Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ 2026: Cuộc chiến định đoạt quyền kiểm soát Quốc hội

Ngày 3/11/2026, hàng chục triệu cử tri Mỹ sẽ đổ về các điểm bỏ phiếu trên khắp cả nước để tham gia vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ được chờ đợi, một sự kiện then chốt sẽ định hình bối cảnh chính trị Washington trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Kết quả không chỉ quyết định thành phần của Hạ viện và Thượng viện mà còn tác động sâu sắc đến khả năng điều hành của chính quyền đương nhiệm, từ chính sách đối nội đến đối ngoại.

Tóm tắt nhanh

• Cử tri Mỹ sẽ bỏ phiếu vào ngày 3/11/2026 để bầu toàn bộ 435 ghế Hạ viện, 35 ghế Thượng viện và 36 thống đốc bang.
• Kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ xác định đảng nào kiểm soát Quốc hội trong hai năm cuối nhiệm kỳ Tổng thống Donald Trump.
• Trước ngày bầu cử chính thức, hàng chục triệu cử tri đã bỏ phiếu sớm, thể hiện những ưu tiên khác nhau về kinh tế và các vấn đề trong nước.
• Một chiến thắng của Đảng Dân chủ có thể khiến chính quyền Tổng thống Trump đối mặt với sự giám sát gắt gao hơn từ Quốc hội, đặc biệt trong các vấn đề nhập cư và xung đột với Iran.

Mặt trời mọc phía sau Điện Capitol ở Washington trong ngày bầu cử 3/11/2026. (Ảnh: AP)

Vì sao đáng chú ý

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Hoa Kỳ luôn được coi là một cuộc trưng cầu dân ý về hai năm đầu tiên của chính quyền tổng thống đương nhiệm. Lần này, tầm quan trọng của nó càng được nhấn mạnh khi cử tri quyết định quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, hai cơ quan lập pháp quan trọng bậc nhất. Kết quả không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thông qua các đạo luật, chính sách của Tổng thống Donald Trump trong phần còn lại của nhiệm kỳ, mà còn định hình mức độ giám sát mà ông phải đối mặt.

Nếu Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện của Quốc hội, chính quyền Tổng thống Trump có thể sẽ đối mặt với một Quốc hội mạnh mẽ hơn trong vai trò giám sát. Điều này có thể dẫn đến nhiều cuộc điều tra hơn, khó khăn hơn trong việc thông qua các đề cử nhân sự quan trọng cho bộ máy hành pháp và tư pháp, cũng như khả năng bị chặn đứng các sáng kiến lập pháp chủ chốt. Các vấn đề như chính sách nhập cư cứng rắn, hay lập trường trong xung đột với Iran – những lĩnh vực mà chính quyền hiện tại đang theo đuổi mạnh mẽ – có thể vấp phải sự phản kháng quyết liệt hơn từ phía lập pháp.

Đối với người dân Mỹ, việc đảng nào kiểm soát Quốc hội có ý nghĩa lớn đối với các vấn đề từ kinh tế, y tế, giáo dục đến môi trường. Một Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát có thể ưu tiên các chính sách xã hội, mở rộng quyền lợi y tế và các chương trình hỗ trợ, trong khi một Quốc hội do Đảng Cộng hòa tiếp tục lãnh đạo có thể tập trung vào cắt giảm thuế, giảm quy định và khuyến khích doanh nghiệp. Sự thay đổi quyền lực tại Quốc hội có thể tạo ra những rào cản hoặc mở ra những cơ hội mới cho các chính sách quan trọng, tác động trực tiếp đến đời sống hàng ngày của từng hộ gia đình và doanh nghiệp trên khắp nước Mỹ.

Trên bình diện quốc tế, sự thay đổi trong cấu trúc quyền lực chính trị ở Mỹ cũng có thể gây ra những ảnh hưởng đáng kể. Một Quốc hội “chia rẽ” hoặc “đối lập” có thể khiến Mỹ trở nên khó đoán hơn trong các chính sách đối ngoại, giảm khả năng tổng thống hành động đơn phương và đòi hỏi sự đồng thuận chính trị lớn hơn cho các quyết sách mang tính toàn cầu. Điều này có thể tác động đến các liên minh, hiệp định thương mại, và vai trò của Mỹ trên trường quốc tế.

Bối cảnh

Bầu cử giữa nhiệm kỳ là một đặc trưng của hệ thống chính trị Mỹ, diễn ra vào giữa nhiệm kỳ 4 năm của tổng thống. Không giống như cuộc bầu cử tổng thống, cuộc bầu cử này tập trung vào các ghế quốc hội (Hạ viện và Thượng viện) và một số vị trí cấp bang như thống đốc. Về mặt lịch sử, các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ thường chứng kiến đảng của tổng thống đương nhiệm mất ghế tại Quốc hội, do cử tri có xu hướng sử dụng lá phiếu để thể hiện sự không hài lòng hoặc mong muốn cân bằng quyền lực đối với chính quyền.

Trước ngày 3/11/2026, bối cảnh chính trị Mỹ đã được định hình bởi nhiều yếu tố. Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã trải qua hai năm với các chính sách táo bạo, gây nhiều tranh cãi và cũng tạo ra những tác động rõ rệt trong các lĩnh vực kinh tế, nhập cư và đối ngoại. Sự phân cực chính trị sâu sắc đã trở thành một đặc điểm nổi bật, với sự chia rẽ rõ rệt giữa hai đảng lớn. Các vấn đề như lạm phát, chi phí sinh hoạt, an ninh biên giới và định hướng chính sách đối với các cường quốc trên thế giới thường xuyên là tâm điểm của các cuộc tranh luận.

Trong những tuần trước ngày bầu cử chính thức, hàng chục triệu cử tri ở nhiều bang đã tận dụng cơ hội bỏ phiếu sớm, một xu hướng ngày càng phổ biến trong các cuộc bầu cử Mỹ. Điều này cho thấy sự quan tâm và mức độ huy động cao từ cả hai phe. Các cuộc thăm dò dư luận sơ bộ, như nhận định của ông Larry Sabato, Giám đốc Trung tâm Chính trị thuộc Đại học Virginia, đã đưa ra những tín hiệu tích cực cho Đảng Dân chủ ở một số cuộc đua. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào lá phiếu thực tế của cử tri trong ngày bầu cử, đặc biệt là khả năng các đảng huy động những người ủng hộ ra điểm bỏ phiếu.

Các lá phiếu sớm cũng phản ánh những ưu tiên khác nhau của cử tri. Ví dụ, bà Julie Bees, một đảng viên Cộng hòa tại Wichita, Kansas, quyết định bỏ phiếu cho ứng cử viên Dân chủ trong cuộc đua Thượng viện, cho thấy khả năng 'bỏ phiếu chéo' dựa trên cá nhân ứng cử viên hoặc các vấn đề cụ thể. Ngược lại, ông Marco Amer ở Manchester, New Hampshire, tiếp tục ủng hộ Đảng Cộng hòa, với kinh tế là lý do chính. Những ví dụ này minh họa sự phức tạp và đa dạng trong động cơ bỏ phiếu của cử tri Mỹ, vốn không chỉ tuân theo đường lối đảng phái mà còn bị ảnh hưởng bởi các vấn đề cá nhân và địa phương.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 không chỉ là một phép thử đối với sức mạnh chính trị của Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ, mà còn là một tấm gương phản chiếu sâu sắc về tâm lý cử tri Mỹ trong một thời kỳ đầy biến động. Các trường hợp như bà Julie Bees hay ông Marco Amer cung cấp một cái nhìn thoáng qua về sự phức tạp trong quyết định bỏ phiếu. Việc một đảng viên Cộng hòa lại bỏ phiếu cho ứng cử viên Dân chủ không chỉ cho thấy sự linh hoạt trong lựa chọn của cử tri mà còn gợi ý rằng các vấn đề cụ thể hoặc sự không hài lòng với đường lối chung của đảng có thể vượt lên trên lòng trung thành truyền thống.

Điểm mấu chốt được ông Larry Sabato nhấn mạnh – tầm quan trọng của việc huy động cử tri trong ngày bỏ phiếu chính thức – là yếu tố sống còn. Trong một môi trường chính trị phân cực cao, nơi mà cử tri của mỗi đảng đều có động lực mạnh mẽ, khả năng đưa những người ủng hộ ra bỏ phiếu có thể là yếu tố quyết định thắng thua, bất kể kết quả thăm dò trước đó ra sao. Điều này biến bầu cử giữa nhiệm kỳ thành một cuộc đua của các chiến dịch vận động, thông điệp và khả năng thúc đẩy cử tri hành động.

Nếu Đảng Dân chủ thành công trong việc giành lại quyền kiểm soát Quốc hội, điều này sẽ tạo ra một kịch bản 'chính phủ chia rẽ' (divided government), một đặc điểm thường thấy trong lịch sử chính trị Mỹ. Trong bối cảnh này, Tổng thống Trump sẽ phải đối mặt với một lập pháp đối lập có thể sử dụng quyền lực của mình để kiểm tra, cân bằng và thậm chí cản trở các sáng kiến của tổng thống. Mặc dù điều này có thể dẫn đến sự bế tắc trong một số vấn đề, nó cũng có thể buộc hai đảng phải tìm kiếm sự thỏa hiệp, hoặc ít nhất là minh bạch hơn trong quá trình ra quyết định. Đối với các vấn đề nhạy cảm như nhập cư và chính sách đối với Iran, một Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát chắc chắn sẽ yêu cầu giải trình cao hơn và có thể tìm cách thay đổi hướng đi hiện tại của chính quyền.

Ngược lại, nếu Đảng Cộng hòa duy trì được quyền kiểm soát, Tổng thống Trump sẽ có được động lực chính trị đáng kể để tiếp tục thúc đẩy chương trình nghị sự của mình mà không vấp phải quá nhiều trở ngại từ Quốc hội. Dù kết quả thế nào, cuộc bầu cử này sẽ không chỉ định đoạt tương lai ngắn hạn của chính trường Mỹ mà còn gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về định hướng mà cử tri mong muốn cho đất nước trong thập kỷ tới.

Nguồn tham khảo

• VTV.vn - Bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ: Cuộc đua kiểm soát Quốc hội

Các câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ là gì?

Bầu cử giữa nhiệm kỳ là các cuộc bầu cử diễn ra vào giữa nhiệm kỳ 4 năm của tổng thống đương nhiệm. Trong cuộc bầu cử này, cử tri Mỹ không bỏ phiếu cho tổng thống mà chủ yếu bầu lại toàn bộ 435 ghế Hạ viện, khoảng một phần ba (33 hoặc 34) trong số 100 ghế Thượng viện, cùng với nhiều vị trí thống đốc bang và các chức vụ cấp tiểu bang và địa phương khác. Mục tiêu chính của cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ là để cử tri có cơ hội đánh giá và định hình lại thành phần của Quốc hội, qua đó kiểm soát hoặc ủng hộ đường lối chính sách của tổng thống.

2. Tại sao cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ lại quan trọng đối với Tổng thống và chính phủ Mỹ?

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có vai trò cực kỳ quan trọng vì nó quyết định đảng nào sẽ kiểm soát Quốc hội (cả Hạ viện và Thượng viện) trong hai năm cuối nhiệm kỳ của tổng thống. Nếu đảng của tổng thống mất quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện, tổng thống có thể phải đối mặt với nhiều thách thức hơn trong việc thông qua các đạo luật, đề cử nhân sự quan trọng, và thậm chí là các cuộc điều tra từ phía lập pháp. Điều này có thể dẫn đến tình trạng chính phủ bị 'chia rẽ', làm chậm trễ hoặc cản trở chương trình nghị sự của tổng thống, và ảnh hưởng đến khả năng điều hành của chính quyền nói chung.

3. Những vấn đề nào thường được cử tri quan tâm nhất trong bầu cử giữa nhiệm kỳ?

Các vấn đề được cử tri quan tâm trong bầu cử giữa nhiệm kỳ thường rất đa dạng và thay đổi tùy theo tình hình kinh tế - xã hội của đất nước tại thời điểm đó. Tuy nhiên, những vấn đề thường xuyên là tâm điểm bao gồm kinh tế (lạm phát, việc làm, thuế), y tế, nhập cư, an ninh biên giới, chính sách đối ngoại và các vấn đề xã hội như quyền phá thai hoặc kiểm soát súng đạn. Cuộc bầu cử năm 2026 cũng phản ánh những ưu tiên khác nhau này, với một số cử tri tập trung vào kinh tế và số khác quan tâm đến các vấn đề trong nước hoặc chính sách đối ngoại.

4. Tổng cộng có bao nhiêu ghế được bầu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026?

Trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026, cử tri Mỹ sẽ bầu toàn bộ 435 ghế của Hạ viện, 35 ghế trong số 100 ghế Thượng viện, và 36 vị trí thống đốc bang. Ngoài ra, còn có hàng ngàn chức vụ cấp bang và địa phương khác cũng sẽ được quyết định thông qua lá phiếu của người dân.