Bộ Tài chính khẳng định: Ngân hàng vẫn phải cung cấp thông tin tài khoản người nộp thuế

Trong bối cảnh nền kinh tế số ngày càng phát triển, việc quản lý thuế trở nên phức tạp hơn bao giờ hết, đặc biệt là với các giao dịch tài chính trực tuyến. Gần đây, một số thông tin lan truyền cho rằng Bộ Tài chính đã gỡ bỏ đề xuất yêu cầu các tổ chức tín dụng cung cấp thông tin tài khoản người nộp thuế khỏi dự thảo Nghị định chi tiết Luật Quản lý thuế năm 2025. Tuy nhiên, Cục Thuế, trực thuộc Bộ Tài chính, đã nhanh chóng lên tiếng bác bỏ những đồn đoán này, khẳng định rõ ràng rằng quy định về trách nhiệm cung cấp thông tin của ngân hàng vẫn được giữ nguyên và cụ thể hóa trong dự thảo.

Tóm tắt nhanh

• Cục Thuế xác nhận dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý Thuế 2025 vẫn giữ nguyên quy định yêu cầu tổ chức tín dụng cung cấp thông tin tài khoản người nộp thuế.
• Quy định này được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa điểm b khoản 2 điều 40 của Luật Quản lý thuế 2025 và kế thừa từ điều 30 Nghị định 126/2020/NĐ-CP, không phải là một nội dung hoàn toàn mới.
• Các thông tin ngân hàng phải cung cấp bao gồm dữ liệu định danh của chủ tài khoản, thông tin về tài khoản (số hiệu, ngày mở/đóng) và các dữ liệu liên quan đến giao dịch phục vụ công tác quản lý thuế khi có yêu cầu hoặc phát hiện giao dịch bất thường.
• Mục tiêu chính của việc duy trì quy định này là tăng cường hiệu quả quản lý thuế, đảm bảo công bằng trong nghĩa vụ thuế và góp phần phòng ngừa gian lận, thất thu ngân sách nhà nước trong kỷ nguyên số.

Vì sao đáng chú ý

Quy định về việc ngân hàng cung cấp thông tin tài khoản người nộp thuế là một trong những cơ chế then chốt nhằm hiện đại hóa công tác quản lý thuế của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế số bùng nổ. Nó có ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều đối tượng, từ các cá nhân và doanh nghiệp, đến hệ thống tài chính và cơ quan quản lý nhà nước. Đối với người nộp thuế, việc này đòi hỏi sự minh bạch cao hơn trong các giao dịch tài chính, khuyến khích tuân thủ pháp luật thuế. Đối với các tổ chức tín dụng, đây là một trách nhiệm pháp lý quan trọng, yêu cầu họ phải có hệ thống xử lý dữ liệu an toàn và hiệu quả để đáp ứng các yêu cầu của cơ quan thuế mà vẫn đảm bảo quyền riêng tư của khách hàng. Về phía nhà nước, quy định này giúp tăng cường năng lực phát hiện và ngăn chặn các hành vi gian lận, trốn thuế, đặc biệt là các hoạt động kinh doanh trực tuyến, thương mại điện tử vốn khó kiểm soát. Cuối cùng, nó góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng hơn, nơi mọi đối tượng đều thực hiện nghĩa vụ thuế một cách đầy đủ và minh bạch.

Bối cảnh

Việc ngân hàng cung cấp thông tin tài khoản người nộp thuế không phải là một đề xuất mới mẻ mà là một phần của quá trình hoàn thiện khung pháp lý quản lý thuế tại Việt Nam. Trước đây, Nghị định 126/2020/NĐ-CP đã có những quy định về trách nhiệm của tổ chức tín dụng trong việc cung cấp thông tin cho cơ quan quản lý thuế. Luật Quản lý thuế năm 2025 tiếp tục củng cố và cụ thể hóa các yêu cầu này tại điểm b khoản 2 điều 40, đặt nền tảng pháp lý vững chắc cho việc trao đổi thông tin. Sự ra đời của dự thảo Nghị định quy định chi tiết Luật Quản lý thuế chính là bước cuối cùng để đưa các quy định này vào thực tiễn một cách chi tiết và rõ ràng hơn.

Bối cảnh quốc tế cũng cho thấy xu hướng minh bạch hóa thông tin tài chính ngày càng gia tăng. Nhiều quốc gia trên thế giới đã và đang áp dụng các cơ chế tương tự, hoặc thậm chí chặt chẽ hơn, để chống lại các hoạt động rửa tiền, tài trợ khủng bố và trốn thuế. Việt Nam đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu, việc tuân thủ các chuẩn mực quốc tế về phòng chống tội phạm tài chính và quản lý thuế là hết sức cần thiết. Do đó, việc duy trì và cụ thể hóa quy định này trong dự thảo Nghị định là một bước đi nhất quán với lộ trình cải cách hành chính thuế và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Gần đây, thông tin về việc Bộ Tài chính có thể đã bỏ đề xuất này sau khi tiếp thu ý kiến từ Ngân hàng Nhà nước đã gây ra nhiều tranh luận và hiểu lầm trong dư luận. Điều này cho thấy sự quan tâm lớn của cộng đồng về ranh giới giữa việc thực thi công tác quản lý thuế và bảo vệ quyền riêng tư cá nhân. Việc Cục Thuế nhanh chóng đưa ra thông báo chính thức đã kịp thời đính chính, làm rõ quan điểm và định hướng của cơ quan quản lý, tránh gây hoang mang trong xã hội.

Cục Thuế khẳng định dự thảo Nghị định quy định chi tiết Luật Quản lý Thuế không bỏ quy định về trách nhiệm cung cấp thông tin của tổ chức tín dụng.

Cụ thể hóa quy định: Những thông tin nào sẽ được chia sẻ?

Theo khoản 3 điều 61 của dự thảo Nghị định được Cục Thuế công bố, phạm vi thông tin mà các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và trung gian thanh toán phải cung cấp là khá rộng. Điều này phản ánh nhu cầu toàn diện trong việc kiểm soát dòng tiền và xác định nghĩa vụ thuế.

Thông tin định danh và tài khoản cơ bản

• Về chủ tài khoản: Bao gồm tên đầy đủ, ngày sinh, nơi mở tài khoản, mã số thuế (nếu có), địa chỉ thường trú, quốc gia cư trú và các thông tin định danh hợp pháp khác theo yêu cầu. Đây là những thông tin nền tảng để cơ quan thuế xác định chính xác đối tượng nộp thuế.
• Về tài khoản: Gồm số hiệu tài khoản, ngày mở tài khoản và ngày đóng tài khoản. Những dữ liệu này giúp theo dõi vòng đời của một tài khoản và liên kết với các giao dịch phát sinh.

Thông tin giao dịch và số dư

Đáng chú ý hơn, dự thảo cũng yêu cầu cung cấp các thông tin liên quan đến giao dịch và tình trạng tài chính:

• Dữ liệu giao dịch: Bao gồm số lượng giao dịch, tổng giá trị các giao dịch, nội dung cụ thể của từng giao dịch, cũng như thông tin về bên chuyển tiền và bên nhận tiền. Điều này áp dụng cho cả giao dịch trong nước và quốc tế của người nộp thuế.
• Tình trạng tài khoản: Thông tin về số dư tài khoản, số dư cuối kỳ, và đặc biệt là các khoản thu nhập phát sinh từ tài khoản. Những dữ liệu này rất quan trọng để đánh giá năng lực tài chính và khả năng phát sinh nghĩa vụ thuế.

Thông tin về các bên liên quan

Để đảm bảo tính toàn diện, dự thảo còn yêu cầu cung cấp thông tin về các bên có liên quan đến tài khoản:

• Chủ sở hữu hưởng lợi (beneficial owner), người được ủy quyền, các đồng chủ tài khoản, người thụ hưởng và các bên liên quan khác. Việc này giúp cơ quan thuế xác định đúng chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng đối với các giao dịch tài chính.

Tất cả những thông tin này được quy định nhằm phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý thuế, đặc biệt là trong việc phát hiện và kiểm tra các trường hợp có giao dịch bất thường, cần làm rõ tình trạng tuân thủ nghĩa vụ thuế.

Mục tiêu của quy định: Tăng cường minh bạch và công bằng thuế

Cục Thuế khẳng định rõ mục đích của quy định này là nhằm "tăng cường hiệu quả quản lý thuế, bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế; góp phần phòng ngừa gian lận, thất thu ngân sách nhà nước."

Trong một nền kinh tế đang phát triển nhanh chóng và chuyển dịch mạnh mẽ sang kỹ thuật số, các hình thức kinh doanh mới, đặc biệt là qua mạng internet và các nền tảng thương mại điện tử, đã tạo ra nhiều thách thức cho công tác quản lý thuế. Nhiều giao dịch có giá trị lớn nhưng khó truy vết, dẫn đến tình trạng thất thu ngân sách và tạo ra sự thiếu công bằng giữa các đối tượng nộp thuế truyền thống (kinh doanh cố định, dễ kiểm soát) và các đối tượng kinh doanh trực tuyến, phi truyền thống.

Việc có được thông tin tài khoản từ ngân hàng giúp cơ quan thuế có cái nhìn toàn diện hơn về dòng tiền, thu nhập và các hoạt động kinh tế của người nộp thuế. Từ đó, có thể đối chiếu, kiểm tra tính xác thực của các kê khai thuế, phát hiện những trường hợp cố tình kê khai sai, che giấu thu nhập hoặc thực hiện các giao dịch không minh bạch để trốn tránh nghĩa vụ thuế. Điều này không chỉ giúp tăng thu ngân sách nhà nước mà còn góp phần xây dựng một môi trường cạnh tranh lành mạnh, nơi mọi doanh nghiệp và cá nhân đều phải tuân thủ nghiêm chỉnh pháp luật thuế.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Động thái khẳng định của Cục Thuế không chỉ là một sự đính chính kịp thời mà còn là tín hiệu rõ ràng về quyết tâm của Việt Nam trong việc hiện đại hóa và siết chặt công tác quản lý thuế, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ. Việc duy trì quy định ngân hàng cung cấp thông tin tài khoản người nộp thuế cho thấy sự nhất quán trong chính sách, kế thừa từ các luật và nghị định hiện hành, đồng thời phản ánh xu hướng chung của nhiều quốc gia trên thế giới nhằm tăng cường minh bạch tài chính và chống thất thu thuế. Đây là bước đi cần thiết để thu hẹp khoảng cách giữa các giao dịch thực tế trên không gian mạng và khả năng kiểm soát của cơ quan thuế.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích rõ ràng về hiệu quả quản lý thuế và công bằng xã hội, việc thu thập và sử dụng thông tin tài chính cá nhân luôn đặt ra những vấn đề nhạy cảm liên quan đến quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu. Cơ quan quản lý thuế sẽ cần phải đảm bảo các quy trình chặt chẽ, an toàn thông tin tuyệt đối và chỉ sử dụng dữ liệu vào đúng mục đích quản lý thuế, tránh lạm dụng hoặc lộ lọt thông tin. Đồng thời, các tổ chức tín dụng cũng sẽ phải đầu tư vào công nghệ và quy trình để đáp ứng yêu cầu cung cấp thông tin một cách chính xác, kịp thời mà vẫn tuân thủ các quy định về bảo mật khách hàng.

Trong tương lai, chúng ta có thể sẽ chứng kiến sự phát triển của các công cụ và phương pháp quản lý thuế dựa trên dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, giúp cơ quan thuế không chỉ kiểm soát các giao dịch bất thường mà còn dự đoán xu hướng, tối ưu hóa việc phân tích rủi ro. Điều này đòi hỏi một sự cân bằng tinh tế giữa lợi ích công cộng và quyền cá nhân, đồng thời nhấn mạnh vai trò quan trọng của khung pháp lý minh bạch và công nghệ bảo mật tiên tiến.

Nguồn tham khảo

• Ngân hàng phải phối hợp cung cấp tài khoản người nộp thuế - thanhnien.vn

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Q1: Quy định về việc ngân hàng cung cấp thông tin tài khoản người nộp thuế có phải là điểm mới hoàn toàn?

A1: Không phải là mới hoàn toàn. Quy định này kế thừa từ điều 30 Nghị định 126/2020/NĐ-CP và được cụ thể hóa dựa trên điểm b khoản 2 điều 40 của Luật Quản lý thuế 2025. Dự thảo Nghị định hiện nay chỉ tiếp tục làm rõ và chi tiết hóa các nội dung đã có.

Q2: Những loại thông tin nào của người nộp thuế mà ngân hàng sẽ cung cấp cho cơ quan thuế?

A2: Ngân hàng sẽ cung cấp các thông tin định danh của chủ tài khoản (tên, ngày sinh, mã số thuế, địa chỉ, quốc gia cư trú), thông tin về tài khoản (số hiệu, ngày mở/đóng), và các dữ liệu liên quan đến giao dịch (số lượng, giá trị, nội dung giao dịch, bên chuyển/nhận, số dư, thu nhập phát sinh) khi cần phục vụ công tác quản lý thuế hoặc khi phát hiện giao dịch bất thường.

Q3: Mục đích chính của việc yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin là gì?

A3: Mục đích chính là tăng cường hiệu quả quản lý thuế, đảm bảo công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế của mọi đối tượng, và góp phần phòng ngừa các hành vi gian lận, trốn thuế, thất thu ngân sách nhà nước, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế số.

Q4: Quy định này có ảnh hưởng đến quyền riêng tư tài chính của người nộp thuế không?

A4: Quy định này đòi hỏi một mức độ minh bạch cao hơn về tài chính. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng cần phải đảm bảo rằng thông tin chỉ được sử dụng đúng mục đích quản lý thuế, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo mật dữ liệu để bảo vệ quyền riêng tư hợp pháp của người nộp thuế.