Báo động: Nội dung tiêu cực 'chiếm sóng' mạng xã hội, câu chuyện tử tế bị lãng quên

Trong một thế giới số mà thông tin di chuyển với tốc độ ánh sáng, dường như những tin tức giật gân, tiêu cực lại dễ dàng “chiếm sóng” và thu hút sự chú ý hơn bao giờ hết. Đây là nhận định được ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, chia sẻ tại một hội nghị lớn, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mất cân bằng trong dòng chảy nội dung trên mạng xã hội, nơi những câu chuyện tử tế, truyền cảm hứng lại bị lu mờ trước làn sóng tranh cãi và bi kịch.

Tóm tắt nhanh

• Ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, nhấn mạnh sự chênh lệch lớn về mức độ lan truyền giữa các sự kiện tiêu cực (như bạo lực học đường) và câu chuyện tử tế (như tấm gương bà Nguyễn Thị Ba) trên mạng xã hội.
• Sự ưu tiên nội dung gây tranh cãi của các hệ thống phân phối và thuật toán được đặt ra, nhưng trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về người sáng tạo trong việc lựa chọn và đẩy mạnh các chủ đề.
• Mức độ tương tác hay lượt xem không phải là mối lo ngại duy nhất; tác động sâu sắc đến nhận thức của trẻ em mới là điều mà cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm.
• Hội nghị KOL toàn quốc 2026 đã thảo luận về tầm quan trọng của niềm tin và sự chính trực trong kỷ nguyên số, đặc biệt trong bối cảnh nội dung do AI tạo ra và sự cần thiết của trách nhiệm xã hội từ các KOL.

Vì sao đáng chú ý

Lời cảnh báo từ Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM không chỉ là một quan sát đơn thuần mà còn chạm đến một vấn đề cốt lõi của xã hội hiện đại: cách chúng ta tiêu thụ và tạo ra thông tin. Sự ưu tiên dành cho nội dung tiêu cực không chỉ phản ánh xu hướng tìm kiếm của công chúng mà còn đặt ra thách thức lớn cho việc xây dựng một môi trường mạng lành mạnh, đặc biệt khi mạng xã hội trở thành nguồn tin tức chính yếu của hàng triệu người, bao gồm cả trẻ em. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hình thành thế giới quan, giá trị đạo đức của thế hệ tương lai và tiềm ẩn nguy cơ làm xói mòn niềm tin vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống. Đối với các nhà sáng tạo nội dung, đây là lời nhắc nhở về trách nhiệm đạo đức vượt xa lượt xem và tương tác; còn đối với các nền tảng, nó là áp lực về việc tinh chỉnh thuật toán để không vô tình cổ vũ cho sự lan truyền của những thông tin độc hại.

Bối cảnh

Trong những năm gần đây, mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống, không chỉ là nơi giải trí mà còn là kênh thông tin, giao tiếp và kết nối cộng đồng. Sự bùng nổ của các nền tảng như Facebook, TikTok, YouTube đã sản sinh ra một thế hệ những người có ảnh hưởng (KOLs) có khả năng định hình dư luận và dẫn dắt xu hướng. Tuy nhiên, cùng với quyền lực đó là những thách thức về kiểm soát chất lượng nội dung. Trước đây, các phương tiện truyền thông truyền thống có quy trình kiểm duyệt chặt chẽ, nhưng trên môi trường số, ranh giới này trở nên mờ nhạt hơn. Sự cạnh tranh khốc liệt để thu hút sự chú ý đã đẩy nhiều người sáng tạo vào cuộc đua tạo ra nội dung gây sốc, kịch tính, hoặc tranh cãi để đạt được lượt tương tác cao, bất chấp giá trị hay tác động xã hội. Các hội nghị như KOL Summit 2026 được tổ chức nhằm tập hợp các nhà quản lý, chuyên gia và người sáng tạo để cùng tìm ra giải pháp, định hướng cho một không gian mạng có trách nhiệm và giá trị hơn.

Sức hút khó cưỡng của tin tức tiêu cực

Tại Hội nghị KOL toàn quốc 2026, ông Nguyễn Ngọc Hồi đã chỉ ra một nghịch lý đáng báo động. Ông nhắc đến dịp khai giảng vừa qua, khi một vụ bạo lực học đường nhanh chóng trở thành tâm điểm của sự chú ý, được rất nhiều tài khoản, người sáng tạo nội dung khai thác và lan truyền “rất dày” trên khắp các nền tảng. Những câu chuyện tiêu cực, mang tính chất tranh cãi hay bi kịch dường như có một sức hút đặc biệt, dễ dàng chạm đến cảm xúc tò mò, phẫn nộ hoặc thương cảm của cộng đồng, từ đó tạo ra lượt xem, bình luận và chia sẻ khổng lồ.

Những câu chuyện tử tế bị lãng quên

Ngược lại, ông Hồi đã kể về một tấm gương sáng: bà Nguyễn Thị Ba, 80 tuổi, ở Thủ Dầu Một, TP.HCM. Hằng ngày, bà Ba đi bán vé số để kiếm sống, nhưng buổi tối lại mở một lớp học đặc biệt dành cho những người có hoàn cảnh khó khăn. Đây là một câu chuyện đẹp, đầy tính nhân văn và truyền cảm hứng về sự cống hiến thầm lặng cho cộng đồng. Thế nhưng, theo quan sát của ông Hồi, những câu chuyện như vậy lại rất ít khi được lan tỏa rộng rãi, không tạo được hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ như các vụ việc tiêu cực. Ông bày tỏ sự trăn trở rằng người sáng tạo không nhất thiết phải chờ đợi những chiến dịch lớn lao mới có thể tạo ra ảnh hưởng tốt đẹp, mà những hành động ý nghĩa trong đời thường cũng cần được tôn vinh.

Thuật toán và Trách nhiệm của Người Sáng tạo

Trong phiên tham luận về niềm tin trên mạng xã hội, vấn đề về vai trò của thuật toán cũng được đưa ra thảo luận. Ông Quốc Khánh đã đặt câu hỏi về trách nhiệm của con người phía sau nền tảng lập trình, cho rằng hệ thống phân phối có thể ưu tiên nội dung gây tranh cãi. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng người sáng tạo vẫn là người giữ vai trò quyết định trong việc lựa chọn sự việc, chủ đề nào được đẩy đi xa hơn. Nhà sản xuất âm nhạc Chris Ngo cũng đồng tình với quan điểm này, khẳng định dù thuật toán có vai trò định hướng, nhưng ý thức và đạo đức của người sáng tạo nội dung mới là yếu tố then chốt để lan tỏa những giá trị tích cực.

Phiên tham luận về niềm tin trên mạng xã hội tại KOL Summit 2026. Ảnh: BTC.

Tác động sâu sắc đến nhận thức trẻ em

Ngoài lượt xem và mức độ tranh luận, ông Nguyễn Ngọc Hồi còn chỉ ra một mối lo ngại lớn hơn nhiều: tác động của nội dung mạng xã hội đến nhận thức của trẻ em. Trẻ em, với khả năng chọn lọc thông tin còn hạn chế, dễ dàng bị ảnh hưởng bởi những gì chúng tiếp xúc hàng ngày trên mạng. Việc liên tục chứng kiến các tin tức tiêu cực, bạo lực có thể định hình sai lệch về thế giới xung quanh, làm mất đi sự hồn nhiên, lạc quan và thậm chí gây ra những vấn đề tâm lý lâu dài. Đây là một vấn đề nghiêm trọng đòi hỏi sự chung tay của gia đình, nhà trường, cộng đồng và các nhà quản lý để bảo vệ thế hệ tương lai khỏi những ảnh hưởng độc hại từ không gian mạng.

Xây dựng Niềm tin trong Kỷ nguyên Mới

Hội nghị KOL Summit 2026 cũng tập trung vào chủ đề niềm tin trên mạng xã hội trong thời kỳ mới, đặc biệt khi công nghệ AI ngày càng phát triển. Các đơn vị quản lý và người làm sáng tạo đều bày tỏ lo ngại về sự ảnh hưởng tiêu cực của AI trong việc tạo ra nội dung không đáng tin cậy hoặc gây hiểu lầm. Trong bối cảnh đó, niềm tin trở thành giá trị cốt lõi, là nền tảng để xây dựng mối quan hệ bền vững giữa người sáng tạo và khán giả, cũng như giữa nhãn hàng và người tiêu dùng. Việc các nhãn hàng chịu thiệt hại lớn khi cộng tác với người nổi tiếng, KOL không uy tín, thiếu minh bạch là minh chứng rõ ràng nhất cho tầm quan trọng của niềm tin và sự chính trực. Điều này đòi hỏi một tiêu chuẩn cao hơn về đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội từ phía các KOL.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Những phát biểu tại KOL Summit 2026 phản ánh một thực trạng đáng báo động trong bức tranh truyền thông số hiện tại. Việc nội dung tiêu cực dễ dàng lan truyền rộng rãi hơn các câu chuyện tử tế không chỉ là vấn đề của thuật toán hay sở thích người dùng, mà còn là một dấu hiệu của sự dịch chuyển trong giá trị và trọng tâm chú ý của cộng đồng. Xu Hướng 24 nhận thấy rằng, trong khi các nền tảng cần tiếp tục cải tiến thuật toán để không vô tình khuyến khích sự lan truyền của tin tức độc hại, trách nhiệm lớn hơn cả vẫn thuộc về người sáng tạo nội dung. Thay vì chạy theo xu hướng giật gân, việc chủ động tìm kiếm, khai thác và lan tỏa những giá trị tích cực, dù ít được chú ý ban đầu, chính là cách để định hình lại nhận thức xã hội một cách bền vững. Hơn thế nữa, sự cấp thiết của việc bảo vệ nhận thức trẻ em đòi hỏi một chiến lược tổng thể, kết hợp giữa giáo dục, quản lý và ý thức cộng đồng, để đảm bảo không gian mạng thực sự là nơi nuôi dưỡng những giá trị tốt đẹp, chứ không phải một “bãi rác” thông tin.

Nguồn tham khảo

• Tin bạo lực dày đặc, bà cụ 80 tuổi dạy học thì không ai đưa | Znews.vn

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Vì sao các tin tức tiêu cực lại dễ lan truyền hơn trên mạng xã hội?

Tin tức tiêu cực thường chạm đến cảm xúc mạnh mẽ của con người như tò mò, phẫn nộ, sợ hãi, hoặc thương cảm, khiến chúng dễ dàng thu hút sự chú ý và kích thích hành vi chia sẻ. Ngoài ra, một số thuật toán của nền tảng có thể vô tình ưu tiên nội dung gây tranh cãi hoặc có tính chất kịch tính để tối đa hóa thời gian người dùng ở lại nền tảng.

2. Trách nhiệm của người sáng tạo nội dung (KOL) trong việc lan tỏa thông điệp tích cực là gì?

Người sáng tạo nội dung có trách nhiệm đạo đức lớn trong việc định hình thông tin và tác động đến cộng đồng. Thay vì chỉ chạy theo xu hướng gây sốc để thu hút tương tác, KOL cần chủ động tìm kiếm, kể và lan tỏa những câu chuyện tử tế, truyền cảm hứng. Họ có thể sử dụng sức ảnh hưởng của mình để tạo ra những chiến dịch có ý nghĩa xã hội, giáo dục và góp phần xây dựng một môi trường mạng lành mạnh hơn.

3. Mạng xã hội ảnh hưởng như thế nào đến nhận thức của trẻ em khi tiếp xúc với nội dung tiêu cực?

Trẻ em, với khả năng phân tích và chọn lọc thông tin còn hạn chế, rất dễ bị ảnh hưởng bởi nội dung tiêu cực trên mạng xã hội. Việc tiếp xúc thường xuyên với bạo lực, tranh cãi, hoặc các thông tin độc hại có thể gây ra lo lắng, sợ hãi, làm sai lệch nhận thức về thế giới xung quanh, và thậm chí ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển tâm lý, hành vi của trẻ trong dài hạn.

4. Các nền tảng mạng xã hội có thể làm gì để cải thiện tình hình này?

Các nền tảng có thể đầu tư vào việc tinh chỉnh thuật toán để không chỉ ưu tiên sự tương tác mà còn cân nhắc đến chất lượng và giá trị xã hội của nội dung. Họ cũng cần tăng cường các công cụ kiểm duyệt, báo cáo nội dung, và hợp tác chặt chẽ hơn với các cơ quan quản lý để xây dựng chính sách rõ ràng về nội dung, đồng thời khuyến khích và hỗ trợ người sáng tạo tạo ra những nội dung tích cực, có giá trị.