Alicia Keys và Swizz Beatz Mở Ra Kỷ Nguyên Mới Cho Bản Quyền Nghệ Sĩ Tại Thị Trường Đấu Giá Mỹ

Thị trường nghệ thuật thế giới, với những phiên đấu giá triệu đô la, thường mang lại lợi nhuận khổng lồ cho nhà sưu tập và nhà đấu giá, nhưng không phải lúc nào cũng cho chính người nghệ sĩ, đặc biệt là khi tác phẩm được bán lại trên thị trường thứ cấp. Thực trạng này sắp sửa thay đổi, ít nhất là tại Mỹ, nhờ vào sáng kiến táo bạo từ cặp đôi ngôi sao Alicia Keys và Swizz Beatz, những người vừa công bố một chương trình tiền bản quyền dành cho nghệ sĩ đầu tiên tại quốc gia này, hợp tác với nhà đấu giá danh tiếng Bonhams.

Tóm tắt nhanh

• Chương trình "The Dean’s Choice với Bonhams" là mô hình tiền bản quyền nghệ sĩ đầu tiên tại thị trường đấu giá thứ cấp ở Mỹ.
• Người bán tác phẩm có thể tự nguyện chia sẻ một phần lợi nhuận cho nghệ sĩ, và Bonhams sẽ đối ứng phần chia sẻ đó.
• Mục tiêu chính là đảm bảo các nghệ sĩ đương đại được hưởng lợi tài chính từ việc tái bán tác phẩm của họ.
• Sáng kiến này sẽ chính thức ra mắt vào tháng 11 năm 2026 trong phiên đấu giá Nghệ thuật Thế kỷ 20 và 21 của Bonhams.

Vì sao đáng chú ý

Sáng kiến của Alicia Keys và Swizz Beatz không chỉ là một hành động từ thiện mà còn là một bước đi chiến lược, tiềm năng thay đổi nền tảng của thị trường nghệ thuật thứ cấp. Đối với các nghệ sĩ, đặc biệt là những người đang còn sống, đây là một nguồn thu nhập bổ sung cần thiết và quan trọng, giúp họ tiếp tục sáng tạo và duy trì sự nghiệp. Trong một thị trường nơi giá trị tác phẩm có thể tăng vọt sau nhiều năm mà người tạo ra nó không được hưởng lợi, việc nhận được một phần tiền bản quyền từ các giao dịch thứ cấp là sự công nhận xứng đáng cho lao động và tầm ảnh hưởng văn hóa của họ.

Đối với các nhà sưu tập và người bán, chương trình này mang đến cơ hội để họ đóng góp trực tiếp vào sự phát triển bền vững của hệ sinh thái nghệ thuật. Việc lựa chọn chia sẻ lợi nhuận không chỉ thể hiện đạo đức và trách nhiệm xã hội mà còn có thể nâng cao uy tín của họ trong cộng đồng nghệ thuật. Một thị trường công bằng hơn cũng có thể khuyến khích nhiều nhà sưu tập trẻ tham gia, tạo ra một làn sóng mới trong việc ủng hộ các nghệ sĩ đương đại.

Đối với chính ngành đấu giá, sự hợp tác với The Dean Collection và Bonhams tạo ra một tiền lệ mới. Nó có thể thúc đẩy các nhà đấu giá khác xem xét và áp dụng các mô hình tương tự, từ đó hình thành một tiêu chuẩn mới về đạo đức và phân phối giá trị trong toàn ngành. Điều này có thể giúp thị trường nghệ thuật trở nên minh bạch và bền vững hơn, củng cố mối quan hệ giữa các nhà sáng tạo, phòng trưng bày, nhà sưu tập và các nhà đấu giá.

Bối cảnh

Trong nhiều thập kỷ, cấu trúc tài chính của thị trường nghệ thuật thứ cấp đã tạo ra một thực tế nghiệt ngã: trong khi tác phẩm của một nghệ sĩ có thể đạt giá cao ngất ngưởng tại các phiên đấu giá, người nghệ sĩ gốc thường không nhận được bất kỳ khoản lợi nhuận nào từ những giao dịch tái bán này. Khác với ngành công nghiệp âm nhạc, nơi các nhạc sĩ và nhà soạn nhạc nhận được tiền bản quyền mỗi khi tác phẩm của họ được biểu diễn hoặc bán lại, hệ thống tương tự gần như không tồn tại trong lĩnh vực nghệ thuật thị giác, đặc biệt là ở Hoa Kỳ.

Vấn đề này trở nên nổi bật một cách đau đớn vào năm 2018 khi tác phẩm "Past Times" năm 1997 của nghệ sĩ Kerry James Marshall được bán với giá 21 triệu USD tại Sotheby’s. Sự kiện này không chỉ phá kỷ lục về một nghệ sĩ Mỹ gốc Phi còn sống mà còn gây chấn động vì chính Marshall – người đã tạo ra kiệt tác này – lại không nhận được một xu nào từ giao dịch đó. Cặp đôi Alicia Keys và Swizz Beatz đã chứng kiến sự việc này và coi đó là một minh chứng rõ ràng cho sự bất công cần được giải quyết.

Là những người có nền tảng vững chắc trong ngành âm nhạc, nơi tiền bản quyền là một phần không thể thiếu của thu nhập, Keys và Beatz đã nhận ra sự thiếu sót lớn trong thị trường nghệ thuật. Bộ sưu tập The Dean Collection của họ không chỉ là một kho tàng tác phẩm nghệ thuật mà còn là một nền tảng để ủng hộ các nghệ sĩ và thúc đẩy sự thay đổi. Chính từ nhận thức sâu sắc này, ý tưởng về một chương trình tiền bản quyền nghệ sĩ đã ra đời, với mục tiêu mang lại sự công bằng tài chính và công nhận xứng đáng cho những người đã tạo ra giá trị.

Góc nhìn Xu Hướng 24

Sáng kiến "The Dean’s Choice với Bonhams" là một bước đi táo bạo, nhưng tính hiệu quả và khả năng lan rộng của nó sẽ phụ thuộc vào một yếu tố then chốt: sự tự nguyện. Với cơ chế "tùy chọn song phương", chương trình này đặt niềm tin vào thiện chí của người bán và sự cam kết của nhà đấu giá. Bonhams đóng vai trò quan trọng khi đối ứng khoản chia sẻ từ người bán, thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ và gánh vác một phần trách nhiệm tài chính, điều này chắc chắn sẽ khuyến khích sự tham gia.

Tuy nhiên, thị trường nghệ thuật thứ cấp vốn hoạt động dựa trên động cơ lợi nhuận và đôi khi là sự ẩn danh. Việc thuyết phục người bán từ bỏ một phần lợi nhuận để chia sẻ với nghệ sĩ có thể là một thách thức, ngay cả khi đó là một hành động đạo đức. Thành công của chương trình sẽ không chỉ dựa vào lòng tốt mà còn vào cách nó được truyền thông, cách nó tạo ra giá trị gia tăng (có thể là uy tín, sự khác biệt) cho những người tham gia. Nếu nó trở thành một dấu hiệu của sự tinh tế và đạo đức trong việc sưu tầm, nó có thể lan rộng.

Đây là một động thái chiến lược, thử thách những chuẩn mực lâu đời của thị trường nghệ thuật và đẩy lùi ranh giới về quyền lợi của nghệ sĩ. Nếu sáng kiến này tạo ra một hiệu ứng lan tỏa, nó có thể buộc các nhà đấu giá lớn khác và những người tham gia thị trường phải xem xét lại các chính sách của mình, hướng tới một mô hình công bằng và bền vững hơn. "The Dean’s Choice" không chỉ là một chương trình mà còn là một tuyên bố mạnh mẽ về sự cần thiết phải trao quyền cho những người sáng tạo, một tư duy mới về việc giá trị thực sự trong nghệ thuật được tạo ra và phân phối như thế nào. Tuy nhiên, để từ một ý tưởng mang tính cách mạng trở thành một chuẩn mực thị trường, nó sẽ cần sự kiên trì, minh bạch và quan trọng nhất là sự ủng hộ rộng rãi từ tất cả các bên liên quan.

Chi tiết về cơ chế hoạt động

Chương trình "elective sale royalty" (tiền bản quyền bán hàng tùy chọn) được thiết kế như một hệ thống "tùy chọn song phương". Điều này có nghĩa là người bán tác phẩm nghệ thuật sẽ có quyền lựa chọn việc phân bổ một phần trăm lợi nhuận thu được từ việc bán lại tác phẩm đó trực tiếp cho người nghệ sĩ. Điểm độc đáo và đầy khuyến khích ở đây là Bonhams, nhà đấu giá hợp tác, sẽ đối ứng (match) phần trăm lợi nhuận mà người bán đã quyết định chia sẻ.

Ví dụ, nếu một nhà sưu tập quyết định chia 5% lợi nhuận thu được từ việc bán tác phẩm cho nghệ sĩ, thì Bonhams cũng sẽ đóng góp thêm 5% nữa, nâng tổng số tiền nghệ sĩ nhận được lên 10% từ phần trăm lợi nhuận đó. Cơ chế này không chỉ giảm gánh nặng cho một mình người bán mà còn biến Bonhams thành một đối tác tích cực trong việc hỗ trợ các nghệ sĩ, thay vì chỉ là một trung gian giao dịch.

Mục tiêu cốt lõi của việc này là giải quyết một khoảng trống lớn trong thị trường nghệ thuật thứ cấp: các nghệ sĩ, đặc biệt là những người còn sống, thường không được hưởng lợi tài chính từ sự tăng giá của các tác phẩm của họ sau lần bán đầu tiên. Thông qua chương trình này, Alicia Keys và Swizz Beatz mong muốn tạo ra một mô hình công bằng hơn, nơi những người đã tạo ra giá trị ban đầu được công nhận và đền đáp một cách liên tục.

Nguồn cảm hứng từ ngành âm nhạc

Cặp đôi Alicia Keys và Swizz Beatz, với kinh nghiệm sâu rộng trong ngành công nghiệp âm nhạc, đã nhìn thấy một sự khác biệt rõ rệt giữa hai lĩnh vực sáng tạo. Trong âm nhạc, khi một bài hát được sáng tác, người tạo ra nó sẽ nhận được tiền bản quyền trong suốt vòng đời của bài hát, mang lại lợi ích lâu dài cho họ và gia đình. Điều này đã trở thành một tiêu chuẩn được chấp nhận rộng rãi.

"Trong âm nhạc, khi chúng tôi viết một bài hát, chúng tôi nhận được tiền bản quyền cho vòng đời của bài hát đó, một lợi ích lâu dài cho chúng tôi và gia đình", cặp đôi chia sẻ trong một tuyên bố chung. "Chúng tôi đã giới thiệu một ý tưởng thay đổi cuộc chơi cho Bonhams và họ ngay lập tức hiểu được tầm nhìn và rất muốn hợp tác để biến nó thành hiện thực."

Sự thiếu vắng cơ chế tương tự trong ngành nghệ thuật thị giác chính là động lực mạnh mẽ thúc đẩy họ hành động. Họ tin rằng nghệ sĩ thị giác cũng xứng đáng nhận được sự công bằng tài chính tương tự, đặc biệt khi tác phẩm của họ tiếp tục được đánh giá cao và giao dịch trên thị trường.

Thời điểm ra mắt và kỳ vọng

Chương trình "The Dean’s Choice với Bonhams" dự kiến sẽ chính thức khởi động vào tháng 11 năm 2026. Sáng kiến này sẽ được giới thiệu trong phiên đấu giá Nghệ thuật Thế kỷ 20 và 21 của nhà Bonhams, một trong những sự kiện lớn của họ. Việc lựa chọn một phiên đấu giá quan trọng như vậy để ra mắt cho thấy Bonhams và The Dean Collection có kỳ vọng lớn vào tác động của chương trình này.

Đây không chỉ là một thử nghiệm mà là một nỗ lực nghiêm túc nhằm thiết lập một "mô hình mới cho thị trường thứ cấp". Thành công của chương trình có thể tạo ra một làn sóng thay đổi, thúc đẩy các nhà đấu giá và phòng trưng bày khác áp dụng các chính sách tương tự, không chỉ ở Mỹ mà có thể trên toàn cầu. Mặc dù là một hệ thống tùy chọn, nhưng với sự tham gia của những tên tuổi lớn như Alicia Keys, Swizz Beatz và Bonhams, nó có tiềm năng thu hút sự chú ý rộng rãi và khuyến khích một tư duy mới về cách chúng ta đánh giá và đền đáp công sức của các nghệ sĩ.

Nguồn tham khảo

• Hypebeast: Alicia Keys and Swizz Beatz Launch Art Auction Program with Bonhams

Câu hỏi thường gặp

Chương trình tiền bản quyền nghệ sĩ của Alicia Keys và Swizz Beatz hoạt động như thế nào?

Chương trình cho phép người bán tác phẩm nghệ thuật tùy chọn phân bổ một tỷ lệ phần trăm lợi nhuận từ việc bán lại cho nghệ sĩ. Nhà đấu giá Bonhams sau đó sẽ đối ứng phần trăm tương tự mà người bán đã chia sẻ, tăng gấp đôi số tiền mà nghệ sĩ nhận được từ giao dịch đó.

Tại sao sáng kiến này lại quan trọng đối với các nghệ sĩ?

Sáng kiến này cung cấp một nguồn thu nhập mới và rất cần thiết cho các nghệ sĩ đang còn sống từ việc tái bán tác phẩm của họ trên thị trường thứ cấp. Nó giải quyết sự bất công tài chính kéo dài, nơi các nghệ sĩ hiếm khi hưởng lợi từ việc tăng giá trị tác phẩm của họ sau lần bán đầu tiên, mang lại sự công bằng và công nhận xứng đáng cho họ.

Khi nào chương trình này sẽ chính thức ra mắt?

Chương trình "The Dean’s Choice với Bonhams" dự kiến sẽ ra mắt vào tháng 11 năm 2026, trong khuôn khổ phiên đấu giá Nghệ thuật Thế kỷ 20 và 21 của Bonhams.

Bonhams đóng vai trò gì trong chương trình này?

Bonhams là đối tác đấu giá chính của sáng kiến. Họ không chỉ cung cấp nền tảng cho các cuộc đấu giá mà còn cam kết đối ứng phần trăm lợi nhuận mà người bán quyết định chia sẻ cho nghệ sĩ, thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ đối với mục tiêu của chương trình.