Bùng nổ AI: Lợi nhuận chip nhớ vượt 90 tỷ USD, Big Tech chật vật chi tiêu

Trong khi nhiều gã khổng lồ công nghệ Mỹ đang đổ hàng tỷ USD vào cuộc đua trí tuệ nhân tạo, một nhóm những nhà sản xuất chip nhớ ít ồn ào hơn lại đang thầm lặng gặt hái những khoản lợi nhuận “không tưởng”, biến cơn sốt AI thành mỏ vàng thực sự cho ngành bán dẫn. Sự dịch chuyển tài chính này không chỉ nhấn mạnh tầm quan trọng cốt lõi của phần cứng trong kỷ nguyên AI mà còn phơi bày những thách thức về chi phí mà các ông lớn Big Tech đang phải đối mặt khi xây dựng nền móng cho tương lai.

Tóm tắt nhanh

• Các nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu thế giới ghi nhận tổng dòng tiền tự do tăng gấp 92 lần, vượt mốc 90 tỷ USD trong quý gần nhất nhờ nhu cầu AI bùng nổ.
• Tổng lợi nhuận ròng của các doanh nghiệp chip nhớ tăng vọt 16 lần, đạt khoảng 2/3 tổng lợi nhuận của Alphabet, Microsoft, Amazon và Meta cộng lại.
• Giá chip DRAM và NAND flash đều tăng mạnh từ 50-60% so với cùng kỳ năm ngoái trong quý II, là động lực chính thúc đẩy doanh thu.
• Các ông lớn chip nhớ như SK Hynix và Micron đang tái đầu tư hàng chục đến hàng trăm tỷ USD để mở rộng năng lực sản xuất, đặc biệt tập trung vào bộ nhớ băng thông cao (HBM) cho AI.

Vì sao đáng chú ý

Sự trỗi dậy mạnh mẽ của các nhà sản xuất chip nhớ, đặc biệt là những ông lớn như Samsung, SK Hynix và Micron, có ý nghĩa sâu rộng đối với toàn bộ ngành công nghệ và nền kinh tế toàn cầu. Đầu tiên, nó khẳng định vai trò không thể thay thế của phần cứng, cụ thể là chip nhớ, trong việc hiện thực hóa tiềm năng của trí tuệ nhân tạo. Khi các mô hình AI ngày càng phức tạp và cần sức mạnh xử lý lớn, nhu cầu về bộ nhớ hiệu suất cao, đặc biệt là HBM, sẽ tiếp tục tăng vọt, tạo ra một động lực tăng trưởng bền vững cho các công ty này.

Thứ hai, hiện tượng này cũng bộc lộ những thách thức tài chính mà các tập đoàn công nghệ lớn đang đối mặt. Việc ghi nhận dòng tiền tự do âm cho thấy mức độ đầu tư khổng lồ và áp lực chi phí trong cuộc đua AI, có thể ảnh hưởng đến khả năng tái đầu tư vào các lĩnh vực khác hoặc lợi nhuận của họ trong ngắn hạn. Điều này tạo ra một sự phân hóa rõ rệt trong chuỗi giá trị AI: một bên là những người “đào vàng” bán công cụ (chip nhớ) và một bên là những người “khai thác” (phát triển ứng dụng AI) đang phải gánh vác chi phí hạ tầng ban đầu.

Cuối cùng, việc các nhà sản xuất chip tái đầu tư mạnh mẽ vào năng lực sản xuất cũng đặt ra câu hỏi về rủi ro chu kỳ của ngành bán dẫn. Mặc dù nhu cầu hiện tại rất lớn, lịch sử đã chứng minh rằng ngành chip nhớ thường trải qua các chu kỳ bùng nổ và suy thoái do tình trạng thừa cung hoặc thiếu hụt. Việc đầu tư quá mức mà không có sự cân bằng với tốc độ thương mại hóa thực tế của các ứng dụng AI có thể dẫn đến một đợt suy thoái khác trong tương lai, gây ảnh hưởng đến sự ổn định của toàn bộ hệ sinh thái công nghệ.

Bối cảnh

Ngành công nghiệp chip nhớ đã trải qua một giai đoạn khó khăn vào cuối năm 2022 và đầu năm 2023, khi nhu cầu giảm sút sau đại dịch và tình trạng thừa cung đẩy giá chip xuống thấp. Các nhà sản xuất lớn đã phải đối mặt với lợi nhuận sụt giảm, thậm chí thua lỗ. Tuy nhiên, sự xuất hiện và bùng nổ mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (generative AI) từ cuối năm 2023 đã thay đổi hoàn toàn cục diện.

Nhu cầu về hạ tầng trung tâm dữ liệu AI, vốn đòi hỏi số lượng lớn bộ nhớ băng thông cao (HBM) và chip DRAM, NAND flash hiệu suất cao, tăng vọt chưa từng có. Các công ty công nghệ hàng đầu thế giới đã nhanh chóng nhận ra tầm quan trọng chiến lược của AI và bắt đầu đổ hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ USD vào việc xây dựng và nâng cấp các trung tâm dữ liệu AI. Điều này đã tạo ra một làn sóng đặt hàng mới, giúp ngành chip nhớ phục hồi ấn tượng.

Trước đây, ngành chip nhớ vốn nổi tiếng với tính chu kỳ mạnh mẽ. Giai đoạn tăng trưởng thường được theo sau bởi sự suy thoái khi các nhà sản xuất mở rộng công suất quá nhanh, dẫn đến thừa cung và giảm giá. Tuy nhiên, đợt bùng nổ hiện tại được thúc đẩy bởi một động lực mới và mạnh mẽ là AI, khác biệt so với các chu kỳ trước đó vốn thường gắn liền với nhu cầu PC hoặc smartphone. Sự độc quyền của một vài tên tuổi lớn như Samsung, SK Hynix và Micron trong phân khúc DRAM (chiếm khoảng 90% thị phần) và cùng với Kioxia, Sandisk trong NAND flash (chiếm khoảng 90% thị trường) cũng góp phần kiểm soát nguồn cung và định giá trong giai đoạn nhu cầu cao điểm này.

Cuộc đua đầu tư và công nghệ

Với nguồn vốn dồi dào, các nhà sản xuất chip nhớ đang nhanh chóng tái đầu tư để duy trì và mở rộng vị thế dẫn đầu. SK Hynix, một trong những nhà tiên phong về HBM, đã công bố kế hoạch đầu tư khổng lồ khoảng 103.000 tỷ won (tương đương 74,8 tỷ USD) vào các lĩnh vực liên quan đến AI cho đến năm 2028. Đáng chú ý, khoảng 80% ngân sách này sẽ được dành riêng cho việc phát triển và sản xuất bộ nhớ băng thông cao, loại chip tối quan trọng cho các bộ xử lý AI.

Micron Technology của Mỹ cũng không kém cạnh khi công bố kế hoạch chi tới 150 tỷ USD cho khoản đầu tư vốn và chi phí nghiên cứu & phát triển (R&D) trên toàn cầu tính đến năm 2030. Khoản đầu tư này không chỉ nhằm mục đích nâng cao năng lực sản xuất mà còn thúc đẩy đổi mới công nghệ, giữ vững vị thế cạnh tranh trong một thị trường đầy biến động.

Trong khi đó, Kioxia, một đối thủ lớn trong mảng NAND flash, đang chuẩn bị đưa vào vận hành nhà máy Fab 2 tại tỉnh Iwate (Nhật Bản) từ mùa thu năm nay. Nhà máy này được kỳ vọng sẽ sản xuất các dòng chip NAND tiên tiến, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường, từ trung tâm dữ liệu cho đến các thiết bị điện tử tiêu dùng.

Thách thức của các ông lớn Big Tech

Trái ngược với bức tranh tài chính rực rỡ của các nhà sản xuất chip nhớ, 4 tập đoàn công nghệ hàng đầu của Mỹ là Alphabet (Google), Microsoft, Amazon và Meta (Facebook) lại đang ghi nhận dòng tiền tự do ở mức âm trong quý gần nhất. Mặc dù sở hữu những bộ phận nghiên cứu AI hàng đầu thế giới và là động lực chính của cơn sốt AI, họ đang phải gánh chịu gánh nặng chi phí khổng lồ từ việc xây dựng và duy trì hạ tầng AI.

Việc đầu tư vào các trung tâm dữ liệu mới, mua sắm hàng nghìn GPU đắt đỏ và tuyển dụng nhân tài AI đòi hỏi một lượng vốn khổng lồ. Điều này khiến dòng tiền tự do của họ bị ảnh hưởng đáng kể, thậm chí lỗ gần 100 tỷ USD trong quý II năm 2026 theo một số ước tính. Đây là một thực tế đáng suy ngẫm, cho thấy rằng việc dẫn đầu cuộc đua AI không hề dễ dàng và cần những khoản đầu tư ban đầu cực lớn.

Sự chênh lệch này không chỉ là một hiện tượng tài chính mà còn là dấu hiệu cho thấy ai đang thực sự hưởng lợi trực tiếp từ giai đoạn đầu của cuộc cách mạng AI. Trong khi các Big Tech đang xây dựng nền móng cho tương lai, các nhà sản xuất chip lại đang thu về “phí bản quyền” cho mỗi viên gạch được đặt xuống.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Sự bùng nổ lợi nhuận chưa từng có của ngành chip nhớ trong kỷ nguyên AI là một minh chứng rõ ràng cho nguyên lý 'đào vàng' cổ điển: trong một cuộc chạy đua, những người cung cấp công cụ thường là người hưởng lợi nhiều nhất. Tuy nhiên, phân tích sâu hơn cho thấy một sự phụ thuộc mạnh mẽ vào mức chi tiêu duy trì của các tập đoàn Big Tech và một rủi ro tiềm tàng về tính chu kỳ cố hữu của ngành.

Mặc dù nhu cầu đối với bộ nhớ băng thông cao (HBM) và các loại chip khác cho AI đang ở mức cực đại, không thể phủ nhận rằng ngành công nghiệp bán dẫn, đặc biệt là chip nhớ, luôn đối mặt với chu kỳ tăng trưởng và suy thoái. Lời cảnh báo từ Akira Minamikawa của Omdia, rằng “tính chu kỳ mạnh mẽ của ngành công nghiệp bộ nhớ vẫn chưa biến mất,” là một lời nhắc nhở quan trọng. Nếu doanh thu từ các ứng dụng AI thực tế không thể theo kịp tốc độ đầu tư và mở rộng sản xuất hiện tại của các nhà sản xuất chip, nguy cơ dư thừa nguồn cung và sụt giảm giá chip hoàn toàn có thể tái diễn.

Điều này tạo ra một vòng lặp tiềm ẩn rủi ro: các Big Tech chi tiền, chip nhớ lãi lớn và tái đầu tư để tăng sản lượng. Nhưng liệu tốc độ phát triển và thương mại hóa của AI có đủ nhanh để hấp thụ toàn bộ nguồn cung gia tăng này không? Đây là một câu hỏi then chốt mà thị trường và các nhà đầu tư cần theo dõi sát sao. Sự bền vững của lợi nhuận kỷ lục này phụ thuộc rất nhiều vào sự cân bằng tinh tế giữa nguồn cung và cầu thực tế từ các ứng dụng AI đang trong giai đoạn phát triển và triển khai.

Nguồn tham khảo

• Znews.vn