Canada chia rẽ về hợp tác quân sự với Trung Quốc giữa căng thẳng địa chính trị

Căng thẳng trong chính sách đối ngoại của Canada đối với Trung Quốc đã bùng lên mạnh mẽ khi Lãnh đạo Đảng Bảo thủ Pierre Poilievre công khai lên tiếng phản đối việc mở rộng hợp tác quân sự và thiết lập mối quan hệ chiến lược sâu rộng với Bắc Kinh. Sự đối đầu này không chỉ phơi bày những rạn nứt sâu sắc trong quan điểm về vị thế của Canada trên trường quốc tế mà còn dấy lên những câu hỏi nghiêm túc về an ninh quốc gia, chủ quyền và các giá trị dân chủ của quốc gia Bắc Mỹ này.

Tóm tắt nhanh

• Đảng Bảo thủ Canada, dẫn đầu bởi Pierre Poilievre, đã kịch liệt phản đối ý định của chính phủ về việc mở rộng hợp tác chiến lược, đặc biệt là quân sự, với Trung Quốc.
• Lãnh đạo Poilievre chỉ trích tầm nhìn về một "trật tự thế giới mới" và nêu bật các lo ngại nghiêm trọng như việc Trung Quốc bắt cóc công dân Canada, can thiệp vào bầu cử, và thiết lập các đồn cảnh sát bất hợp pháp trên lãnh thổ Canada.
• Chính phủ đã từ chối công khai các bản ghi nhớ đã ký kết với Trung Quốc, liên quan đến hợp tác thực thi pháp luật và chống buôn bán fentanyl, bất chấp yêu cầu từ các đảng đối lập.
• Thủ tướng Canada Mark Carney đã từng bày tỏ mong muốn thiết lập "quan hệ đối tác chiến lược" với Bắc Kinh vào tháng 1, coi đây là sự chuẩn bị cho "trật tự thế giới mới".

Vì sao đáng chú ý

Cuộc tranh cãi về quan hệ với Trung Quốc có ý nghĩa sâu rộng đối với Canada và các đối tác quốc tế. Trước hết, nó phản ánh sự chia rẽ lớn trong nội bộ chính trị Canada về cách tiếp cận một siêu cường đang lên, gây ra những hệ lụy cho chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia của đất nước. Việc đẩy mạnh hợp tác chiến lược, đặc biệt là quân sự, với một chính quyền bị cáo buộc vi phạm nhân quyền và can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia khác, có thể làm xói mòn uy tín của Canada trên trường quốc tế, đặc biệt là trong khối G7 và các liên minh dân chủ phương Tây. Đối với người dân Canada, những lo ngại về an ninh liên quan đến việc bắt giữ công dân, can thiệp bầu cử, và hoạt động của các đồn cảnh sát nước ngoài không được phép là những vấn đề đe dọa trực tiếp đến quyền tự do, chủ quyền và sự ổn định của đất nước. Ngoài ra, cách chính phủ xử lý thông tin và sự thiếu minh bạch trong các thỏa thuận quốc tế cũng đặt ra vấn đề về trách nhiệm giải trình và niềm tin của công chúng vào quy trình ra quyết định.

Bối cảnh

Sự căng thẳng hiện tại không phải là một hiện tượng đơn lẻ mà là đỉnh điểm của một chuỗi các sự kiện và quan điểm đối lập kéo dài. Vào tháng 1 năm nay, trong chuyến thăm Trung Quốc, ông Carney (có thể là tên nhầm, thông thường là Thủ tướng Justin Trudeau hoặc một quan chức cấp cao khác của Canada được đề cập, tuy nhiên theo nguồn tin chỉ nhắc đến 'ông Carney' và sau đó lại là 'Thủ tướng Canada Mark Carney' - điều này cần được làm rõ thêm trong thực tế, nhưng theo nguồn tôi sẽ giữ nguyên tên được cung cấp) đã gây chú ý khi tuyên bố mong muốn thiết lập một "quan hệ đối tác chiến lược" với Bắc Kinh, lập luận rằng điều này sẽ "giúp chúng ta chuẩn bị tốt cho trật tự thế giới mới." Trong chuyến đi này, một số bản ghi nhớ đã được ký kết, bao gồm các thỏa thuận nhằm tăng cường hợp tác và trao đổi trong lĩnh vực thực thi pháp luật. Sự kiện này được tiếp nối bởi cuộc gặp giữa ông Carney và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tại Ottawa vào ngày 29/5, một cuộc gặp mà không có bất kỳ phát biểu công khai nào được đưa ra, làm tăng thêm sự hoài nghi.

Ngay từ khi các bản ghi nhớ được ký kết, các đảng đối lập tại Canada đã kêu gọi Ottawa công khai nội dung các thỏa thuận để các nghị sĩ có thể xem xét minh bạch. Tuy nhiên, chính phủ đã bác bỏ yêu cầu này, giải thích rằng các thỏa thuận liên quan đến các vấn đề như tăng cường thực thi pháp luật và chống buôn bán fentanyl. Sự thiếu minh bạch này đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt, đặc biệt từ Đảng Bảo thủ, vốn đã bày tỏ sự không hài lòng với cách tiếp cận của chính phủ trong việc tìm kiếm mối quan hệ chặt chẽ hơn với chính quyền Trung Quốc. Những tranh cãi này diễn ra trong bối cảnh mối quan hệ Canada-Trung Quốc vốn đã trải qua nhiều thăng trầm trong những năm gần đây, bao gồm các vụ bắt giữ công dân, cáo buộc can thiệp chính trị và những căng thẳng thương mại.

Quan hệ Canada-Trung Quốc: Giữa kinh tế và an ninh

Canada, giống như nhiều quốc gia phương Tây khác, đang vật lộn tìm kiếm sự cân bằng trong mối quan hệ với Trung Quốc – một cường quốc kinh tế toàn cầu nhưng cũng là một đối thủ chiến lược ngày càng quyết đoán. Trong khi một số bên lập luận về lợi ích kinh tế tiềm tàng từ việc hợp tác với Trung Quốc, đặc biệt là trong các lĩnh vực như thương mại và giải quyết các vấn đề xuyên quốc gia như buôn bán ma túy, thì phe đối lập nhấn mạnh những rủi ro an ninh và giá trị. Phát biểu của Lãnh đạo Đảng Bảo thủ Pierre Poilievre trên mạng xã hội X vào ngày 8/9 đã thể hiện rõ quan điểm này: “Không có ‘trật tự thế giới mới’ nào cả. Không hợp tác quân sự với một chính quyền đã bắt cóc người dân của chúng ta, can thiệp vào các cuộc bầu cử của chúng ta và lập các đồn cảnh sát trên đất nước chúng ta.”

Những cáo buộc nghiêm trọng từ phe đối lập

Những luận điểm của ông Poilievre không chỉ là những lời chỉ trích chính sách thông thường mà còn chạm đến những vấn đề cốt lõi về chủ quyền và an ninh quốc gia. Việc cáo buộc chính quyền Trung Quốc “bắt cóc người dân của chúng ta” gợi nhớ đến các sự cố ngoại giao căng thẳng trong quá khứ liên quan đến việc giam giữ công dân Canada. Những vụ việc này đã làm lung lay niềm tin và tạo ra những vết rạn nứt sâu sắc trong quan hệ song phương. Tương tự, cáo buộc “can thiệp vào các cuộc bầu cử của chúng ta” đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về tính toàn vẹn của nền dân chủ Canada và khả năng ảnh hưởng của các thế lực nước ngoài vào quá trình chính trị nội bộ. Đây là một vấn đề đã được bàn luận sôi nổi trong các báo cáo tình báo và các cuộc điều tra công khai.

Đặc biệt, việc nhắc đến “lập các đồn cảnh sát trên đất nước chúng ta” là một cáo buộc gây chấn động, gợi ý về các hoạt động ngầm của nước ngoài trên lãnh thổ Canada mà không có sự cho phép chính thức. Nếu được xác thực, điều này sẽ vi phạm nghiêm trọng chủ quyền quốc gia và các quy tắc ngoại giao quốc tế. Các cáo buộc này, dù không đi kèm với bằng chứng cụ thể trong nguồn tin ban đầu, phản ánh một thực tế được nhiều quốc gia phương Tây, bao gồm Canada, quan ngại về nỗ lực của Bắc Kinh nhằm mở rộng tầm ảnh hưởng và giám sát công dân của mình ở nước ngoài.

Tầm nhìn "Trật tự thế giới mới" và sự hoài nghi

Tuyên bố của ông Carney về việc "chuẩn bị tốt cho trật tự thế giới mới" thông qua "quan hệ đối tác chiến lược" với Trung Quốc đã vấp phải sự hoài nghi sâu sắc. Đối với nhiều người, đặc biệt là phe đối lập, "trật tự thế giới mới" này có thể hàm ý một thế giới nơi các giá trị dân chủ và nhân quyền của phương Tây bị lu mờ trước ảnh hưởng của các chế độ độc tài. Sự phản đối của Poilievre cho thấy một quan điểm rằng Canada không nên chấp nhận hoặc góp phần vào việc hình thành một trật tự như vậy, đặc biệt khi nó có thể gây tổn hại đến các nguyên tắc cơ bản mà Canada đại diện. Điều này cũng làm nổi bật cuộc tranh luận lớn hơn trong cộng đồng quốc tế về việc liệu các quốc gia phương Tây nên cố gắng tích hợp Trung Quốc vào hệ thống toàn cầu hiện có hay chuẩn bị cho một kỷ nguyên cạnh tranh chiến lược gay gắt.

Yêu cầu minh bạch và sự từ chối của Ottawa

Sự từ chối của chính phủ Canada trong việc công khai các bản ghi nhớ đã ký với Trung Quốc là một điểm mấu chốt gây tranh cãi. Mặc dù Ottawa viện dẫn lý do bảo mật liên quan đến thực thi pháp luật và chống buôn bán fentanyl, phe đối lập và một bộ phận công chúng vẫn lo ngại rằng sự thiếu minh bạch này có thể che giấu những cam kết sâu rộng hơn, có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc gia hoặc quyền riêng tư của công dân. Trong một nền dân chủ, tính minh bạch của các thỏa thuận quốc tế, đặc biệt là những thỏa thuận có thể tác động đến an ninh và chủ quyền, là vô cùng quan trọng để đảm bảo trách nhiệm giải trình của chính phủ và duy trì niềm tin của người dân.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Cuộc tranh luận gay gắt hiện tại ở Canada về chính sách đối với Trung Quốc không chỉ là một cuộc đấu đá chính trị thông thường mà còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong nhận thức toàn cầu về vai trò của Trung Quốc. Thay vì chỉ đơn thuần là một đối tác kinh tế, Trung Quốc ngày càng được xem là một đối thủ chiến lược, và các vấn đề về an ninh, chủ quyền, và giá trị dân chủ đang lấn át các cân nhắc về lợi ích kinh tế ngắn hạn. Chính phủ Canada đang phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ phe đối lập và công chúng để áp dụng một lập trường cứng rắn hơn, minh bạch hơn và nhất quán hơn. Việc tiếp tục theo đuổi một "quan hệ đối tác chiến lược" mà không giải quyết thỏa đáng những lo ngại về sự can thiệp và vi phạm chủ quyền có thể không chỉ gây tổn hại đến niềm tin trong nước mà còn làm suy yếu vị thế của Canada trong liên minh với các đối tác dân chủ khác, những người đang cùng đối mặt với những thách thức tương tự từ Bắc Kinh. Đây là một tình thế đòi hỏi sự cẩn trọng và một chiến lược rõ ràng, không chỉ để định hình tương lai của quan hệ Canada-Trung Quốc mà còn để khẳng định bản sắc và giá trị của Canada trên trường quốc tế.

Nguồn tham khảo

• trithucvn2.net

FAQ

• Tại sao Đảng Bảo thủ Canada lại phản đối hợp tác quân sự với Trung Quốc?
  Đảng Bảo thủ phản đối vì lo ngại về an ninh quốc gia, chủ quyền, và các cáo buộc Trung Quốc bắt cóc công dân, can thiệp bầu cử và thiết lập các đồn cảnh sát bất hợp pháp trên lãnh thổ Canada. Họ cho rằng không nên hợp tác quân sự với một chính quyền có những hành động như vậy.
• "Trật tự thế giới mới" mà ông Carney đề cập là gì và tại sao lại gây tranh cãi?
  "Trật tự thế giới mới" mà ông Carney nhắc đến là tầm nhìn về một sự sắp xếp lại quyền lực toàn cầu, trong đó Trung Quốc đóng vai trò nổi bật. Điều này gây tranh cãi vì phe đối lập lo ngại rằng việc chấp nhận hoặc hợp tác để hình thành một trật tự như vậy có thể làm suy yếu các giá trị dân chủ và nhân quyền mà Canada và các đồng minh phương Tây đang bảo vệ.
• Chính phủ Canada đã ký những thỏa thuận nào với Trung Quốc và tại sao lại từ chối công khai?
  Chính phủ Canada đã ký một số bản ghi nhớ với Trung Quốc, bao gồm việc tăng cường hợp tác và trao đổi về thực thi pháp luật, cũng như chống nạn buôn bán fentanyl. Ottawa từ chối công khai các thỏa thuận này, với lý do liên quan đến tính nhạy cảm của các vấn đề thực thi pháp luật và phòng chống ma túy.