lược ứng phó toàn diện từ cấp độ khu vực và quốc tế.

Bối cảnh

Trong nhiều thập kỷ qua, các quốc gia Địa Trung Hải như Tây Ban Nha, Pháp, Hy Lạp và Ý đã thường xuyên đối mặt với các vụ cháy rừng vào mùa hè. Tuy nhiên, tần suất, quy mô và cường độ của chúng đã gia tăng đáng kể trong những năm gần đây. Mùa hè khắc nghiệt với nền nhiệt độ cao kỷ lục, kéo dài cùng với hạn hán nghiêm trọng đã biến nhiều khu vực rừng thành 'thùng thuốc súng' chỉ chờ một tia lửa. Điều này đặc biệt đúng với các khu vực phía Nam Pháp và phần lớn Tây Ban Nha, nơi có thảm thực vật khô và dễ bắt lửa. Trước đó, các nhà khoa học đã liên tục cảnh báo về mối liên hệ chặt chẽ giữa biến đổi khí hậu, cụ thể là sự gia tăng của các đợt nắng nóng và hạn hán, với nguy cơ cháy rừng. Các chính phủ đã và đang đầu tư vào công tác phòng ngừa và dập lửa, nhưng quy mô của các đám cháy hiện tại cho thấy các giải pháp hiện có đang bị quá tải, buộc các nước phải xem xét lại chiến lược dài hạn và các kịch bản ứng phó khẩn cấp.

Pháp và cuộc chiến với “mây lửa”

Tại Pháp, ngọn lửa đã thiêu rụi một diện tích rừng lên tới 42.000 hecta, biến nhiều vùng đất thành tro bụi. Đáng báo động hơn, sức nóng khủng khiếp từ các đám cháy đã tạo ra hiện tượng “mây lửa” (pyrocumulus clouds) khổng lồ. Đây là những đám mây được hình thành từ nhiệt độ cao và khói bụi, có khả năng tạo ra sét khô, gió mạnh và thậm chí cả vòi rồng lửa, khiến ngọn lửa lan nhanh một cách khó lường và việc kiểm soát trở nên vô cùng khó khăn. Hiện tượng này không chỉ thách thức năng lực dập lửa mà còn đặt ra nguy hiểm trực tiếp cho lực lượng cứu hỏa.

Để đối phó với tình hình khẩn cấp, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã triệu tập một cuộc họp liên bộ vào ngày 27/7. Nước này đã huy động một lực lượng khổng lồ gồm khoảng 2.500 lính cứu hỏa, 1.500 quân nhân, cùng với hàng chục máy bay và trực thăng chuyên dụng. Đáng chú ý, lần đầu tiên Pháp đã phải triển khai máy bay vận tải quân sự A400M vào công tác dập lửa, minh chứng cho mức độ nghiêm trọng và khẩn cấp của cuộc khủng hoảng.

Tây Ban Nha: Vụ cháy rừng lịch sử

Trong khi đó, tại Tây Ban Nha, một vụ cháy rừng khởi phát ở tỉnh Avila đã nhanh chóng lan rộng, thiêu rụi hơn 50.000 hecta rừng. Đây được xem là vụ cháy rừng lớn nhất trong lịch sử nước này, vượt qua mọi kỷ lục trước đây về diện tích bị tàn phá. Hơn 75.000 người đã phải sơ tán, nhiều cộng đồng dân cư bị đe dọa trực tiếp. Lực lượng cứu hỏa Tây Ban Nha, dưới áp lực của nắng nóng và gió mạnh liên tục, đang phải gồng mình chống đỡ để ngăn chặn ngọn lửa lan rộng hơn nữa, bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân.

Tây Ban Nha, cùng với Pháp, là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ các đợt nắng nóng kéo dài và hạn hán ở châu Âu. Các chuyên gia thời tiết và khí hậu từ lâu đã cảnh báo rằng những điều kiện này tạo ra môi trường lý tưởng cho các vụ cháy rừng bùng phát và trở nên không thể kiểm soát. Việc một quốc gia có kinh nghiệm dày dặn trong việc đối phó với cháy rừng như Tây Ban Nha phải ghi nhận một vụ cháy lịch sử là lời nhắc nhở rõ ràng về sự thay đổi của quy mô và tính chất của mối đe dọa này.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Các “siêu đám cháy” đang tàn phá Pháp và Tây Ban Nha vào năm 2026 không chỉ là những sự kiện thời tiết cực đoan đơn lẻ, mà là một dấu hiệu không thể phủ nhận của một thực tế mới do biến đổi khí hậu gây ra. Chúng cho thấy các chiến lược phòng ngừa và ứng phó truyền thống đã trở nên lỗi thời trước tốc độ và cường độ chưa từng có của ngọn lửa. Việc huy động nguồn lực quân sự quy mô lớn và thậm chí sử dụng máy bay vận tải A400M là minh chứng rõ ràng cho mức độ khẩn cấp và sự quá tải của hệ thống. Châu Âu không chỉ cần tăng cường khả năng dập lửa, mà còn phải đầu tư mạnh mẽ hơn vào các biện pháp phòng ngừa dài hạn, bao gồm quản lý rừng bền vững, quy hoạch đô thị thích ứng với khí hậu và nâng cao nhận thức cộng đồng. Quan trọng hơn, đây là lúc cần có một sự chuyển dịch tư duy từ việc “chữa cháy” sang “thích ứng” và “giảm thiểu” tác động của biến đổi khí hậu một cách toàn diện, không chỉ dừng lại ở biên giới quốc gia mà cần một nỗ lực chung từ toàn bộ lục địa.

Nguồn tham khảo

• vtv.vn - Siêu cháy rừng thách thức châu Âu

Câu hỏi thường gặp

“Siêu đám cháy” là gì và tại sao chúng lại nguy hiểm hơn?

“Siêu đám cháy” (megafires) là những đám cháy rừng có quy mô cực lớn, cường độ cao, và thường không thể kiểm soát bằng các phương pháp chữa cháy thông thường. Chúng nguy hiểm hơn vì tốc độ lan rộng nhanh chóng, khả năng tạo ra khí hậu riêng (như “mây lửa” – pyrocumulus clouds) và gây ra thiệt hại trên diện rộng cho môi trường, kinh tế và cuộc sống con người.

Biến đổi khí hậu góp phần gây ra các “siêu đám cháy” như thế nào?

Biến đổi khí hậu làm tăng tần suất và cường độ của các đợt nắng nóng kéo dài, gây ra hạn hán nghiêm trọng và làm khô cạn thảm thực vật. Nhiệt độ cao kết hợp với gió mạnh tạo ra điều kiện lý tưởng để các đám cháy bùng phát và lan rộng không kiểm soát, biến những khu rừng thành “thùng thuốc súng”.

Hậu quả lâu dài của các vụ cháy rừng quy mô lớn là gì?

Hậu quả lâu dài của các vụ cháy rừng quy mô lớn rất nghiêm trọng, bao gồm: mất mát đa dạng sinh học, xói mòn đất, ô nhiễm không khí và nguồn nước, phát thải carbon lớn làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu, thiệt hại kinh tế cho nông nghiệp và du lịch, cũng như tác động tâm lý và sức khỏe lâu dài đối với cộng đồng dân cư bị ảnh hưởng.