ASEAN: Kênh Liên Lạc Mở Dù Căng Thẳng Tranh Chấp

Thủ tướng Campuchia Hun Manet và Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul đã bắt tay nhau tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48, diễn ra bên lề ở Cebu (Philippines), dù chỉ hai ngày trước đó Bangkok đơn phương hủy bỏ thỏa thuận thăm dò năng lượng chung với Campuchia. Sự kiện này cho thấy mặc dù không có sức mạnh cưỡng chế của một tòa án hay liên minh quân sự, ASEAN vẫn đủ sức quy tụ lãnh đạo các quốc gia để giữ kênh liên lạc mở và dịu lại căng thẳng.

ASEAN đã thành công trong việc đưa lãnh đạo Thái Lan và Campuchia vào cùng một căn phòng, tạo không khí dịu lại và phát đi thông điệp rằng tranh chấp nội khối phải nằm trong tầm kiểm soát. Điều này cho thấy dù không có sức mạnh cưỡng chế của một tòa án hay liên minh quân sự, ASEAN vẫn có sức mạnh quy tụ đủ để giữ kênh liên lạc mở.

ASEAN cũng đang đối mặt với những thách thức từ vấn đề Myanmar và Biển Đông. Về Biển Đông, Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) không được phép trở thành văn kiện biểu tượng, mà phải neo chặt vào Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS) 1982 để xử lý các vấn đề thực chất từ ngăn sự cố trên biển đến bảo vệ tự do hàng hải.

Việt Nam đóng vai trò ngày càng quan trọng trong ASEAN. Việt Nam mang đến cho khối một sự nghiêm túc về chiến lược, hiểu rõ thế nào là dễ tổn thương và biết rõ ý nghĩa của việc quản lý áp lực từ các cường quốc, tranh chấp trên biển và nhu cầu giữ vững chủ quyền.

Việt Nam tiếp cận đoàn kết không như một khẩu hiệu, mà như vấn đề định đoạt sống còn, khả năng chống chịu và định vị chiến lược. Trên Biển Đông, Việt Nam có vị thế đặc biệt để thúc đẩy một COC không bị làm loãng, đồng thời tăng cường nhận thức không gian biển và hợp tác cảnh sát biển.

Việt Nam là cầu nối giữa ASEAN lục địa và ASEAN biển đảo, đồng thời là điểm kết nối quyền lực từ Tây Á, Trung Á đến khu vực này và xa hơn là Thái Bình Dương. Đây là thế mạnh thầm lặng nhưng quan trọng của Việt Nam, bởi các nước lục địa và biển đảo trong ASEAN thường có nhận thức khác nhau về mối đe dọa.

Cuối cùng, quyết định tổ chức một hội nghị cấp cao ASEAN "tinh gọn" thay vì hoãn lịch của Philippines đã gửi đi thông điệp rõ ràng: ASEAN vẫn coi việc đối thoại trực tiếp là yếu tố then chốt, đặc biệt trong giai đoạn khủng hoảng. Chính hình thức được tinh giản này lại khiến hội nghị thêm phần thiết thực.

ASEAN đã thể hiện sự linh hoạt và khả năng điều phối cao thông qua việc tổ chức thành công Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Philippines. Mặc dù tình hình căng thẳng giữa Thái Lan và Campuchia vẫn còn, nhưng sự kiện này cho thấy ASEAN đã có những bước tiến đáng kể trong việc duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực.

Trong bối cảnh đó, các nước thành viên cần tăng cường hợp tác và trao đổi thông tin để giải quyết các tranh chấp một cách hiệu quả. Việc thúc đẩy tinh thần đoàn kết không chỉ là trách nhiệm của lãnh đạo các quốc gia mà còn đòi hỏi sự tham gia tích cực từ toàn bộ xã hội, bao gồm cả doanh nghiệp, học giả và người dân.

ASEAN cần tiếp tục phát huy vai trò trung tâm trong việc duy trì hòa bình và ổn định ở khu vực. Để đạt được mục tiêu này, ASEAN cần tập trung vào việc xây dựng các cơ chế hợp tác hiệu quả hơn, đồng thời tăng cường sự tham gia của các bên liên quan để tạo ra một môi trường thuận lợi cho đối thoại và giải quyết tranh chấp.

Việc tổ chức hội nghị cấp cao "tinh gọn" đã thể hiện cam kết của ASEAN trong việc duy trì tính linh hoạt và hiệu quả. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian và nguồn lực, mà còn tăng cường sự tập trung vào các vấn đề quan trọng nhất.

ASEAN cũng cần tiếp tục thúc đẩy hợp tác kinh tế và thương mại để tạo ra một thị trường chung rộng lớn hơn cho tất cả các thành viên. Việc này không chỉ giúp tăng cường phát triển kinh tế của từng quốc gia, mà còn góp phần duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực.

Cuối cùng, ASEAN cần tiếp tục nỗ lực xây dựng một cộng đồng ASEAN mạnh mẽ và đoàn kết, với sự tham gia tích cực từ tất cả các thành viên. Điều này đòi hỏi sự cam kết lâu dài của lãnh đạo các quốc gia và toàn bộ xã hội để đảm bảo rằng ASEAN thực sự trở thành một tổ chức có sức mạnh và tầm ảnh hưởng trong khu vực và trên thế giới.

Theo bài viết của XU HƯỚNG 24 (PHẠM VĂN QUỲNH)